Đồng yên Nhật mất giá: Cảnh báo, can thiệp, tăng lãi suất đều không có tác dụng

Tình trạng trượt dốc diễn ra bất chấp việc nhà chức trách Nhật thời gian qua có một loạt biện pháp để bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ, từ cảnh báo, can thiệp vào thị trường ngoại hối cho tới tăng lãi suất.

Mốc 161 yên đổi 1 USD đã bị xuyên thủng sau khi thị trường tài chính Nhật Bản đóng cửa phiên giao dịch ngày 18/6. Một cú rơi mạnh khiến đồng tiền này giảm tới 161,8 yên đổi 1 USD, mức thấp nhất của đồng yên kể từ tháng 7/2024.

Sáng nay (19/6), đồng yên hồi phục, nhưng tỷ giá vẫn ở ngưỡng khoảng 161,4 yên đổi 1 USD. Nếu giảm quá 161,96 yên/USD, đồng yên sẽ yếu nhất kể từ năm 1986. Những diễn biến này một lần nữa làm dấy lên đồn đoán rằng Bộ Tài chính có thể tiếp tục can thiệp vào thị trường ngoại hối.

Tại một cuộc họp báo sáng 19/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama nói Chính phủ nước này có thể triển khai các biện pháp cứng rắn nhằm vào các biến động mang tính đầu cơ. “Chúng tôi có thể có hành động mạnh mẽ để chống lại các động thái đầu cơ quá mức trên thị trường ngoại hối”, bà Katayama nói với các nhà báo.

Trước đó, phát biểu tại một cuộc họp gần đây của quan chức nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7), bà Katayama cũng nói rằng Nhật Bản “sẵn sàng có hành động mang tính quyết định để chống lại các diễn biến đầu cơ” liên quan tới tỷ giá đồng yên Nhật.

Giới phân tích nhận định rằng bà Katayama đang phải đối mặt với áp lực lớn khi các biện pháp can thiệp ngoại hối không mang lại hiệu quả như mong đợi.

Trong đợt can thiệp hồi cuối tháng 4 và đầu tháng 5, Nhật Bản đã chi khoảng 72,8 tỷ USD từ dự trữ ngoại hối để hỗ trợ đồng yên. Đầu tuần này Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất chính sách lên 1%, mức cao nhất trong hơn 3 thập kỷ. Cùng với đó, bà Katayama cùng các quan chức khác của Bộ Tài chính Nhật vẫn đều đặn đưa ra các cảnh báo đối với các nhà đầu cơ bán khống đồng yên.

Tuy nhiên, đồng yên vẫn trượt giá, cho thấy những biện pháp này chỉ như "miếng băng dán trên vết thương sâu” - theo lời của ông Masahiko Loo, chiến lược gia cấp cao tại công ty State Street Investment Management.

Một đồng yên yếu có thể giúp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản, nhưng cũng đồng thời làm dấy lên lo ngại về nhập khẩu lạm phát và sự xói mòn sức mua của các hộ gia đình Nhật.

Trao đổi với hãng tin CNBC, các chuyên gia nói rằng nỗ lực can thiệp tỷ giá của Bộ Tài chính Nhật Bản về cơ bản không có hiệu quả trong việc ngăn sự suy yếu của đồng yên, bởi các yếu tố gây sức ép mất giá đối với đồng tiền này mang tính cấu trúc.

Mặc dù BOJ đang trong quá trình thắt chặt chính sách tiền tệ, nhưng lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn cao, khiến cho giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) trở nên hấp dẫn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm hiện ở mức 2,64%, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm là 4,451%. Khoảng chênh lệch này đủ để duy trì sự hấp dẫn của giao dịch carry trade, nơi các nhà đầu tư vay bằng đồng yên với lãi suất thấp và đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nơi khác.

Ngoài ra, yếu tố chính trị cũng đóng một vai trò quan trọng. Chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi ủng hộ chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa nới lỏng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chủ trương này khiến giới đầu tư lo ngại về sự gia tăng nợ nần của Chính phủ Nhật và do đó khiến dòng vốn chảy vào Nhật Bản bị hạn chế.

Bà Takaichi đã đề cử hai học giả có quan điểm mềm mỏng vào ủy ban chính sách tiền tệ của BOJ, trong đó có ông Toichiro Asada, người duy nhất đã bỏ phiếu phản đối khi BOJ tăng lãi suất vào đầu tuần này.

Thời gian qua, Nhật Bản còn phải đối mặt với áp lực từ việc nhập khẩu năng lượng khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran đẩy giá năng lượng lên cao. Giá dầu thô và khí đốt cao hơn buộc Nhật Bản phải mua nhiều USD để thanh toán cho việc nhập khẩu năng lượng, tạo thêm áp lực lên đồng yên.

Trong ngắn hạn, khả năng can thiệp vẫn cao khi thị trường đang gia tăng vị thế bán khống đồng yên. Tuy nhiên, việc Mỹ và Iran đạt một thỏa thuận hòa bình tạm thời, cùng với việc nối lại các chuyến hàng qua eo biển Hormuz, có thể giúp giảm chi phí nhập khẩu năng lượng cho các quốc gia như Nhật Bản và giải tỏa bớt áp lực lên đồng tiền yên.

Về dài hạn, yếu tố dòng vốn có thể trở nên hỗ trợ hơn cho đồng yên một khi đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) ở Nhật và mối quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đối với cổ phiếu Nhật Bản tăng lên, cùng với sự tăng trưởng của chỉ số chứng khoán Nikkei 225 do công nghệ thúc đẩy thu hút vốn vào Nhật Bản.