Dự trữ ngoại hối của Nhật Bản vừa trải qua tháng giảm mạnh nhất trong dữ liệu được Bộ Tài chính nước này bắt đầu ghi lại vào năm 2000...

Một nguyên nhân dẫn tới sự sụt giảm này được cho là việc Tokyo chi kỷ lục cho đợt can thiệp để bảo vệ tỷ giá đồng yên vào tháng 8.

Dữ liệu do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 6/9 cho thấy dự trữ ngoại hối của nước này đứng ở mức 1,207 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 8, giảm 6,18% từ mức 1,278 nghìn tỷ USD của tháng 7.

Đây là tháng thứ tư liên tiếp dự trữ ngoại hối của Nhật Bản giảm, và mức giảm của tháng 8 đã vượt qua kỷ lục cũ của tháng 5 - tháng mà dự trữ ghi nhận mức giảm 5,58%.

Bộ Tài chính Nhật Bản không công bố lý do đằng sau cú giảm dự trữ ngoại hối của nước này trong tháng 8, nhưng hãng thông tấn Nhật Kyodo dẫn nguồn tin là một quan chức Bộ Tài chính đề nghị giấu tên nói rằng nguyên nhân là đợt can thiệp nhằm vực dậy tỷ giá đồng yên, cũng như sự giảm giá trái phiếu chính phủ.

Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu đã trải qua một đợt bán tháo mạnh trong thời gian gần đây, dẫn tới lợi suất trái phiếu chính phủ của Đức, Anh, Mỹ, Nhật và nhiều nền kinh tế lớn khác đồng loạt tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ.

Trái phiếu kho bạc Mỹ là tài sản lớn nhất trong danh mục dự trữ ngoại hối của Nhật Bản, chiếm tỷ trọng khoảng 70%. Trong những đợt can thiệp tỷ giá cách đây khoảng 2 thập kỷ, Nhật Bản đã bán đồng yên để mua trái phiếu kho bạc Mỹ nhằm hạn chế đà tăng giá của đồng nội tệ, trái ngược với sự can thiệp trong thời gian gần đây.

Ông Masahiko Loo, chiến lược gia trái phiếu tại công ty State Street Investment Management, nhận định với hãng tin CNBC rằng sự sụt giảm dự trữ ngoại hối của Nhật Bản “chủ yếu là hệ quả của các đợt can thiệp ngoại hối gần đây, cụ thể là bán USD và mua vào đồng yên".

Khi được hỏi liệu sự sụt giảm dự trữ ngoại hối của Nhật Bản có đáng lo ngại đối với các nhà đầu tư hay không, ông Loo nhận định: "Sự sụt giảm này phản ánh các biện pháp chính sách hơn là tình trạng căng thẳng tài chính".

Trong mấy tháng qua, Tokyo đã thực hiện nhiều đợt can thiệp nhằm vực dậy đồng yên. Đầu tiên là đợt mua vào khoảng 11,73 nghìn tỷ yên, tương đương 75,26 tỷ USD, trong tháng 4 và tháng 5, sau đó là một đợt can thiệp lớn hơn với quy mô 15,4 nghìn tỷ yên vào cuối tháng 7, tương đương khoảng 98,66 tỷ USD. Đợt can thiệp cuối tháng 7 còn có sự phối hợp từ phía Mỹ thông qua việc bán đồng euro để hỗ trợ đồng yên.

Theo dữ liệu từ Bộ Tài chính Nhật Bản, trong năm nay, nước này đã mua vào khoảng 27,1 nghìn tỷ yên trong các đợt can thiệp tỷ giá, mức lớn nhất từ trước đến nay và vượt qua kỷ lục trước đó là 20,4 nghìn tỷ yên vào năm 2003.

Trước đợt can thiệp tỷ giá gần đây nhất của Nhật Bản, đồng yên đã giảm giá xuống gần 164 yên đổi USD, mức thấp nhất trong 40 năm. Sau can thiệp, đồng yên phục hồi tới mức 155,2 yên đổi 1 USD vào ngày 3/8, rồi lại suy yếu về ngưỡng 160 yên đổi 1 USD.

Tuần trước, yên phục hồi mạnh, với mức tăng hơn 2%, sau khi các nhà hoạch định chính sách tiền tệ Nhật Bản phát tín hiệu tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9. Phiên ngày 7/9 tại thị trường châu Á, đồng yên tiếp tục tăng giá, đạt dưới 156 yên đổi 1 USD.

Ngoài ra, việc một số nhà đầu tư đóng giao dịch chênh lệch tỷ giá (carry trade) sử dụng đồng yên làm đồng tiền cấp vốn, và kỳ vọng về việc nhà đầu tư Nhật Bản rút vốn về nước cũng thúc đẩy sự phục hồi của yên.

Chiến lược gia Eric Robertsen của ngân hàng Standard Chartered nhận định dù các giao dịch “carry trade” là một trong những chiến lược mang lại hiệu quả tốt nhất xét về các yếu tố vĩ mô từ đầu năm đến nay, bất chấp chi phí vay vốn toàn cầu tăng mạnh, đợt phục hồi gần đây của đồng yên đang là "mối đe dọa tiềm tàng đối với hiệu suất vượt trội của loại hình giao dịch này".

"Nếu đồng yên tiếp tục mạnh lên, điều này có thể báo hiệu rằng việc tăng lãi suất theo như được kỳ vọng của cả đồng yên và đồng USD đang bắt đầu thúc đẩy sự thay đổi trong cơ cấu phân bổ tài sản", ông nói.

Trong phiên ngày 7/9, tỷ giá đồng yên còn được hỗ trợ bởi tín hiệu ủng hộ tăng lãi suất từ một cố vấn kinh tế cấp cao của Thủ tướng Sanae Takaichi, ông Takuji Aida. Điều đáng nói là ông Aida vốn là một người có chủ trương ủng hộ chính sách kích thích kinh tế và phản đối mạnh việc BOJ tăng lãi suất.

Theo hãng tin Reuters, trong một ghi chú mới, ông Aida nói rằng BOJ có thể sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9 này và có một đợt tăng tiếp theo vào tháng 1/2027. “Sau đó, BOJ sẽ chuyển sang tăng lãi suất 6 tháng một lần. Nếu BOJ quá vội đẩy nhanh việc tăng lãi suất, nền kinh tế sẽ chịu sức ép”, ông Aida - người hiện là nhà kinh tế trưởng về Nhật Bản của ngân hàng Credit Agricole - nhận định.

Những đánh giá này của ông Aida, một thành viên ủy ban tư vấn kinh tế của Chính phủ Nhật Bản, cho thấy sự đồng thuận trên diện rộng trong chính quyền vốn ủng hộ chính sách nới lỏng của bà Taikaichi về việc BOJ cần phải tăng lãi suất để ngăn đà mất giá của đồng yên.

Thị trường hiện đang đặt cược khả năng gần như 100% BOJ sẽ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm lên 1,25% trong cuộc họp chính sách tiền tệ vào ngày 17-18/9.

Khả năng BOJ tăng lãi suất trong tháng 9 đã gia tăng vào tuần trước sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tiếp tục kêu gọi cơ quan này nâng lãi suất, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với các biện pháp tiền tệ "quyết liệt" nhằm ngăn chặn đà giảm giá của đồng yên.

Cũng trong tuần trước, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cho biết BOJ sẽ thảo luận về việc tăng lãi suất, bao gồm cả khả năng thực hiện động thái như vậy ngay trong tháng 9, với trọng tâm là đánh giá xem liệu rủi ro lạm phát có đang gia tăng hay không.