Trong 5 khó khăn của ngành ngân hàng được Chủ tịch Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng nêu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với doanh nghiệp sáng nay (18/7), có tới 4 vấn đề xoay quanh áp lực nguồn vốn. Theo ông, hệ thống ngân hàng sẽ đối mặt nguy cơ thiếu vốn để cung ứng tín dụng cho nền kinh tế, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư tăng cao nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 2 con số…

Sáng 18/7, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), nêu 5 khó khăn lớn mà các ngân hàng thương mại đang đối mặt. Trong đó gồm: khó khăn trong bố trí đủ nguồn vốn để cung ứng tín dụng cho nền kinh tế; bất cân đối nguồn vốn; chi phí vốn có xu hướng gia tăng; áp lực về nguồn cung ngoại tệ và tỷ giá; cùng các vướng mắc liên quan đến chính sách tài sản bảo đảm và việc quy hoạch của địa phương ảnh hưởng đến tài sản bảo đảm của ngân hàng.

ĐỀ XUẤT PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU QUỐC TẾ ĐỂ BỔ SUNG VỐN CHO TĂNG TRƯỞNG

Theo ông Tùng, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, tỷ lệ đầu tư của nền kinh tế cần đạt khoảng 40% GDP. Trong khi đó, theo tính toán độc lập của nhóm kinh tế vĩ mô Vietcombank, tỷ lệ tiết kiệm bình quân trong nước hiện chỉ khoảng 36,5% GDP. Nếu loại trừ khu vực kinh tế phi chính thức, mức tiết kiệm còn thấp hơn.

Từ đó, Chủ tịch Vietcombank cho rằng tích lũy trong nước sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu đầu tư. "Vấn đề cốt lõi là các ngân hàng sẽ không dư dả vốn để cung ứng tín dụng, đặc biệt cho nhiều dự án lớn trong thời gian tới", ông nói, đồng thời cho rằng việc huy động thêm nguồn vốn từ bên ngoài là giải pháp tất yếu.

Về giải pháp, ông Tùng đề xuất Bộ Tài chính xem xét phát hành trái phiếu quốc tế trong thời gian tới. Theo ông, với uy tín hiện nay của Việt Nam, việc phát hành trái phiếu quốc tế có thể đạt mức lãi suất thuận lợi hơn so với để từng doanh nghiệp tự huy động vốn trên thị trường quốc tế.

"Vietcombank tuân thủ tuyệt đối theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về mặt bằng lãi suất huy động vốn. Do vậy, nguồn vốn Vietcombank đang huy động bị thiếu so với nhu cầu để tăng trưởng tín dụng. Tuy nhiên, LDR (tỉ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động) Ngân hàng Nhà nước cho phép là 80%, Vietcombank hiện nay chỉ ở khoảng dưới 70%, rất an toàn, kiểm soát LDR rất tốt. Vietcombank cam kết trong mọi tình huống đều đảm bảo thanh khoản cho ngân hàng và cho thị trường".

Bên cạnh đó, Chủ tịch Vietcombank kiến nghị thúc đẩy phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Ông cho biết quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam hiện mới tương đương khoảng 10% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia và Trung Quốc.

Theo ông Tùng, để phát triển thị trường vốn, ngành ngân hàng có thể hỗ trợ thông qua chính sách liên quan đến nhận tài sản bảo đảm của các đơn vị phát hành. Ông cho rằng nhiều trái phiếu doanh nghiệp hiện nay khiến nhà đầu tư chưa yên tâm về tài sản bảo đảm, như bất động sản hoặc tài sản hình thành từ vốn vay. Do chỉ các tổ chức tín dụng mới có thể nhận các loại tài sản này làm tài sản bảo đảm, việc đồng bộ chính sách giữa ngành ngân hàng và ngành tài chính sẽ tạo thêm động lực cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển.

