Nhà đầu tư cá nhân tại Mỹ đang đổ xô giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu, loại sản phẩm chỉ mới được phép giao dịch tại nước này từ tháng 5 đến nay và bị các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng gọi là “sản phẩm nguy hiểm nhất trong lĩnh vực tiền số”...

Hợp đồng tương lai vĩnh cửu được giao dịch liên tục 24 giờ mỗi ngày, 365 ngày mỗi năm, cho phép nhà đầu tư đặt cược số tiền lớn dù chỉ cần bỏ ra một khoản vốn ban đầu nhỏ.

Theo tờ báo Financial Times, sau nhiều năm tranh chấp pháp lý với các sàn giao dịch nước ngoài đi tiên phong trong lĩnh vực này từ Seychelles và quần đảo Cayman, năm nay các cơ quan quản lý Mỹ đã lần đầu tiên cho phép một số công ty trong nước, trong đó có Kalshi và Coinbase, cung cấp hợp đồng tương lai vĩnh cửu.

KHỐI LƯỢNG GIAO DỊCH TĂNG BÙNG NỔ

Ông Michael Selig, Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), ca ngợi quyết định này là một “thời khắc bước ngoặt” đối với thị trường vốn Mỹ, phù hợp với chủ trương thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, những người phản đối cho rằng động thái này khuyến khích hoạt động đầu cơ mang tính kích thích cao, tương tự cơn sốt thị trường dự đoán trước đó. Điều này không chỉ khiến nhà đầu tư cá nhân đối mặt nguy cơ thua lỗ lớn mà còn có thể làm thị trường biến động mạnh hơn trong những giai đoạn căng thẳng.

Ông James Davies, nhà sáng lập tổ chức thanh toán bù trừ Derivatives Clearing Network, cho rằng cơ chế của hợp đồng tương lai vĩnh cửu “không có bất kỳ vùng đệm nào khi khủng hoảng xảy ra”.

Bất chấp những cảnh báo trên, hợp đồng tương lai vĩnh cửu vẫn nhanh chóng thu hút nhà đầu tư Mỹ. Kalshi, một trong những công ty đầu tiên cung cấp sản phẩm này tại Mỹ, cho biết khối lượng giao dịch đã đạt 1 tỷ USD chỉ chưa đầy một tuần sau khi ra mắt và trở thành sản phẩm tăng trưởng nhanh nhất của công ty từ trước đến nay.

Ông Tarek Mansour, CEO Kalshi, gọi hợp đồng tương lai vĩnh cửu là “hình thức giao dịch thuần túy nhất”.

Ý tưởng về sản phẩm này lần đầu được học giả Robert Shiller của Đại học Yale đưa ra vào đầu thập niên 1990. Tuy nhiên, phải đến năm 2016, hợp đồng tương lai vĩnh cửu mới trở nên phổ biến trong giới giao dịch tiền số nhờ sàn BitMex.

Khác với hợp đồng tương lai truyền thống, hợp đồng tương lai vĩnh cửu không có ngày đáo hạn và không yêu cầu giao nhận tài sản cơ sở. Nhà đầu tư chỉ cần đặt cược giá của một tài sản, chẳng hạn bitcoin, sẽ tăng hay giảm.

Các khoản thanh toán định kỳ giữa bên mua và bên bán giúp giá hợp đồng bám sát giá giao ngay của đồng tiền số tương ứng. Trên các sàn giao dịch nước ngoài, nhà đầu tư có thể sử dụng đòn bẩy lên tới 40 lần để giao dịch những sản phẩm hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với nhiều loại tài sản, từ giá năng lượng đến định giá của các công ty tư nhân trước khi chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Theo Bank of America, tổng khối lượng giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu tiền số đạt khoảng 90.000 tỷ USD trong năm ngoái, tăng gấp ba lần so với mức khoảng 30.000 tỷ USD năm 2023.

Kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, nhu cầu giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với giá dầu trên Hyperliquid đã tăng mạnh. Theo các nhà phân tích, diễn biến đó gần như chắc chắn đã góp phần thúc đẩy CFTC cho phép sản phẩm này được giao dịch tại Mỹ.

NHỮNG TRANH CÃI VÀ NGUY CƠ

Quyết định gây tranh cãi nhất của CFTC là xếp hợp đồng tương lai vĩnh cửu tiền số vào nhóm hợp đồng tương lai, thay vì hợp đồng hoán đổi. Cách phân loại này có ý nghĩa quan trọng, bởi hợp đồng tương lai chịu sự giám sát nhẹ hơn, được hưởng chính sách thuế ưu đãi hơn và có yêu cầu ký quỹ thấp hơn.

Trong khi đó, hợp đồng hoán đổi là thỏa thuận phái sinh cho phép hai bên trao đổi các dòng tiền dựa trên giá trị của những tài sản khác nhau.

Ông Benjamin Schiffrin, Giám đốc chính sách chứng khoán tại tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Better Markets, cho rằng hợp đồng tương lai vĩnh cửu là “sản phẩm nguy hiểm nhất trong lĩnh vực tiền số” đối với nhà đầu tư cá nhân.

“CFTC dường như hoàn toàn phớt lờ những rủi ro mà sản phẩm được cơ quan này phê duyệt có thể gây ra”, ông Schiffrin nhận định hồi tháng 5.

Một lý do khiến hợp đồng tương lai vĩnh cửu được ưa chuộng là loại sản phẩm này vẫn được giao dịch sôi động khi các thị trường truyền thống đóng cửa, qua đó cung cấp tín hiệu về xu hướng giá của tài sản.

“Khối lượng giao dịch lớn đến mức vào cuối tuần, các hợp đồng này góp phần xác lập giá và cung cấp tín hiệu cho thị trường vào tối Chủ nhật theo giờ Mỹ, khi thị trường cổ phiếu và hàng hóa tại châu Á bắt đầu mở cửa”, ông Ian De Bode, Chủ tịch Ondo, nền tảng mã hóa các tài sản thực như cổ phiếu và trái phiếu kho bạc Mỹ, chỉ ra.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, việc giao dịch liên tục cùng cơ chế đặc thù của hợp đồng tương lai vĩnh cửu có thể khiến một đợt đảo chiều của thị trường nhanh chóng biến thành làn sóng bán tháo nghiêm trọng.

Trên các thị trường truyền thống, nhà đầu tư thua lỗ thường nhận được yêu cầu ký quỹ bổ sung và có một khoảng thời gian nhất định để nộp thêm tiền hoặc tài sản bảo đảm nhằm tránh bị đóng vị thế.

Trong khi đó, với hợp đồng tương lai vĩnh cửu, các vị thế thua lỗ sẽ bị tự động đóng ngay khi giá trị tài sản ký quỹ giảm xuống dưới ngưỡng quy định, đôi khi nhà đầu tư gần như không được báo trước.

Ngay cả các vị thế đang có lãi cũng có thể bị hệ thống tự động thu hẹp để giảm mức đòn bẩy. Đây là biện pháp nhằm ngăn sàn giao dịch tiền số mất khả năng thanh toán trong thời kỳ khủng hoảng.

Do nhà đầu tư không có thêm thời gian để bổ sung ký quỹ, nhiều vị thế có thể bị đóng đột ngột cùng lúc, làm gia tăng áp lực bán trên một thị trường vốn đã đi xuống. Giá càng giảm, càng nhiều vị thế bị đóng, tạo thành vòng xoáy bán tháo.

Trong vòng 24 giờ sau khi Tổng thống Trump hôm 10/10/2025 đe dọa áp thêm thuế quan với Trung Quốc, hơn 1,5 triệu nhà giao dịch tiền số đã bị đóng vị thế, trong khi giá bitcoin giảm khoảng 10%. Trong 6 tuần tiếp sau đó, thị trường tiền số toàn cầu mất 1.200 tỷ USD vốn hóa, tương đương 25% tổng vốn hóa.