Thẩm phán cho rằng khoản phí thị thực H-1B về bản chất là một loại thuế, trong khi Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền áp thuế nếu chưa được Quốc hội cho phép...

Ngày thứ Hai (8/6), Thẩm phán Leo Sorokin tại thành phố Boston đã ra phán quyết bác bỏ quy định của chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc thu phí 100.000 USD đối với mỗi thị thực H-1B mới cấp cho lao động nước ngoài có tay nghề cao.

Phán quyết được đưa ra trong vụ kiện do 20 tổng chưởng lý bang thuộc đảng Dân chủ khởi xướng. Các tổng chưởng lý này phản đối kế hoạch được ông Trump công bố hồi tháng 9 năm ngoái với lập luận rằng khoản phí mới khiến chi phí xin thị thực H-1B tăng mạnh. Đây là loại thị thực được nhiều công ty công nghệ tại Mỹ sử dụng để tuyển dụng lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao.

Về phần mình, khi công bố quy định thu phí mới, chính quyền ông Trump lập luận rằng khoản phí 100.000 USD là một hình thức phạt tiền hợp pháp và nằm trong thẩm quyền của tổng thống theo luật nhập cư liên bang. Theo chính phủ, luật này cho phép tổng thống hạn chế việc nhập cảnh của một số nhóm người nước ngoài nếu cho rằng sự hiện diện của họ tại Mỹ “gây bất lợi cho lợi ích của Mỹ”.

Tuy nhiên, Thẩm phán Sorokin không chấp nhận lập luận này. Ông cho rằng khoản phí trên không phải là tiền phạt, mà về bản chất là một loại thuế. Vì vậy, ông Trump không có thẩm quyền tự áp dụng khoản thu này nếu chưa được Quốc hội Mỹ cho phép. Thẩm phán cũng kết luận Bộ Ngoại giao Mỹ và Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) không được triển khai việc thu khoản phí này.

“Trong trường hợp này, bản chất và cách thức áp dụng khoản thu 100.000 USD cho thấy đây là một loại thuế, bất kể khoản tiền đó được gọi là gì”, ông Sorokin viết trong phán quyết. Ông Sorokin là thẩm phán liên bang được bổ nhiệm dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.

Trong phán quyết, Thẩm phán Sorokin cũng nhắc lại quyết định hồi tháng 2 của Tòa án Tối cao Mỹ về chương trình thuế quan đối ứng của ông Trump. Khi đó, Tòa án Tối cao bác bỏ việc ông Trump sử dụng một đạo luật dành cho tình trạng khẩn cấp quốc gia để áp thuế quan với hầu hết đối tác thương mại của Mỹ. Theo ông Sorokin, việc thu phí thị thực H-1B cũng tương tự khi luật nhập cư không trao cho Tổng thống Mỹ thẩm quyền tự đặt ra một khoản thuế mới.

Nhà Trắng cho biết sẽ kháng cáo phán quyết của Thẩm phán Sorokin. Trong một tuyên bố, bà Taylor Rogers, người phát ngôn Nhà Trắng, tin rằng phán quyết này sẽ bị đảo ngược ở cấp phúc thẩm.

“Tổng thống Trump rõ ràng có thẩm quyền pháp lý để hạn chế việc nhập cảnh của bất kỳ nhóm người nước ngoài nào mà ông cho là không phục vụ lợi ích tốt nhất của nước Mỹ. Đó chính xác là điều ông đã làm”, bà Rogers nói.

Thị thực H-1B là chương trình dành cho lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao. Mỗi năm, Mỹ cấp 65.000 thị thực H-1B, cùng thêm 20.000 thị thực cho lao động có bằng cấp cao. Loại thị thực này thường có thời hạn từ 3-6 năm. Trước sắc lệnh của ông Trump, doanh nghiệp xin thị thực H-1B cho lao động nước ngoài thường phải trả khoảng 2.000-5.000 USD phí, tùy từng trường hợp.

Khi áp khoản phí mới 100.000 USD, ông Trump nói trong sắc lệnh rằng chương trình H-1B “đã bị cố tình lợi dụng để thay thế, thay vì bổ sung, lực lượng lao động Mỹ bằng lao động có mức lương thấp hơn và kỹ năng thấp hơn”.

Tuy nhiên, khoản phí này không áp dụng với thị thực cấp cho công dân nước ngoài đang ở Mỹ theo diện thị thực du học - nhóm thường chiếm tỷ trọng lớn trong số người được cấp thị thực H-1B mới.

Trên thực tế, rất ít doanh nghiệp đã nộp khoản phí 100.000 USD kể từ khi quy định này có hiệu lực. Trong hồ sơ nộp lên tòa hồi tháng 3, một quan chức USCIS cho biết tính đến ngày 15/2, cơ quan này mới chỉ thu khoản phí được khoản phí trên từ 85 hồ sơ.

Chính quyền ông Trump cũng đã yêu cầu tăng cường thẩm tra người xin thị thực H-1B, đồng thời đề xuất quy trình lựa chọn thị thực mới, theo đó ưu tiên lao động có kỹ năng cao hơn và được trả lương cao hơn.

Khoản phí 100.000 USD đã kéo theo ít nhất 3 vụ kiện. Trong vụ kiện do Thẩm phán Sorokin thụ lý, ông Rob Bonta, Tổng chưởng lý bang California thuộc đảng Dân chủ, là người dẫn đầu liên minh nhiều bang phản đối khoản phí này. Ông Bonta hoan nghênh phán quyết của tòa, cho rằng phán quyết này đã bác bỏ “khoản thuế 100.000 USD trái luật và tốn kém” của chính quyền ông Trump.

“Khoản thuế này ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng thu hút và giữ chân nhân tài có kỹ năng cao của nước Mỹ - lực lượng góp phần củng cố nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu nhân lực quan trọng của đất nước”, ông Bonta nói.