California công bố tình trạng ngân sách khẩn cấp

Thống đốc bang California của Mỹ Arnold Schwarzenegger ngày 1/7 đã công bố tình trạng ngân sách khẩn cấp của bang này. California bước vào năm tài khóa mới với ngân khố 0 đồng, và chưa có lối thoát nào cho mức thâm hụt khổng lồ của năm tài khóa cũ.

Với ngân khố rỗng không, hiện chính quyền bang California đã sẵn sàng cho việc phát hành giấy nhận nợ (IOU - viết tắt của cụm từ “I owe you” hay “Chúng tôi nợ ông/bà”) để thanh toán các hóa đơn. Động thái này làm dấy lên mối lo ngại về khả năng California trong việc chi trả đúng hạn hàng tỷ USD trái phiếu mà bang này đã phát hành. Ước tính, từ nay tới tháng 10 năm nay, California phải thanh toán lượng trái phiếu đáo hạn trị giá 28 tỷ USD.

Về bản chất, việc phát hành giấy ghi nợ là in thêm tiền. California có kế hoạch phát hành lượng giấy ghi nợ trị giá 591 triệu USD để phục vụ cho nhu cầu ngân sách trong tháng 7 và 363 triệu USD để cứu các trung tâm phi lợi nhuận vốn chỉ biết dựa vào nguồn tiền của bang.

Mặc dù các nhà chức trách của California vẫn tin tưởng rằng bang của họ không thể vỡ nợ, nhưng thực tế này có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới định mức tín nhiệm của California trong thời gian tới đây. Nhiều khả năng, định mức tín nhiệm nợ của bang này sẽ bị sớm đánh tụt. Hiện hãng định mức tín nhiệm S&P đang dành cho California định mức tín nhiệm A. Trái phiếu kho bạc Mỹ có định mức tín nhiệm AAA.

Cùng với việc sẵn sàng phát hành giấy nhận nợ, Thống đốc Schwarzenegger còn yêu cầu nhiều cơ quan của California đóng cửa 3 ngày trong mỗi tháng cho tới tháng 6/2010. Trong những ngày văn phòng đóng cửa, các công chức làm việc ở đó sẽ không được trả lương.

Hôm qua (1/7) là ngày đầu tiên của năm tài khóa mới của bang California, nhưng các nhà chức trách của bang này đã không thể tìm được giải pháp cho khoản thâm thủng ngân sách lên tới 24,3 tỷ USD của năm tài khóa trước, sau khi thất bại trong việc thông qua dự luật ngân sách cho năm tài khóa này.

Việc thông qua ngân sách mới của California thất bại là do Thượng viện bang đã từ chối đề xuất mà các nhà làm luật bên phía đảng Dân chủ đưa ra, theo đó đề nghị cắt giảm 3,3 tỷ USD ngân sách chi cho giáo dục và các chương trình khác để giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách mà không tác động quá mạnh tới các chương trình xã hội. Các thượng nghị sỹ Cộng hòa lập luận rằng, cần phải cắt giảm chi tiêu mạnh tay hơn mới có thể cân bằng được ngân sách. Phe Cộng hòa và Thống đốc Schwarzenegger cũng đã loại trừ khả năng tăng thuế.

Theo Giám đốc tài chính bang California, ông John Chiang, việc không thể thông qua đúng hạn ngân sách cho năm tài khóa này sẽ khiến thâm hụt ngân sách của California tăng thêm 6,5 tỷ USD trong thời gian từ nay tới tháng 9. Chỉ riêng trong ngày 30/6, tức ngày cuối cùng của năm tài khóa cũ, khoản thâm hụt ngân sách khổng lồ của bang phình thêm 2 tỷ USD.

Trả lời báo giới, ông John Chiang của California đã lên tiếng cảnh báo về tác động tiêu cực của tình trạng tài chính khẩn cấp của bang này đối với những người sống dựa vào nguồn phúc lợi xã hội của bang, nhân viên làm việc cho các công ty cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho bang…

Thống đốc Schwarzenegger tuyên bố, mặc dù các nhà làm luật của California đã thất bại trong việc giải quyết những vấn đề ngân sách của bang, “cứu vãn toàn bộ thâm hụt ngân sách” vẫn là “ưu tiên duy nhất và số 1” của ông. “Tôi sẽ chưa dừng lại cho tới khi nào vấn đề được giải quyết”, ông  Schwarzenegger nói. Hiện Nhà Trắng vẫn đang theo dõi chặt chẽ tình hình ở California nhưng chưa có động tĩnh hỗ trợ nào.

Hầu như năm nào California cũng ở trong tình trạng thâm hụt ngân sách, nhưng năm nay là một năm đặc biệt khó khăn đối với bang này do suy thoái kinh tế khiến doanh thu thuế của bang lao dốc. Quy mô nền kinh tế của California - đây là bang có nền kinh tế lớn thứ 8 thế giới, tạo ra gần 13% GDP của Mỹ - đồng nghĩa với việc những rắc rối ngân sách ở đây có ảnh hưởng lớn như thế nào đối với toàn bộ nước Mỹ.

Thống đốc Schwarzenegger cho biết, ông tự hào về bang của mình bất chấp cuộc khủng hoảng mà bang này đang phải đối mặt. Vị thống đốc từng là một tài tử của Hollywood này còn nhắc thêm rằng, cùng với California, hơn 30 bang nữa ở Mỹ cũng chưa nhất trí được ngân sách cho năm tài khóa bắt đầu từ ngày 1/7 này.

(Theo New York Times, BBC)