Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9 đến 14/8/2026 không chỉ ghi nhận hàng loạt thỏa thuận hợp tác mà còn phản ánh tư duy chủ động mở rộng không gian phát triển chiến lược cho Việt Nam. Trong bối cảnh quốc tế biến động hiện nay, chuyến thăm trở thành một lát cắt quan trọng để nhìn nhận cách Việt Nam triển khai đối ngoại phục vụ phát triển trong giai đoạn mới.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra theo lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Dame Cindy Kiro. Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới hai quốc gia châu Đại Dương trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước.

Đồng thời chuyến thăm diễn ra vào thời điểm quan trọng trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Australia và Việt Nam - New Zealand đều đã được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện và đang phát triển hết sức mạnh mẽ.

NHỮNG CON SỐ VÀ THOẢ THUẬN NỔI BẬT

Tại Australia, điểm nhấn quan trọng nhất là việc hai bên thông qua ba tuyên bố chung. Đó là Tuyên bố chung về làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Australia; Tuyên bố chung về nâng cao sức chống chịu, thích ứng và phục hồi kinh tế; Tuyên bố chung về tăng cường kết nối khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Việc tách thành ba văn kiện riêng biệt, thay vì gộp chung trong một tuyên bố tổng thể được đánh giá là cách tiếp cận mà hai bên đều quan tâm, nhằm làm rõ và nâng tầm từng trụ cột hợp tác ưu tiên.

Cùng với ba tuyên bố chung, trong khuôn khổ chuyến thăm Australia hai bên đã ký kết và trao khoảng 13 văn kiện hợp tác cấp bộ ngành, bao gồm các lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn bền vững, thực thi pháp luật trên biển, hợp tác biên phòng, giáo dục nghề nghiệp, kinh tế số, y tế và sửa đổi, bổ sung Hiệp định dịch vụ hàng không. Các thỏa thuận này tạo cơ sở pháp lý và khuôn khổ triển khai cụ thể cho giai đoạn tới.

Tại New Zealand, hai bên ra Tuyên bố chung về thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, trong đó đặt mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại hai chiều đạt 3 tỷ USD. Các thỏa thuận được trao đổi tập trung vào hợp tác gìn giữ hòa bình, giáo dục, nông nghiệp và môi trường, cùng gói mở cửa thị trường hai chiều đối với một số sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của mỗi bên.

New Zealand cũng cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong các chương trình thích ứng biến đổi khí hậu, đặc biệt liên quan đến vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Tổng cộng trong cả chuyến thăm, hai bên đã ký kết và trao 62 văn kiện, thỏa thuận hợp tác. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, chuyến thăm đã thành công rất tốt đẹp, với các mục tiêu đề ra đạt được ở mức cao.

Đặc biệt, “điểm nổi bật trước hết là chuyến thăm đã củng cố mạnh mẽ tin cậy chính trị và tạo xung lực mới để nâng tầm quan hệ với cả Australia và New Zealand. Bên cạnh chính trị - ngoại giao, kinh tế-thương mại-đầu tư, lãnh đạo Việt Nam và hai nước cam kết tiếp tục tăng cường hợp tác an ninh-quốc phòng, đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực”.

Đáng chú ý, các lĩnh vực được ưu tiên trong chuyến thăm đều tập trung vào những vấn đề mang tính chiến lược dài hạn: khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuỗi cung ứng quan trọng (khoáng sản thiết yếu, bán dẫn, năng lượng sạch), giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nông nghiệp thích ứng khí hậu, cũng như hợp tác quốc phòng – an ninh biển. Các khuôn khổ này tạo cơ sở để thúc đẩy hợp tác thực chất, có giá trị gia tăng cao hơn.

NGOẠI GIAO CHỦ ĐỘNG KIẾN TẠO KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN

Nếu chỉ dừng lại ở việc liệt kê số lượng văn kiện và tuyên bố chung sẽ chưa đủ để nắm bắt ý nghĩa sâu xa của chuyến thăm. Điều quan trọng hơn nằm ở chỗ những kết quả ấy phản ánh sự chuyển dịch rõ nét trong cách Việt Nam triển khai đối ngoại thời gian gần đây: từ ngoại giao duy trì quan hệ tốt đẹp sang ngoại giao chủ động kiến tạo không gian phát triển.

