Trung Quốc dự kiến chi gần 300 tỷ USD để phát triển AI

Theo nguồn tin thân cận của hãng tin Bloomberg, Trung Quốc đang chuẩn bị chi khoảng 2 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 295 tỷ USD, trong 5 năm tới để xây dựng các trung tâm dữ liệu trên khắp cả nước.

DỒN VỐN CHO HẠ TẦNG AI

Các nguồn tin cho biết một số cơ quan chủ chốt của Chính phủ Trung Quốc, trong đó có Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC), đang soạn thảo đề án xây dựng mạng lưới các trung tâm điện toán được kết nối với nhau trên toàn quốc. Theo đề án, các doanh nghiệp nhà nước như China Mobile và China Telecom dự kiến sẽ vận hành phần lớn các trung tâm dữ liệu trong mạng lưới này, đồng thời bảo đảm các cơ sở được kết nối với nhau.

Bắc Kinh cũng muốn dự án sử dụng chủ yếu công nghệ trong nước. Theo các nguồn tin, ít nhất 80% công nghệ phục vụ hệ thống này, bao gồm con chip AI, sẽ đến từ các nhà cung cấp Trung Quốc như Huawei Technologies. Điều này có thể khiến các hãng con chip Mỹ như Nvidia và Advanced Micro Devices (AMD) gần như không còn nhiều cơ hội tham gia kế hoạch.

Đây được xem là nỗ lực lớn nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh nhằm xây dựng nền tảng cho ngành AI trong nước. Kế hoạch này gợi nhớ lại các chương trình trước đây, khi Trung Quốc huy động nguồn lực để hỗ trợ những doanh nghiệp công nghệ chủ lực như Huawei, với mục tiêu giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ.

Theo một nguồn tin, kế hoạch này cũng là một phần quan trọng trong chương trình “Six Networks” mà Trung Quốc công bố hồi đầu năm nay. Chương trình này tập trung xây dựng các hạ tầng thiết yếu, từ nước, điện đến điện toán.

Sau khi Bloomberg News đưa tin về kế hoạch đầu tư này vào ngày thứ Ba (9/6), giá cổ phiếu GDS Holdings, nhà cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu lớn của Trung Quốc, có lúc tăng 12% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa tại Mỹ. Trong khi đó, giá cổ phiếu Vnet Group tăng 17%.

Các nguồn tin cho biết đề án trung tâm dữ liệu vẫn đang ở giai đoạn thảo luận ban đầu, nên các chi tiết có thể thay đổi. Dù vậy, kế hoạch này cho thấy Bắc Kinh vẫn quyết tâm thúc đẩy các công nghệ tiên tiến, ngay cả khi chi tiêu cho nhiều lĩnh vực khác bắt đầu bị siết lại do áp lực nợ chính phủ gia tăng.

Theo nguồn tin, nguồn vốn cho kế hoạch dự kiến chủ yếu đến từ các kênh huy động vốn của chính phủ. Trong đó có trái phiếu chính phủ đặc biệt siêu dài hạn - thường có kỳ hạn trên 10 năm - và các quỹ nhà nước dành cho đầu tư vào những ngành chiến lược. Ngoài ra, dự án cũng sẽ được bổ sung vốn từ các khoản vay ngân hàng và khu vực tư nhân.

“Một mạng lưới điện toán thống nhất sẽ giúp Trung Quốc tập hợp các nguồn lực hiện còn phân tán giữa các địa phương. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tiếp cận dễ hơn với năng lực điện toán hiệu suất cao”, ông Charlie Dai, nhà phân tích chính tại công ty Forrester Research, nhận xét với Bloomberg.

Ông Dai cho rằng mạng lưới này cũng sẽ giúp đẩy nhanh quá trình cải tiến các mô hình AI, đồng thời hỗ trợ mở rộng các dịch vụ AI trong nhiều lĩnh vực.

“Khi được nâng lên thành chiến lược quốc gia, kế hoạch này sẽ bảo đảm sự đồng bộ về chính sách và khả năng huy động vốn”, ông Dai nhận định.

MẠNG LƯỚI ĐIỆN TOÁN THỐNG NHẤT

Ý tưởng xây dựng một mạng lưới điện toán trên toàn quốc đã được Trung Quốc nêu trong kế hoạch 5 năm mới nhất năm 2025-2030. Trong kế hoạch này, Bắc Kinh cam kết ưu tiên phát triển hạ tầng dữ liệu.

