Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thể chế, phân bổ vốn, giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm đúng mục tiêu, đúng đối tượng, không dàn trải, lãng phí.

Sáng 9/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo.

Tại phiên họp, Ban Chỉ đạo tập trung đánh giá kết quả thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, tình hình triển khai ở tất cả các khâu, nhất là tiến độ hoàn thiện cơ chế, chính sách, ban hành văn bản hướng dẫn, phân bổ, giao vốn và giải ngân.

Các đại biểu cũng làm rõ những tồn tại, khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và trách nhiệm của các cơ quan; đồng thời xác định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, với mốc thời gian cụ thể để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn năm 2026, nhất là đối với số vốn giai đoạn 2021-2025 được kéo dài.

Ban Chỉ đạo cũng cho ý kiến về chương trình công tác, phân công nhiệm vụ, rà soát cơ chế phối hợp, nhằm bảo đảm chặt chẽ và phát huy trách nhiệm của các bộ trưởng, trưởng ngành trong chủ động xử lý vấn đề phát sinh.

CHẬM SO VỚI YÊU CẦU, NGUY CƠ KHÔNG HOÀN THÀNH GIẢI NGÂN

Theo các báo cáo, thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, cơ quan Trung ương đã tập trung hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai các chương trình trong giai đoạn mới.

Chủ trương đầu tư của 4 chương trình đã được phê duyệt; các kế hoạch triển khai, quyết định đầu tư, cơ chế phân bổ và nhiều văn bản hướng dẫn đã được ban hành. Một số chương trình đã được giao kế hoạch đầu tư công trung hạn, dự toán và kế hoạch vốn năm 2026. Tuy nhiên, tiến độ giữa các chương trình chưa đồng đều.

Phát biểu chỉ đạo và kết luận phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ trong bối cảnh ngân sách còn khó khăn, Quốc hội và Chính phủ đã bố trí nguồn lực tương đối lớn cho các chương trình mục tiêu quốc gia.

Vì vậy, với nguồn lực hạn chế, phạm vi rộng, yêu cầu cao, các cấp, ngành, cơ quan và địa phương phải tập trung phối hợp triển khai hiệu quả, đúng tiến độ, đạt mục tiêu đề ra.

Thủ tướng nhấn mạnh việc tổ chức lại hoạt động của Ban Chỉ đạo không chỉ nhằm làm gọn đầu mối, mà còn bảo đảm thống nhất trong chỉ đạo, nâng cao hiệu quả phối hợp, kịp thời xử lý các vấn đề chung, liên ngành; triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng mục đích, đúng nhu cầu thực tế, tránh trùng lặp, chồng lấn và phát sinh lãng phí.

Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện tốt vai trò cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo; phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong triển khai nhanh chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ việc triển khai các chương trình còn rất chậm so với yêu cầu, nhiều công việc có nguy cơ không thể hoàn thành nhiệm vụ và giải ngân vốn năm 2026. Văn bản hướng dẫn và phương án phân bổ vốn đối với một số chương trình chưa hoàn thành.

Đáng lưu ý, số vốn của 3 chương trình giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026 còn lớn, trong khi kết quả giải ngân đến hết tháng 6 còn thấp.

Tình trạng quá nhiều văn bản, tài liệu hướng dẫn gây khó cho triển khai ở cơ sở; chưa có cơ chế lồng ghép giữa các chương trình. Một số địa phương, nhất là người đứng đầu, chưa xác định rõ tầm quan trọng của các chương trình mục tiêu quốc gia để chủ động triển khai.

KHÔNG DÀN TRẢI, KHÔNG TRÙNG LẶP, KHÔNG ĐỂ THẤT THOÁT, LÃNG PHÍ

Về quan điểm chỉ đạo, Thủ tướng yêu cầu tập trung tổ chức thực hiện quyết liệt, thực chất, hiệu quả hơn nữa, bảo đảm mục tiêu giải ngân và hiệu quả đầu tư. Cơ quan được giao chủ trì chương trình chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Ban Chỉ đạo về tiến độ, chất lượng và kết quả thực hiện.

Các bên phải có sự tổng hợp, điều phối chung cả 4 chương trình mục tiêu quốc gia, tạo động lực phát triển. Việc phân bổ và sử dụng nguồn lực phải đúng mục tiêu, đúng đối tượng, có trọng tâm, trọng điểm; không dàn trải, không trùng lặp, không để phát sinh thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Thủ tướng yêu cầu phấn đấu giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách trung ương được giao trong năm 2026, bao gồm trên 17.000 tỷ đồng vốn của 3 chương trình giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026. Đây cần được xác định là nội dung đánh giá công tác lãnh đạo, chỉ đạo đối với lãnh đạo các cơ quan, địa phương.

Các cơ quan, đơn vị phải thực hiện nghiêm nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả; lấy kết quả thực hiện, tiến độ giải ngân và hiệu quả tác động đến người dân làm căn cứ đánh giá trách nhiệm người đứng đầu.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo, chỉ đạo điều phối chung; các Phó Thủ tướng được phân công theo dõi từng lĩnh vực thường xuyên, trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành thuộc lĩnh vực phụ trách.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao thường xuyên đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện chương trình; hoàn thành kế hoạch, phân bổ chi tiết, chuẩn bị danh mục nhiệm vụ, dự án và tổ chức thực hiện ngay sau khi được giao vốn. Bộ phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm giải ngân hết 100% vốn giai đoạn 2021-2025 được kéo dài trong năm 2026; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Với vai trò Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Văn phòng Chính phủ ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo; phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan chủ chương trình theo dõi tình hình hoàn thiện thể chế, phân bổ, giao và giải ngân vốn; tổng hợp danh sách cơ quan chậm tiến độ, nguyên nhân và trách nhiệm để báo cáo lãnh đạo Ban Chỉ đạo.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030, gửi Bộ Tài chính rà soát, tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền trước ngày 25/7/2026; đôn đốc các bộ, cơ quan hoàn thành văn bản hướng dẫn còn thiếu trước ngày 20/7/2026; xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hiện chương trình trong tháng 7/2026.

Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Văn phòng Chính phủ trình lãnh đạo Chính phủ ban hành quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách trung ương và tỷ lệ đối ứng ngân sách địa phương trước ngày 15/7/2026; hoàn thiện phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và vốn ngân sách trung ương năm 2026, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền trong tháng 7/2026.

Các bộ này cũng phải hoàn thành thông tư hướng dẫn thực hiện chương trình, xây dựng Sổ tay hướng dẫn trong tháng 7/2026; thường xuyên theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan Trung ương ban hành văn bản hướng dẫn các nội dung, dự án thành phần được giao chủ trì.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai hợp phần được giao; bảo đảm chính sách thực hiện đúng địa bàn, đúng đối tượng, đúng nhu cầu thiết yếu.

Bộ chủ trì, phối hợp kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026; tập trung theo dõi việc giải quyết các nhu cầu cấp thiết về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và sinh kế của người dân.

Bộ Tài chính tổng hợp phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch vốn năm 2026 của từng chương trình, trình cấp có thẩm quyền giao vốn ngay khi đủ điều kiện, không để chậm.

Bộ theo dõi tiến độ phân bổ, giao và giải ngân; hằng tháng tổng hợp rõ từng chương trình, từng cơ quan, từng nguồn vốn còn chậm, nguyên nhân và trách nhiệm, gửi Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo để báo cáo Trưởng Ban Chỉ đạo; công khai số liệu tiến độ và đề xuất điều chuyển vốn nếu cần thiết.