Vào thời điểm chỉ còn hơn 1 tuần nữa là tới cuộc họp chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chính quyền Tổng thống Donald Trump nối lại một chiến dịch gây sức ép mạnh mẽ nhằm ngăn chặn khả năng Fed tăng lãi suất...

Trong tuần qua, không chỉ ông Trump mà cả Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent và một trong những cố vấn kinh tế cao cấp của ông Trump đều đã công khai kêu gọi Fed không tăng lãi suất, thậm chí trong một số trường hợp còn đề nghị cắt giảm.

Dù tránh việc trực tiếp chỉ trích Chủ tịch Fed Kevin Warsh như đã từng làm với cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell, ông Trump đã gia tăng áp lực lên Fed vào hôm thứ Sáu vừa rồi bằng cách đe dọa ngừng giao thương với các quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ nếu Fed không cắt giảm lãi suất. Đây là lần đầu tiên ông Trump đề cập đến biện pháp thương mại để đòi Fed hạ lãi suất.

Tiếp đó trong ngày thứ Sáu, cố vấn kinh tế cao cấp của ông Trump là ông Peter Navarro đã có một cuộc trả lời phỏng vấn trong đó ông cảnh báo rằng việc tăng lãi suất sẽ là "bất cẩn" và "sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành công nghiệp mà nước Mỹ cần phát triển nhất”. Ông gọi các thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - bộ phận ra quyết sách trong Fed -là "những chú hề" và cho biết ông Warsh đang cố gắng "làm điều đúng đắn”.

Trước đó trong tuần, ông Vance đã phát biểu rằng “chúng tôi tin Fed nên hạ lãi suất”. Ông bổ sung: "Chúng tôi đang cố gắng để giữ lãi suất ở mức thấp, nhưng sẽ rất tốt nếu có sự hỗ trợ từ Fed”.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, trong một cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin CNBC, đã lưu ý rằng Fed thường không tăng lãi suất trong thời kỳ xảy ra cú sốc nguồn cung trừ phi có hiệu ứng lạm phát thứ cấp.

Sau báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 8 mạnh hơn dự báo mà Bộ Lao động Mỹ công bố vào hôm thứ Sáu, thị trường lãi suất tương lai đặt cược khả năng khoảng 60% Fed tăng lãi suất trong cuộc họp ngày 15-16/9. Cuộc họp này diễn ra vào một thời điểm nhạy cảm, bởi chỉ còn 2 tháng nữa là tới cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11, và các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy cử tri Mỹ đang lo lắng vấn đề chi phí sinh hoạt và lãi suất tăng cao.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi về việc liệu chiến dịch gây áp lực của chính quyền ông Trump đối với Fed sẽ dẫn câu chuyện lãi suất tới đâu. Trong một bài báo hồi tháng 8, tờ báo Wall Street Journal cho biết ông Trump đã nói chuyện với ông Warsh nhiều lần. Tuy nhiên, ông Trump đã phủ nhận điều này, nói rằng ông mới chỉ nói chuyện với ông Warsh một lần sau khi ông Warsh nhậm chức chủ tịch Fed.

Về phần mình, ông Warsh đã khẳng định rằng Tổng thống không gây ảnh hưởng gì đến các quyết định chính sách của ông. Khi điều trần trước Quốc hội Mỹ vào tháng 7, ông đã đề cập đến việc Fed đã giữ nguyên thay vì tăng lãi suất như một bằng chứng về sự độc lập của ngân hàng trung ương này. Đồng thời, ông Warsh cũng nói rằng Tổng thống và các chính trị gia khác có quyền bình luận về chính sách của Fed.

Vào tháng 5/2019, trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump, Phó tổng thống Mike Pence, Bộ trưởng Bộ Tài chính Steven Mnuchin và cố vấn kinh tế Larry Kudlow cũng đều lên tiếng cho rằng Fed cần xem xét cắt giảm lãi suất. Fed không hưởng ứng lời kêu gọi đó ngay lập tức, nhưng 2 tháng sau, Fed đã cắt giảm lãi suất.

Lập luận của chính quyền ông Trump tại thời điểm đó cũng tương tự như hiện nay, rằng bản thân tăng trưởng kinh tế không gây ra lạm phát, và việc cải thiện nguồn cung thông qua cắt giảm thuế và đầu tư cơ bản mạnh mẽ sẽ giúp thúc đẩy khả năng tăng trưởng của nền kinh tế mà không gây ra lạm phát.

Cũng vào hôm thứ Sáu vừa rồi, ông Trump có một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social nói rằng vì nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng rất mạnh, Mỹ nên có mức lãi suất thấp nhất thế giới.

Giới chức chính quyền ông Trump nhấn mạnh rằng nếu tính theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi, tốc độ lạm phát lõi hàng năm của Mỹ trong 3 tháng gần đây chỉ là 1,6%. Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi - thước đo lạm phát mà Fed coi trọng hơn - lại cho thấy mức lạm phát lõi hơn 3% trong 3 tháng gần nhất.

Một số quan chức Fed đã bày tỏ lo ngại về việc lạm phát đã vượt quá mục tiêu 2% của Fed trong suốt hơn 5 năm qua đã có những dấu hiệu cho thấy lạm phát lan rộng ngoài áp lực do chính sách thuế quan của ông Trump và giá năng lượng tăng cao liên quan tới chiến tranh Mỹ - Iran gây ra.

Trong bài phát biểu tại hội nghị ở Jackson Hole vào cuối tháng 8, ông Warsh khẳng định Fed cần tập trung vào nhiệm vụ chống lạm phát. Ông lưu ý rằng 54% trong số 199 thành phần của chỉ số giá PCE đã tăng hơn 3% trong 12 tháng qua.

Theo giới phân tích, thông qua việc bác bỏ mối liên hệ giữa tăng trưởng và lạm phát, chính quyền ông Trump đang thách thức một khái niệm chủ đạo trong kinh tế học rằng một nền kinh tế tăng trưởng vượt quá khả năng sản xuất có nguy cơ gây ra lạm phát. Lý thuyết nổi tiếng nhất trong số này là Đường cong Phillips, coi thị trường lao động thắt chặt và tiền lương tăng là những nguyên nhân chính dẫn tới lạm phát.

Đó có thể là lý do tại sao sau khi báo cáo việc làm tháng 8 của Mỹ cho thấy số lượng việc làm mới vượt xa dự báo, thị trường lãi suất tương lai đã tăng mạnh xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9. Tuy nhiên, báo cáo này cũng cho thấy tốc độ tăng trưởng tiền lương bị kiềm chế, với thu nhập trung bình theo giờ tăng 0,3% so với tháng 7 và tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước.

Lập luận của Nhà Trắng rằng việc cải thiện nguồn cung trong nền kinh tế sẽ giúp điều hòa áp lực lạm phát có thể là đúng, nhưng việc cải thiện nguồn cung cần thời gian. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) được dự báo sẽ giúp tăng năng suất lao động trong tương lai. Nhưng dữ liệu hiện tại cho thấy nhu cầu về trang thiết bị cần thiết để xây dựng cơ sở hạ tầng AI lại đang đẩy giá lên, trong khi tác dụng tăng năng suất của AI còn chưa rõ rệt.

Tuần này, tâm điểm chú ý của giới đầu tư sẽ là các báo cáo lạm phát của Mỹ, gồm chỉ số giá bán buôn (PPI) theo dự kiến được công bố vào ngày thứ Năm và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) vào ngày thứ Sáu. Những dữ liệu này được nhận định sẽ đóng vai trò lớn trong việc quyết định Fed sẽ tăng hay giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tới.