Làn sóng xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang đưa chip nhớ từ một linh kiện thông thường trở thành bộ phận chi phối thị trường bán dẫn…

Doanh thu chip nhớ được dự báo vượt 1 nghìn tỷ USD vào năm 2027, trong khi tình trạng thiếu nguồn cung đang đẩy chi phí của nhiều thiết bị điện tử đi lên.

Theo dự báo được công bố ngày 2/6 của World Semiconductor Trade Statistics (WSTS), tổ chức chuyên thống kê và dự báo thị trường bán dẫn toàn cầu, doanh thu chip nhớ toàn cầu có thể tăng từ 230 tỷ USD năm 2025 lên gần 804 tỷ USD năm 2026, tương đương mức tăng 249,5%. WSTS dự báo con số này đạt đạt 1,062 nghìn tỷ USD vào năm 2027, tăng thêm 32,1%.

Quy mô dự báo của riêng thị trường chip nhớ trong năm 2026 thậm chí lớn hơn toàn bộ thị trường bán dẫn thế giới năm 2025 (795,6 tỷ USD), bao gồm chip nhớ, chip logic, vi xử lý, chip analog, linh kiện bán dẫn rời, cảm biến và linh kiện quang điện tử.

Diễn biến thực tế đang vượt dự báo ban đầu. Số liệu mới nhất của WSTS cho thấy thị trường bán dẫn toàn cầu đã đạt quy mô 702 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 102% so với cùng kỳ. Trong đó, riêng doanh thu chip nhớ tăng 305%. Sau khi đưa kết quả quý 2 vào tính toán, tổ chức này ước tính doanh thu toàn ngành năm nay có thể đạt 1,655 nghìn tỷ USD, còn chip nhớ tăng khoảng 302%. Điều này cho thấy mức 804 tỷ USD trong đồ họa là dự báo tương đối thận trọng vào thời điểm báo cáo mùa xuân được công bố.

Đáng chú ý, mức tăng của doanh thu chip nhớ toàn cầu trong năm 2026 không đồng nghĩa lượng chip tiêu thụ cũng tăng tương ứng. Doanh thu tăng còn phản ánh giá chip đi lên và cơ cấu thị trường chuyển sang các sản phẩm có giá trị cao hơn, như bộ nhớ băng thông cao (HBM), DRAM dung lượng lớn và chip NAND dùng trong ổ lưu trữ doanh nghiệp.

Các hệ thống AI cần lượng bộ nhớ lớn để liên tục truyền dữ liệu tới bộ xử lý và lưu trữ thông tin phục vụ quá trình huấn luyện, suy luận. Theo IDC, máy chủ AI sử dụng nhiều bộ nhớ hơn đáng kể so với thiết bị tiêu dùng.

Do đó, các nhà sản xuất đang chuyển một phần công suất và vốn đầu tư từ các loại DRAM, NAND phổ thông dành cho điện thoại và máy tính sang HBM và DDR5 dung lượng cao dùng trong máy chủ AI, vốn có biên lợi nhuận cao hơn.

Ông Jeff Janukowicz, Phó chủ tịch phụ trách nghiên cứu bán dẫn tại hãng nghiên cứu thị trường IDC, nhận định thị trường chip nhớ đang chứng kiến “bước ngoặt chưa từng có” khi nhu cầu vượt xa nguồn cung.

Tuy nhiên, sự dịch chuyển công suất khiến nguồn chip dành cho điện thoại và máy tính bị thu hẹp. IDC dự báo nguồn cung DRAM và NAND năm 2026 chỉ tăng lần lượt 16% và 17%, thấp hơn mức thông thường. Trong khi đó, chip nhớ chiếm khoảng 20% chi phí linh kiện của một điện thoại tầm trung và 15% đối với mẫu cao cấp.

Nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài, IDC ước tính giá bán bình quân của điện thoại thông minh có thể tăng 5% trong kịch bản vừa phải và 8% trong kịch bản nghiêm trọng. Giá máy tính cá nhân cũng có thể tăng tương ứng 6% và 8% ở hai kịch bản. Các hãng có thể phải tăng giá, giảm dung lượng bộ nhớ hoặc trì hoãn nâng cấp sản phẩm.

Hiện tại, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới đang chạy đua mở rộng nguồn cung. Tập đoàn công nghệ Hàn Quốc Samsung Electronics đang tăng công suất HBM4 và dự báo doanh số bán HBM năm 2026 tăng gấp hơn ba lần năm trước.

Trong khi đó, nhà sản xuất chip nhớ Mỹ Micron Technology đã nâng kế hoạch đầu tư tại Mỹ lên hơn 250 tỷ USD đến năm 2035. Hai nhà máy mới của hãng ở bang Idaho dự kiến bắt đầu sản xuất những lô wafer đầu tiên lần lượt vào giữa năm 2027 và cuối năm 2028.

Hồi tháng 8, nhà sản xuất chip nhớ Hàn Quốc SK Hynix cũng công bố kế hoạch đầu tư 54,3 nghìn tỷ won (38,3 tỷ USD) xây dựng một nhà máy DRAM tại Yongin và một nhà máy NAND tại Cheongju. Tuy nhiên, các khu sản xuất đầu tiên của hai nhà máy này dự kiến đến tháng 12/2028 và tháng 6/2029 mới bắt đầu hoạt động.

Tiến độ trên cho thấy việc bổ sung công suất cần nhiều năm, khiến nguồn cung khó nhanh chóng bắt kịp nhu cầu.