Trong bối cảnh các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU và một phần Nhật Bản suy yếu, Trung Quốc - Hồng Kông cùng khối ASEAN đang trở thành động lực chính giúp duy trì đà tăng trưởng của ngành thủy sản Việt Nam...

Theo báo cáo của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), trong tháng 8/2026, xuất khẩu thủy sản đạt 1,14 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 8 tháng đạt 8 tỷ USD, tăng 11,8%. 

Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam khi đạt 287,7 triệu USD, tăng 26,2% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 8 tháng năm 2026, xuất khẩu sang thị trường này đạt 2,03 tỷ USD, tăng 33,4%, chiếm hơn 25% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản cả nước.

TÔM TIẾP TỤC GIỮ VAI TRÒ CHỦ LỰC

VASEP cho biết mức tăng trưởng mạnh từ Trung Quốc - Hồng Kông đã đóng góp hơn 508 triệu USD vào phần tăng thêm của toàn ngành, tương đương khoảng 60% mức tăng trưởng chung. Đáng chú ý, nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng như tôm, cá tra, cua ghẹ và cá biển tiếp tục duy trì ở mức cao.

Ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 11,4% trong tháng 8, chỉ còn 167,74 triệu USD; lũy kế 8 tháng đạt 1,24 tỷ USD, gần như không tăng so với cùng kỳ năm trước. Thị trường EU cũng giảm 1,6%, còn 749,9 triệu USD do nhu cầu đối với tôm và cá ngừ suy yếu.

Về các thị trường khu vực, trong 8 tháng năm 2026 so với cùng kỳ nước trước, Nhật Bản đạt 1,11 tỷ USD, tăng 2%; Hàn Quốc đạt 566,3 triệu USD, tăng 4,9%. Đáng chú ý, ASEAN trở thành điểm sáng với kim ngạch 8 tháng đạt 544,9 triệu USD, tăng 20%; riêng tháng 8 tăng tới 31%.

VASEP cho hay trong tháng 8/2026, tôm vẫn là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của ngành thủy sản với kim ngạch đạt 485,5 triệu USD, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 8 tháng năm 2026 đạt 3,29 tỷ USD, tăng 12,3% so vói cùng kỳ năm trước, và chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Trong tháng 8/2026, Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là thị trường tiêu thụ tôm lớn nhất với kim ngạch đạt 1,13 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, xuất khẩu tôm sang Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN cũng ghi nhận mức tăng lần lượt 10%, 16% và 48%.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ đang tạo áp lực lớn đối với ngành tôm, khi. kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này trong tháng 8/2026 giảm 22%, còn 70 triệu USD; lũy kế 8 tháng năm 2026 giảm 13,4%, xuống còn 427,6 triệu USD. Tại EU, xuất khẩu tôm cũng giảm 18% trong tháng 8 và giảm 2,7% trong 8 tháng.

Xuất khẩu cá tra đạt 194,8 triệu USD trong tháng 8/2026, tăng nhẹ 0,4%; lũy kế 8 tháng đạt 1,5 tỷ USD, tăng 9%. Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là thị trường quan trọng nhất với kim ngạch 435,2 triệu USD, tăng 26,5%.

Đáng chú ý, xuất khẩu cá tra sang EU tăng mạnh 42% trong tháng 8 và tăng 11,4% trong 8 tháng, đạt 131,7 triệu USD. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung cá thịt trắng tự nhiên tại châu Âu cùng giá cá tuyết tăng cao đang mở ra thêm cơ hội cho cá tra Việt Nam.

Ngược lại, Hoa Kỳ tiếp tục là điểm yếu của ngành cá tra khi kim ngạch tháng 8 chỉ đạt 12,5 triệu USD, giảm 54,8%; lũy kế 8 tháng đạt 201,7 triệu USD, giảm 13,9%. Việc thuế chống bán phá giá trong kỳ rà soát POR21 tăng mạnh khiến các nhà nhập khẩu thận trọng hơn trong việc ký kết đơn hàng mới.

QUÝ 4/2026 SẼ LÀ PHÉP THỬ LỚN ĐỐI VỚI NGÀNH THUỶ SẢN

Theo VASEP, xuất khẩu cá ngừ trong tháng 8 đạt 78,1 triệu USD, giảm 11%; lũy kế 8 tháng năm 2026 đạt 622 triệu USD, tăng 0,5% so với cùng kỳ năm trước. Dù xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng 8%, đạt 247,7 triệu USD, nhưng thị trường EU giảm mạnh 20%, còn 113,6 triệu USD.

Trong khi đó, nhóm mực và bạch tuộc ghi nhận kết quả tích cực với kim ngạch 75 triệu USD trong tháng 8, tăng 5,7%; lũy kế 8 tháng đạt 524 triệu USD, tăng 14,4%. Hàn Quốc và ASEAN tiếp tục là những thị trường tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu tiêu dùng gia tăng.

Đáng chú ý, xuất khẩu cua ghẹ và các loại giáp xác khác đạt 304,9 triệu USD sau 8 tháng, tăng tới 34%. Riêng thị trường Hoa Kỳ tăng gấp đôi lên 84,7 triệu USD, trong khi Trung Quốc - Hồng Kông tăng 41,8%, đạt 154,7 triệu USD.

Nhuyễn thể hai mảnh vỏ cũng duy trì đà tăng trưởng mạnh với kim ngạch 209,6 triệu USD, tăng 30,8%. Xuất khẩu sang EU tăng 29,5%, còn Hoa Kỳ tăng tới 96%.

Từ nay đến cuối năm, nhu cầu tiêu dùng phục vụ các dịp lễ hội và hoạt động bổ sung hàng tồn kho được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, các yếu tố chính sách thương mại và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe sẽ tác động trực tiếp đến khả năng tăng trưởng của ngành.

Đối với tôm, kết quả cuối cùng của đợt rà soát thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ cùng mức thuế theo Điều 301 sẽ quyết định triển vọng xuất khẩu trong quý 4/2026.

Với cá tra, tăng trưởng dự kiến tiếp tục dựa vào các thị trường Trung Quốc, EU, ASEAN và Trung Đông trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ còn nhiều khó khăn.

Trong khi đó, các mặt hàng như cá ngừ, mực - bạch tuộc và hải sản khai thác sẽ phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt liên quan đến chống khai thác bất hợp pháp (IUU), hệ thống truy xuất nguồn gốc CATCH của EU và các quy định kỹ thuật từ nhiều thị trường nhập khẩu.

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, mục tiêu xuất khẩu thủy sản vượt 12 tỷ USD trong năm 2026 vẫn khả thi nếu nhu cầu tại Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục duy trì và các đơn hàng mùa cao điểm không bị gián đoạn. Tuy nhiên, tăng trưởng trong quý 4/2026 được dự báo sẽ phân hóa mạnh giữa các nhóm sản phẩm và thị trường, trong đó cạnh tranh không chỉ nằm ở giá cả mà còn ở khả năng đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, hồ sơ kỹ thuật và chi phí tuân thủ thương mại.