Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu xuất khẩu sầu riêng năm 2026 ít nhất bằng mức 3,85 tỷ USD của năm 2025 và có thể đạt khoảng 4 tỷ USD, đồng thời tập trung đa dạng hóa thị trường, chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc và nâng năng lực chế biến, logistics.

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 3/9, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu nông sản ước đạt khoảng 49,3 tỷ USD, riêng tháng 8, xuất khẩu nông sản có sự tăng mạnh.

Theo ông Điệp, sầu riêng hiện là một trong những nông sản có giá trị cao của Việt Nam, với diện tích khoảng 200.000 ha, sản lượng khoảng 2,08 triệu tấn. Năm 2021, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 177 triệu USD, đến năm 2025 đã tăng lên 3,85 tỷ USD.

Đây là một trong những sản phẩm chủ chốt của ngành trồng trọt, đóng góp khoảng 40% sản lượng xuất khẩu của ngành. Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng ước đạt khoảng 1,95 tỷ USD, trong đó thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD, chiếm khoảng 95%.

Để tháo gỡ khó khăn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cử các đoàn công tác làm việc trực tiếp với các địa phương có diện tích sầu riêng lớn tại Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, tập trung xử lý các vướng mắc trong sản xuất, xuất khẩu.

Từ ngày 1/7, Bộ triển khai truy xuất nguồn gốc trên hệ thống chuyển đổi số, cho phép khách hàng trong và ngoài nước truy cập dữ liệu về trồng trọt, chăm sóc, sử dụng phân bón, thu hoạch và đóng gói. Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, việc này góp phần tăng tính minh bạch, tạo niềm tin cho khách hàng quốc tế và được các tham tán thương mại của Mỹ, Trung Quốc đánh giá cao.

Bộ cũng tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong cấp mã số vùng trồng, đồng thời trình Chính phủ Nghị quyết 36 về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc cấp mã số vùng trồng đối với các loại cây trồng.

Cùng với đó, việc cấp mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói được phân cấp, ủy quyền mạnh hơn cho địa phương. Đối với diện tích trồng xen canh, việc cấp mã vùng trồng cũng được giao cho cấp xã, phường thực hiện.

Ngày 14/8, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm việc tại Trung Quốc. Qua các cuộc làm việc, phía Trung Quốc đã cấp thêm 567 mã vùng trồng sầu riêng cho Việt Nam. Bộ đang tiếp tục hoàn thiện các thủ tục, phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2026 ít nhất bằng mức 3,85 tỷ USD của năm trước và có thể đạt khoảng 4 tỷ USD.

Tuy nhiên, ngành sầu riêng vẫn còn một số hạn chế. Diện tích tăng nhanh nhưng tại một số địa phương, việc mở rộng sản xuất còn mang tính tự phát, chưa gắn chặt với điều kiện đất đai, nguồn nước và tổ chức chuỗi giá trị từ sản xuất, logistics đến xuất khẩu.

Yêu cầu kỹ thuật từ các thị trường nhập khẩu ngày càng cao, đặc biệt về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và cơ sở dữ liệu. Sầu riêng Việt Nam cũng chịu sức ép cạnh tranh từ Thái Lan, Malaysia và các nước trong khu vực.

Để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết là đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường; tiếp tục đàm phán mở rộng xuất khẩu, tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Australia, New Zealand; gia tăng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, sản phẩm chế biến. Công tác thông tin, phân tích, dự báo thị trường cũng sẽ được tăng cường để định hướng sản xuất, thu hoạch và tiêu thụ.

Trong tháng 7, phía Ấn Độ đã đồng ý cho Việt Nam xuất khẩu sầu riêng sang thị trường này. Bộ đang tiếp tục triển khai các công việc nhằm mở rộng xuất khẩu sang thị trường tỷ dân.

Giải pháp thứ hai là tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu bền vững; rà soát vùng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu; phát triển hạ tầng vùng nguyên liệu gắn với sơ chế, chế biến, bảo quản, tiêu thụ và xuất khẩu.

Bộ cũng sẽ tăng cường kết nối nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, từng bước xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam. Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, tỷ lệ thất thoát từ sản xuất đến lưu thông còn cao do hệ thống nhà máy sơ chế, chế biến, bảo quản chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thêm để duy trì chất lượng sản phẩm.

Giải pháp thứ ba là chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ tiếp tục được hoàn thiện để khách hàng có thể tra cứu quy trình sản xuất, tưới tiêu, sử dụng phân bón, thu hoạch và đóng gói.

Giải pháp thứ tư là phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến và logistics; khuyến khích đầu tư kho lạnh, kho sơ chế, bảo quản, chế biến tại các vùng sản xuất tập trung; đa dạng hóa sản phẩm, phương thức vận chuyển, ứng dụng công nghệ để giảm chi phí, nâng cao chất lượng; đồng thời nâng cấp hạ tầng thủy lợi, giao thông phục vụ vùng nguyên liệu.

Cuối cùng là mở rộng, củng cố và nâng cao năng lực hệ thống phòng thí nghiệm; tiếp tục xã hội hóa, mở các phòng thí nghiệm đủ điều kiện, nâng cao năng lực kiểm nghiệm đối với cadimi, vàng ô cùng các tiêu chí theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Theo Thứ trưởng, Việt Nam đã đàm phán với phía Trung Quốc và được chấp thuận 52 phòng kiểm nghiệm đáp ứng yêu cầu đối với sản phẩm xuất khẩu. Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng để phát triển thêm các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện, đáp ứng yêu cầu kiểm tra chất lượng trước khi xuất khẩu.