Cuộc đua hút vốn FDI mở rộng ra ngoài các cực tăng trưởng truyền thống

Tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong 5 tháng đầu năm 2026 đang cho thấy một xu hướng đáng chú ý: cuộc đua hút vốn ngoại không còn chỉ xoay quanh các cực tăng trưởng truyền thống như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hay Bắc Ninh... mà đang dần mở rộng sang nhiều địa phương mới với lợi thế về quỹ đất, hạ tầng và dư địa phát triển công nghiệp.

CÁC CỰC HÚT VỐN FDI MỚI ĐANG NỔI LÊN

Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt 24,81 tỷ USD.

Trong đó, dẫn đầu cả nước là Thái Nguyên với hơn 7,63 tỷ USD vốn đăng ký, cao gần gấp đôi TP. Hồ Chí Minh ở vị trí thứ hai (với hơn 4,1 tỷ USD), và chiếm hơn 30,7% tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam. Đáng chú ý, lượng vốn đổ vào địa phương này trong 5 tháng năm 2026 tăng tới 2.811,7% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của Thái Nguyên đối với các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực công nghệ cao, điện tử và công nghiệp chế biến chế tạo.

Đặc biệt, ngay trong tháng 1/2026, Thái Nguyên đã trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác cho 31 dự án. Trong đó có 23 dự án trong nước với tổng vốn gần 2,9 tỷ USD và 8 dự án FDI với tổng vốn hơn 1,5 tỷ USD.

Không chỉ Thái Nguyên, nhiều địa phương khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Tỉnh Nghệ An vươn lên vị trí thứ ba cả nước với hơn 2,28 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tăng 1.760,3% so với cùng kỳ năm trước. Hà Tĩnh thu hút hơn 412 triệu USD nhưng mức tăng lên tới 3.089%, trong khi Phú Thọ đạt gần 642 triệu USD (tăng 222,7%); Tây Ninh cũng ghi nhận gần 1,91 tỷ USD vốn FDI (tăng 94,5%).

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của Nghệ An, Phú Thọ hay Hà Tĩnh trong nhóm 10 địa phương thu hút FDI lớn nhất cả nước cho thấy bản đồ đầu tư đang có sự thay đổi rõ nét.

Nếu trước đây dòng vốn ngoại chủ yếu tập trung tại các trung tâm kinh tế lớn hoặc những thủ phủ công nghiệp truyền thống ở Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ, thì nay các nhà đầu tư đang mở rộng tìm kiếm cơ hội tại những địa phương có quỹ đất công nghiệp dồi dào, chi phí sản xuất cạnh tranh và khả năng tiếp nhận các dự án quy mô lớn.

Ở chiều ngược lại, một số địa phương được xem là cực hút FDI lớn của cả nước lại ghi nhận sự chững lại trong 5 tháng vừa qua. Bắc Ninh thu hút hơn 1,79 tỷ USD vốn FDI, giảm 42% so với cùng kỳ năm trước; Hà Nội đạt hơn 1,72 tỷ USD, giảm 46,6%; trong khi Hưng Yên chỉ thu hút 301,23 triệu USD (giảm tới 69,1%).

Dù vẫn là những điểm đến quan trọng của dòng vốn ngoại, mức suy giảm này cho thấy cuộc cạnh tranh thu hút FDI giữa các địa phương đang ngày càng quyết liệt, đặc biệt trong bối cảnh các nhà đầu tư có xu hướng dịch chuyển đến những địa bàn còn nhiều dư địa phát triển và có khả năng đáp ứng tốt hơn nhu cầu mở rộng sản xuất.

HƯỚNG TỚI THU HÚT DÒNG VỐN FDI CHỌN LỌC

Kết quả thu hút FDI 5 tháng đầu năm phản ánh quá trình tái định vị dòng vốn đầu tư tại Việt Nam. Bên cạnh các trung tâm kinh tế truyền thống, những địa phương sở hữu lợi thế về hạ tầng công nghiệp, quỹ đất sạch, khả năng kết nối logistics và môi trường đầu tư thuận lợi đang dần nổi lên như các cực tăng trưởng mới.

Theo các chuyên gia kinh tế, bên cạnh yếu tố ổn định chính trị và tiềm năng thị trường, chất lượng điều hành, tốc độ xử lý thủ tục hành chính và khả năng chuẩn bị sẵn hạ tầng đang ngày càng ảnh hưởng lớn tới quyết định lựa chọn địa điểm đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài.

So với Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh hay Bắc Ninh, nhiều địa phương như Thái Nguyên, Nghệ An hay Hà Tĩnh,.. vẫn còn dư địa đáng kể về phát triển công nghiệp. Các khu công nghiệp mới có thể đáp ứng ngay nhu cầu của những dự án quy mô hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD. Trong khi đó, giá thuê đất, chi phí lao động và chi phí vận hành vẫn ở mức cạnh tranh hơn so với các trung tâm công nghiệp truyền thống.

Điển hình như Thái Nguyên, với vị trí cửa ngõ vùng trung du và miền núi phía Bắc, hệ thống giao thông kết nối thuận lợi cùng mạng lưới khu công nghiệp ngày càng hoàn thiện, địa phương này đang nổi lên như một trong những điểm đến FDI hấp dẫn nhất khu vực.

Hiện tỉnh đã hoàn thành hơn 16.000 ha khu công nghiệp được đầu tư và giải phóng mặt bằng, đồng thời sẵn sàng hơn 300 ha đất sạch trong các khu, cụm công nghiệp. Việc chủ động chuẩn bị quỹ đất, sẵn sàng mặt bằng trước khi nhà đầu tư tìm đến được xem là một lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Tương tự, Nghệ An cũng đang tích cực chuẩn bị hạ tầng để đón làn sóng đầu tư mới. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam, hiện nhiều nhà đầu tư thứ cấp đã sẵn sàng triển khai dự án tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 3 với tổng vốn dự kiến khoảng 900 triệu USD và Khu công nghiệp Hoàng Mai II với quy mô khoảng 500 triệu USD.

Đáng chú ý, cùng với xu hướng dịch chuyển địa bàn đầu tư, chiến lược thu hút FDI của các địa phương cũng đang thay đổi theo hướng chọn lọc hơn. Thay vì ưu tiên số lượng, nhiều địa phương tập trung thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và các ngành nghề gắn với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đồng thời, các dự án có khả năng chuyển giao công nghệ, tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa đang được ưu tiên hơn bao giờ hết.

Xu hướng này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dòng vốn FDI mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong giai đoạn tới.