Đối với nhà đầu tư cá nhân, nếu thiếu kinh nghiệm thì khi vừa bắt đầu vào thị trường hoặc không có thời gian theo dõi sát các diễn biến thường sẽ thua lỗ chủ yếu do không đủ khả năng kiểm soát rủi ro và cảm xúc (các hiện tượng như FOMO, cắt lỗ sớm…).

Trong giai đoạn mới, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số mỗi năm, chính vì vậy, việc huy động vốn qua thị trường chứng khoán đang trở thành một trong những trọng tâm chính.

Về phía nguồn cung sẽ đẩy mạnh hoạt động IPO gắn với niêm yết giúp nâng cao nguồn hàng hóa chất lượng cho nhà đầu tư. Còn về nguồn cầu, sẽ tập trung phát triển nhà đầu tư tổ chức, nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân thông qua đào tạo, phổ biến kiến thức về thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thực tế hiện nay để thực hiện việc thay đổi tư duy của các nhà đầu tư cá nhân là một điều không dễ dàng trong thời gian ngắn. Trao đổi về vấn đề này trong Talk show The Finance Street Talk, ông Lu Hui Hung, Tổng Giám đốc, Công ty CP Quản lý Quỹ Phú Hưng (PHFM) cho biết, cơ cấu nhà đầu tư tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, với sự áp đảo của nhà đầu tư cá nhân.

Số lượng tài khoản của nhà đầu tư tổ chức là khoảng 20.000 tài khoản, con số này không đáng kể so với gần 13,6 triệu tài khoản của nhà đầu tư cá nhân. Xét về giá trị giao dịch, hơn một nửa giá trị giao dịch năm 2025 đến từ các nhà đầu tư cá nhân. Việc nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng áp đảo, sẽ khiến thị trường dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông và thiếu tính ổn định dài hạn.

Điều này trái ngược hoàn toàn với cơ cấu của các thị trường phát triển, nơi các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm đóng vai trò chủ chốt, cung cấp nguồn vốn ổn định và dài hạn. Tại đây, tỉ trọng giao dịch của các nhà đầu tư tổ chức luôn áp đảo ở mức trên 75%.

Nửa đầu năm 2026, tình hình chiến sự dai dẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu thô có lúc vọt lên sát 120 USD/thùng, dẫn đến tình hình lạm phát do chi phí đẩy. Căng thẳng địa chính trị và các bất định về chính sách thuế quan trên thế giới đã gây tác động lên tăng trưởng kinh tế và thương mại toàn cầu. Điều này dẫn đến việc dòng vốn ngoại sẽ ngại rót tiền vào các thị trường mới nổi như Việt Nam.

Trong khi chúng ta đang bàn về nâng hạng, thì ở phía bên kia địa cầu, một cơn sốt đầu tư khổng lồ đang diễn ra. Nhìn chung, nhóm cổ phiếu bán dẫn và công nghệ tại các thị trường phát triển đang outperform với biên độ rất lớn. Một bên là Nvidia, TSMC, Samsung - những cái tên đang tăng phi mã, có tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận hấp dẫn và gắn liền trực tiếp với xu hướng AI.

Bên kia là thị trường Việt Nam, dù kinh tế tăng trưởng tốt, dù sắp được nâng hạng, nhưng các doanh nghiệp đầu ngành của chúng ta chủ yếu vẫn là ngân hàng, bất động sản, hàng tiêu dùng. Câu chuyện hấp dẫn, nhưng chưa thể cạnh tranh về độ nóng trong ngắn hạn.

Vậy Việt Nam cần làm gì thêm để thu hút dòng vốn chất lượng? Theo ông Lu Hui Hung, sau khi thị trường được nâng hạng, chúng ta cần phải tiếp tục hoàn thiện các chuẩn mực công bố thông tin, tăng cường sự minh bạch trên thị trường, bảo đảm quyền lợi, công bằng cho cổ đông nhất là cổ đông nhỏ lẻ, đồng thời tạo điều kiện, khuyến khích các công ty lên sàn IPO để có thêm sự đa dạng trong hàng hóa, tăng thêm tính hấp dẫn cho thị trường.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, nếu thiếu kinh nghiệm thì khi vừa bắt đầu vào thị trường hoặc không có thời gian theo dõi sát các diễn biến thường sẽ thua lỗ chủ yếu do không đủ khả năng kiểm soát rủi ro và cảm xúc (các hiện tượng như FOMO, cắt lỗ sớm…). Ngay cả đối với các thị trường với các cơ chế bảo vệ nhà đầu tư chặt chẽ, phổ biến kiến thức từ sớm như Mỹ, vẫn rất khó để nhà đầu tư có thể có một kết quả dài hạn tốt.

Một nghiên cứu của Dalbar Inc. tại Mỹ đã chỉ ra nhà đầu tư nhỏ lẻ trung bình sẽ có mức sinh lời thua chỉ số S&P 500 đến hơn 6% hàng năm trong khoảng 20 năm, chủ yếu do bán hoảng loạn và bỏ lỡ các đoạn hồi phục.

Do đó, nhà đầu tư cá nhân nên trang bị kiến thức nền tảng thật chắc cho mình và có thể phải mất nhiều năm để tích lũy kinh nghiệm cũng như xây dựng một tâm lý đầu tư vững chắc. Nếu cảm thấy công sức bỏ ra là quá nhiều và không đủ thời gian để theo dõi, nhà đầu tư có thể tìm đến với các quỹ đầu tư, nhà quản lý chuyên nghiệp - những người mang tính chuyên môn hóa trong việc đầu tư.

Nhìn rộng hơn, việc phát triển nguồn cầu dài hạn, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức, quỹ mở, ETF, quỹ hưu trí, bảo hiểm, nhà đầu tư nước ngoài và các giải pháp quản lý tài sản chuyên nghiệp, sẽ giúp thị trường đi vào chiều sâu hơn.

Vai trò của nguồn cầu có thể nhìn ở ba khía cạnh. Thứ nhất, nguồn cầu ổn định giúp thị trường giảm tính đầu cơ và giảm biến động quá mức. Khi có nhiều dòng vốn dài hạn, quyết định đầu tư thường dựa trên phân tích cơ bản, quản trị rủi ro và triển vọng doanh nghiệp, thay vì chỉ chạy theo tin tức ngắn hạn.

Thứ hai, nguồn cầu tổ chức giúp cải thiện chất lượng định giá. Doanh nghiệp tốt, minh bạch, có quản trị tốt sẽ được thị trường trả mức định giá hợp lý hơn; ngược lại, doanh nghiệp kém minh bạch sẽ chịu áp lực cải thiện.

Thứ ba, nguồn cầu dài hạn giúp thị trường chứng khoán thực hiện tốt hơn vai trò huy động vốn cho nền kinh tế, giảm phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng.

"Với Việt Nam, tôi cho rằng phát triển nguồn cầu không chỉ là câu chuyện của thị trường chứng khoán, mà còn là câu chuyện của nền kinh tế. Khi người dân có thêm kênh đầu tư thông qua quỹ mở, quỹ ETF, sản phẩm hưu trí tự nguyện hoặc quản lý tài sản, dòng tiền nhàn rỗi trong xã hội sẽ được phân bổ hiệu quả hơn vào doanh nghiệp và các ngành sản xuất kinh doanh.

Điều này giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn trung và dài hạn, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời giúp người dân tham gia vào quá trình tăng trưởng đó một cách bài bản hơn", ông Lu Hui Hung nói.