Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất 5 nguyên tắc quản trị đa phương về không gian vũ trụ, đồng thời khẳng định Việt Nam sẵn sàng làm điểm kết nối Đông Nam Á trong hợp tác quốc tế về lĩnh vực này.

Sáng 10/9 (giờ địa phương), tại Paris, Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu mở đầu Phiên thảo luận chuyên đề cấp cao với chủ đề “Xây dựng không gian vũ trụ mới vì một thế giới đổi thay nhanh chóng”, trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ.

Hội nghị được tổ chức từ ngày 9-10/9 theo đề xuất của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, quy tụ các đoàn đại biểu nguyên thủ, người đứng đầu chính phủ, lãnh đạo các cơ quan vũ trụ quốc gia, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và giới nghiên cứu hàng không vũ trụ từ khoảng 130 quốc gia.

Các hoạt động tại hội nghị tập trung trao đổi chính sách, giới thiệu cơ hội hợp tác quốc tế về công nghệ, dịch vụ, nghiên cứu - đào tạo hàng không vũ trụ; thúc đẩy kinh tế vũ trụ, bảo đảm an ninh vũ trụ thông qua đối thoại và quan hệ đối tác, phát triển khoa học - công nghệ khám phá vũ trụ vì tương lai nhân loại.

Phát biểu khai mạc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh cần có cơ chế quản trị chung và các quy định quốc tế rõ ràng nhằm bảo đảm sử dụng không gian vũ trụ an toàn, bền vững và hòa bình trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng.

Tổng thống Pháp cũng nhấn mạnh phát triển vũ trụ bền vững phải phục vụ mục tiêu giải quyết biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ sinh thái Trái Đất; đồng thời đề cập yêu cầu tăng cường năng lực tự chủ của châu Âu trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng những lợi ích tiềm năng lớn nhất từ không gian vũ trụ chỉ có thể được cụ thể hóa thông qua hợp tác quốc tế; đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tăng cường đầu tư và giảm phụ thuộc vào các nước khác.

GIỮ GÌN KHÔNG GIAN VŨ TRỤ VÌ MỤC ĐÍCH HÒA BÌNH

Phát biểu tại hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao sáng kiến của Tổng thống Emmanuel Macron tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh quốc tế về không gian vũ trụ, tạo cơ hội để các quốc gia trao đổi, thúc đẩy định hình một tầm nhìn mới, trong đó phát triển năng lực đi đôi với trách nhiệm, lợi ích quốc gia gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, không gian vũ trụ ngày nay đã trở thành một phần thiết yếu của đời sống và nền kinh tế hiện đại. Vệ tinh, viễn thám, định vị và dữ liệu không gian phục vụ thông tin liên lạc, giao thông, quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các hoạt động không gian cũng đặt ra nhiều thách thức về rác thải vũ trụ, va chạm, quỹ đạo, tần số, quân sự hóa, chiếm hữu, khoảng cách công nghệ và vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân.

Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng một khuôn khổ quản trị đa phương bảo đảm không gian hòa bình, an toàn, bền vững, dùng chung; thúc đẩy đổi mới, kinh tế vũ trụ và chuyển dữ liệu thành tri thức, dịch vụ, quyết định tốt hơn cho Trái Đất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu 5 nguyên tắc.

Thứ nhất, giữ gìn không gian vì mục đích hòa bình: đối thoại, xây dựng lòng tin, ngăn ngừa xung đột và chạy đua vũ trang; không đe dọa sử dụng hoặc sử dụng vũ lực.

Thứ hai, đặt con người và phát triển trên Trái Đất ở trung tâm; ưu tiên cảnh báo thiên tai, giám sát khí hậu, quản lý tài nguyên và các Mục tiêu phát triển bền vững.

Thứ ba, thượng tôn luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc; đặt Liên hợp quốc và Ủy ban Liên hợp quốc về sử dụng hòa bình không gian vũ trụ (COPUOS) ở trung tâm quản trị đa phương về không gian vũ trụ, củng cố vai trò của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU).

Thứ tư, bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia khi tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.

Thứ năm, sử dụng không gian có trách nhiệm, minh bạch, bền vững; giảm rác thải và nguy cơ va chạm.

VIỆT NAM SẴN SÀNG LÀ ĐIỂM KẾT NỐI ĐÔNG NAM Á

Đề cập định hướng của Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết công nghệ hàng không vũ trụ thuộc nhóm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển, là một cấu phần của năng lực phát triển quốc gia.

Việt Nam xác định ba hướng ưu tiên gồm nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và dữ liệu không gian; phát triển hệ sinh thái kinh tế vũ trụ, khuyến khích các mô hình tài chính cho những ứng dụng phục vụ lợi ích công; hoàn thiện thể chế và năng lực quản trị hoạt động không gian phù hợp với luật pháp quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định hợp tác quốc tế đã góp phần quan trọng vào tiến trình Việt Nam sử dụng không gian vì người dân, vì hòa bình và vì phát triển.

Năm 1980, Phạm Tuân trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Việt Nam cũng đã chế tạo, phóng một số vệ tinh nhỏ, phát triển năng lực nghiên cứu, đào tạo, viễn thám và quan trắc phục vụ phát triển bền vững.

Pháp là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam trong lĩnh vực này, với dự án tiêu biểu VNREDSat-1.

Để đưa hợp tác không gian Việt Nam - Pháp sang giai đoạn mới, Việt Nam đề nghị cùng Pháp, Liên hợp quốc, ASEAN và các đối tác nghiên cứu hình thành mạng lưới “Không gian vì Phát triển và Khả năng chống chịu”.

Mạng lưới tập trung vào ba lĩnh vực: chia sẻ và khai thác dữ liệu không gian vì phát triển; nâng cao năng lực bảo đảm không gian an toàn, bền vững; kết nối nghiên cứu - đào tạo - doanh nghiệp - đầu tư để phát triển kinh tế vũ trụ.

Mạng lưới có thể trước hết tập trung vào khu vực Đông Nam Á, trong đó Việt Nam sẵn sàng là điểm kết nối.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không gian vũ trụ mở ra những chân trời rộng lớn, nhưng thước đo cuối cùng của tiến bộ vẫn là những giá trị mang lại cho con người và Trái Đất. Với tinh thần đó, Việt Nam sẵn sàng cùng các quốc gia đưa những kết quả tại hội nghị thành hành động cụ thể cho hôm nay và các thế hệ mai sau.