Mục tiêu đầu tư mới nhất này, vốn chưa từng được công bố trước đó, vẫn nhỏ hơn nhiều so với mức đầu tư tổng cộng khoảng 725 tỷ USD mà các tập đoàn công nghệ Mỹ như Meta Platforms và Microsoft dự kiến chi riêng cho AI chỉ trong năm nay.

Nhìn chung, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc thấp hơn ở Mỹ, nhờ chi phí lao động, linh kiện và xây dựng rẻ hơn, cùng các chính sách hỗ trợ của chính quyền địa phương. Theo các nguồn tin, khoản đầu tư 2 nghìn tỷ nhân dân tệ nói trên cũng chưa bao gồm đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân như Alibaba Group Holding và Tencent Holdings.

Hiện chưa rõ mạng lưới trung tâm dữ liệu thống nhất mà Bắc Kinh dự kiến xây dựng sẽ hoạt động ra sao bên cạnh các trung tâm dữ liệu tư nhân. Tuy nhiên, mục tiêu chính là kết nối các cơ sở dữ liệu còn phân tán thành một mạng lưới thống nhất vào năm 2028.

Kế hoạch này sẽ hỗ trợ mục tiêu lớn hơn của Trung Quốc là thúc đẩy ứng dụng AI trong các lĩnh vực công như y tế, giao thông và quản lý đô thị.

Theo nguồn tin, ngoài các cơ sở phục vụ AI, gồm trung tâm dữ liệu và hạ tầng truyền thông tốc độ cao, Trung Quốc cũng có kế hoạch tích hợp lưới điện vào dự án này. Nếu tính cả phần này, tổng vốn đầu tư dự kiến có thể lên ít nhất 5 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 738 tỷ USD.

Theo nhà phân tích Robert Lea của Bloomberg Intelligence, nếu được triển khai, kế hoạch này có thể mang lại lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc, thay vì chỉ trực tiếp thúc đẩy lợi nhuận của các doanh nghiệp tư nhân như Tencent, Alibaba, Baidu, MiniMax hay Zhipu AI. Theo ông Lea, các công ty này hiện vẫn chấp nhận không tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn hạn để hỗ trợ mục tiêu triển khai AI trên phạm vi toàn quốc.

Nhóm hưởng lợi rõ nhất nhiều khả năng là các nhà cung cấp hạ tầng trong nước, trong đó có Huawei. Ngược lại, những tập đoàn AI hàng đầu của Mỹ như Nvidia khó có cơ hội tham gia sâu vào kế hoạch này, do Bắc Kinh muốn dựa nhiều hơn vào các nhà cung cấp con chip AI nội địa.

Gần đây, Chính phủ Mỹ đã đồng ý cho Nvidia bán con chip AI H200 cho khách hàng Trung Quốc. Đây là một bước nới lỏng quy định đáng kể, nhưng H200 vẫn đi sau khoảng một thế hệ so với Blackwell - dòng con chip AI tiên tiến nhất của Nvidia. Đến nay, con chip H200 vẫn chưa được xuất khẩu tới Trung Quốc, cho thấy Bắc Kinh ngày càng tự tin hơn vào khả năng thay thế một phần năng lực điện toán AI bằng phần cứng sản xuất trong nước.

Hồi tháng 5, 9 loại con chip AI nội địa Trung Quốc, gồm sản phẩm của Huawei, Alibaba, Shanghai Biren Technology và Moore Threads Technology, đã vượt qua đợt đánh giá an ninh của một cơ quan phụ trách an ninh công nghệ của Bắc Kinh. Kết quả này mở đường cho các con chip trong nước được sử dụng rộng rãi hơn trong những lĩnh vực có yêu cầu cao về an ninh.

Ngoài ra, các doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính, sản xuất, y tế và logistics sẽ có cơ hội tiếp cận năng lực AI với chi phí thấp hơn và linh hoạt hơn. Theo ông Dai của Forrester Research, các tỉnh thành của Trung Quốc cũng có thể thu hút thêm đầu tư và nhân lực trong ngành công nghiệp số.

“Tất cả các bên trong hệ sinh thái này đều sẽ hưởng lợi từ kế hoạch trên”, ông Dai nhận định.