Trước hết, chuyến thăm cho thấy đối ngoại ngày càng được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước. Các ưu tiên hợp tác được thống nhất với Australia và New Zealand không nằm ngoài những yêu cầu cấp thiết của Việt Nam trong giai đoạn tới: Nâng cao năng suất lao động, tăng cường năng lực cạnh tranh, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao;

Khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là trụ cột mới trong quan hệ với Australia chính là sự cụ thể hóa chủ trương lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính của tăng trưởng. Việc hai bên xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực hợp tác mới cho thấy sự tương đồng về ưu tiên phát triển và khả năng bổ trợ giữa hai nền kinh tế.

Thứ hai, chuyến thăm thể hiện tư thế chủ động của Việt Nam trong việc mở rộng không gian hợp tác chiến lược. Việt Nam không đến Australia và New Zealand với tư thế của một quốc gia đang phát triển đi tìm sự hỗ trợ đơn phương, mà với tư thế của một đối tác có lợi ích, có tiềm năng đóng góp và có khả năng cùng kiến tạo.

Ba tuyên bố chung với Australia là minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận này. Thay vì chỉ khẳng định tình hữu nghị và mong muốn hợp tác chung chung, hai bên đã đi vào những vấn đề cụ thể, có tính chiến lược như sức chống chịu kinh tế trước các cú sốc bên ngoài, kết nối chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực then chốt, và hợp tác nghiên cứu – phát triển công nghệ.

Đây là cách làm giúp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện không dừng lại ở cấp độ chính trị – ngoại giao, mà được cụ thể hóa bằng các nội dung hợp tác có khả năng mang lại lợi ích thực chất.

Thứ ba, chuyến thăm phản ánh sự nhất quán giữa chủ trương đối ngoại của Đảng và việc tổ chức thực hiện. Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã xác định đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu và thường xuyên.

Trong các phát biểu chỉ đạo gần đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đối ngoại phải chủ động chiến lược, gắn chặt với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ độc lập, chủ quyền và nâng cao vị thế đất nước.

Chuyến thăm Australia và New Zealand là sự thể hiện cụ thể của tinh thần đó. Người đứng đầu Đảng và Nhà nước không chỉ thực hiện các hoạt động đối ngoại theo nghi thức, mà trực tiếp dẫn dắt việc xác định ưu tiên, thúc đẩy các thỏa thuận mang tính khung khổ dài hạn và định hướng triển khai sau chuyến thăm.

Cần nhấn mạnh thành công của chuyến thăm là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành, trên nền tảng đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Đảng.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thể hiện rõ định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước, trực tiếp trao đổi với lãnh đạo các nước bạn về những vấn đề lớn và bảo đảm đối ngoại thực sự phục vụ lợi ích quốc gia – dân tộc và mục tiêu phát triển của đất nước.

Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự đan xen giữa hợp tác và cạnh tranh, giữa toàn cầu hóa và xu hướng phân mảnh chuỗi cung ứng, việc Việt Nam chủ động mở rộng quan hệ với các đối tác có tiềm năng bổ trợ cao như Australia và New Zealand có ý nghĩa quan trọng. Đó không chỉ là việc đa dạng hóa đối tác, mà còn là nỗ lực tạo thêm dư địa chiến lược, tăng cường khả năng chống chịu và tận dụng các cơ hội từ quá trình chuyển đổi của kinh tế toàn cầu.

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đạt được những kết quả cụ thể và toàn diện, được cả hai phía đánh giá cao. Những tuyên bố chung và thỏa thuận hợp tác được ký kết không chỉ củng cố tin cậy chính trị, mà còn mở ra các hướng hợp tác thực chất ở những lĩnh vực then chốt đối với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Quan trọng hơn, chuyến thăm cho thấy rõ định hướng đối ngoại của Việt Nam đang được triển khai là chủ động, thực chất và lấy mục tiêu phát triển đất nước làm thước đo. Ngoại giao không còn chỉ là công cụ duy trì môi trường hòa bình, ổn định, mà ngày càng trở thành phương thức quan trọng để kiến tạo không gian phát triển, tranh thủ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những gì đạt được từ chuyến thăm Australia và New Zealand sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được triển khai hiệu quả trong thời gian tới. Đó cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với toàn bộ hệ thống chính trị: biến các cam kết cấp cao thành kết quả cụ thể, phục vụ trực tiếp sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.