LOẠT MẮC MỚ TRONG XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM ĐƯỢC KIẾN NGHỊ THÁO GỠ

Theo báo cáo tổng hợp các khó khăn, vướng mắc của Bộ Tài chính trình tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng phản ánh nhiều bất cập trong quá trình triển khai Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, tập trung vào xử lý tài sản bảo đảm, thu giữ tài sản để xử lý nợ và một số thủ tục hành chính. Phần lớn vướng mắc mà các ngân hàng nêu không xuất phát từ khoảng trống pháp lý mà chủ yếu liên quan đến việc áp dụng và thực thi quy định tại các địa phương.

Một trong những vấn đề được các tổ chức tín dụng phản ánh nhiều nhất là quy định về việc "nắm giữ bất động sản để xử lý nợ" và bất động sản "phục vụ trực tiếp cho hoạt động nghiệp vụ". Theo các ngân hàng, hai khái niệm này chưa được hiểu thống nhất trong thực tế, dẫn đến khó khăn khi thực hiện thủ tục sang tên quyền sở hữu đối với bất động sản nhận để xử lý nợ. Một số cơ quan đăng ký cho rằng ngân hàng không thuộc đối tượng được sở hữu bất động sản ngoài phạm vi hoạt động nghiệp vụ, trong khi một số địa phương lại có cách hiểu khác, khiến quá trình xử lý hồ sơ kéo dài.

Các tổ chức tín dụng cho biết việc chậm hoàn tất thủ tục pháp lý đối với tài sản bảo đảm không chỉ kéo dài thời gian thu hồi nợ mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý nợ xấu và khả năng luân chuyển nguồn vốn của hệ thống ngân hàng. Vì vậy, các ngân hàng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước ban hành hướng dẫn cụ thể nhằm thống nhất cách hiểu và cách áp dụng các quy định liên quan.

Đối với kiến nghị này, Ngân hàng Nhà nước cho rằng Điều 139 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã quy định tương đối rõ các trường hợp tổ chức tín dụng được nắm giữ bất động sản, bao gồm bất động sản phục vụ trực tiếp hoạt động nghiệp vụ và bất động sản phát sinh từ quá trình xử lý nợ. Theo Ngân hàng Nhà nước, đây là quy định được kế thừa từ Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (đã được sửa đổi, bổ sung), không phải quy định mới nên không thuộc trường hợp cần ban hành văn bản hướng dẫn riêng.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết thời gian qua đã nhận được nhiều phản ánh từ các tổ chức tín dụng về khó khăn khi sang tên bất động sản là tài sản bảo đảm sau khi xử lý nợ. Đồng thời, cơ quan này cũng ghi nhận một số ý kiến từ các cơ quan quản lý đất đai tại địa phương về nội dung tương tự. Theo Ngân hàng Nhà nước, nguyên nhân chủ yếu là do cách áp dụng quy định chưa thống nhất giữa các địa phương.

Để tháo gỡ khó khăn, Ngân hàng Nhà nước cho biết đã có văn bản gửi các tổ chức tín dụng, các Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) cũng như Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm trao đổi, đề nghị thống nhất cách thực hiện. Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý các vướng mắc phát sinh theo đề nghị của các tổ chức tín dụng.

Một nội dung khác được các ngân hàng kiến nghị là cần quy định rõ hơn trách nhiệm phối hợp của công an và chính quyền địa phương trong quá trình thu giữ tài sản bảo đảm. Theo phản ánh của các tổ chức tín dụng, việc thiếu sự phối hợp hoặc cách thức phối hợp chưa thống nhất tại một số địa phương khiến hoạt động thu giữ tài sản gặp nhiều khó khăn.

Về vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước dẫn Khoản 5 Điều 198a Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, theo đó Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan công an cấp xã nơi tiến hành thu giữ tài sản bảo đảm có trách nhiệm bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình thu giữ. Trường hợp bên bảo đảm không hợp tác hoặc không có mặt theo thông báo, đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ tham gia chứng kiến và ký biên bản thu giữ tài sản. Ngân hàng Nhà nước cho rằng quy định hiện hành đã xác định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan liên quan, đồng thời việc bảo đảm an ninh, trật tự là chức năng, nhiệm vụ chung của chính quyền địa phương và lực lượng công an theo quy định của pháp luật, do đó chưa cần bổ sung quy định mới.