TP. Hồ Chí Minh: Khai thác hiệu quả nguồn lực di sản phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

UBND TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026 - 2030, với nhiều mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực di sản phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo kế hoạch, việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa không chỉ hướng đến gìn giữ các công trình, địa điểm có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, chính trị và truyền thống dân tộc, mà còn góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển con người Việt Nam toàn diện. Đây cũng được xem là nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của TP. Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung.

Kế hoạch được triển khai trong bối cảnh Thành phố mở rộng không gian phát triển, đồng thời gắn kết chặt chẽ công tác bảo tồn di sản với phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa, kinh tế sáng tạo và xây dựng bản sắc đô thị.

Đây cũng là hoạt động có ý nghĩa thiết thực hướng tới nhiều dấu mốc quan trọng của đất nước và Thành phố như kỷ niệm 50 năm Ngày Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, 330 năm hình thành và phát triển Thành phố Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh và 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

HOÀN THIỆN HỒ SƠ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI TRÌNH UNESCO

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ đến năm 2030. Trong đó, trọng tâm là bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể; kiểm kê, xếp hạng di tích; lập hồ sơ ghi danh di sản thế giới; bảo quản, tu bổ, tôn tạo và phục hồi di tích; xây dựng quy hoạch di tích và quy hoạch khảo cổ.

Đối với di sản văn hóa phi vật thể, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành kiểm kê và ban hành danh mục di sản trên toàn địa bàn sau khi hoàn tất việc sắp xếp đơn vị hành chính vào năm 2030.

Thành phố cũng phấn đấu có từ 3 đến 5 di sản được lập hồ sơ đề nghị đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đồng thời, từ 50% đến 70% số di sản đã được ghi danh cấp quốc gia sẽ có đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị.

Ở lĩnh vực di sản văn hóa vật thể, Thành phố tiếp tục rà soát, kiểm kê và lập hồ sơ đề nghị xếp hạng đối với các công trình, địa điểm có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và kiến trúc.

Đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu có khoảng 70 công trình, địa điểm được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa; đề xuất xếp hạng di tích quốc gia đối với 5 di tích cấp thành phố và đề nghị công nhận 2 di tích quốc gia là di tích quốc gia đặc biệt.

Đáng chú ý, hồ sơ Địa đạo Củ Chi sẽ tiếp tục được hoàn thiện để trình UNESCO xem xét công nhận Di sản Thế giới. Nếu đạt được mục tiêu này, đây sẽ là một trong những tài sản văn hóa có sức lan tỏa lớn nhất của du lịch TP. Hồ Chí Minh trên thị trường quốc tế.

ĐẨY MẠNH SỐ HÓA DI SẢN, PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG BẢO TÀNG

Trong công tác bảo quản, tu bổ và tôn tạo di tích, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc bảo quản, tu bổ 100% di tích quốc gia đặc biệt và tối thiểu 70% số di tích quốc gia, di tích cấp thành phố có nhu cầu cấp thiết.

Nhiều dự án quan trọng sẽ được triển khai trong giai đoạn này như tu bổ Nhà hát Thành phố, Khu lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại Ba Son, phục dựng di tích Trại Đa Vít, tôn tạo Căn cứ Minh Đạm, Di tích Đường Hồ Chí Minh trên biển cùng nhiều địa chỉ lịch sử khác.

Bên cạnh công tác bảo tồn, TP. Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh các hoạt động phát huy giá trị di sản thông qua phát triển hệ thống bảo tàng, ứng dụng công nghệ số và mở rộng hợp tác quốc tế.

Theo kế hoạch, Thành phố sẽ đầu tư xây mới, mở rộng và nâng cấp nhiều thiết chế văn hóa quan trọng như Bảo tàng TP. Hồ Chí Minh, Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Tôn Đức Thắng, Bảo tàng Côn Đảo và các không gian trưng bày chuyên đề dành cho học sinh, sinh viên.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, TP. Hồ Chí Minh phấn đấu hoàn thành số hóa 100% hồ sơ khoa học của các di sản đã được xếp hạng cấp quốc gia, quốc gia đặc biệt và di sản thế giới trong năm 2026; hoàn tất số hóa toàn bộ di sản cấp thành phố vào năm 2027.

Các bảo tàng cũng sẽ đẩy mạnh triển khai tham quan trực tuyến, ứng dụng công nghệ thực tế số, vé điện tử và hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ nhằm nâng cao trải nghiệm cho người dân và du khách.

Cùng với đó, thành phố sẽ tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực trong lĩnh vực di sản văn hóa; mở rộng hợp tác quốc tế; tổ chức các hoạt động quảng bá di sản Việt Nam tại các sự kiện quốc tế và triển khai các triển lãm lưu động ở nước ngoài, qua đó góp phần nâng cao vị thế của TP. Hồ Chí Minh trên bản đồ văn hóa và du lịch thế giới.