Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 18-24/1/2026: Giá vàng leo “chóng mặt”, vấn đề Iran nóng trở lại

Thị trường tài chính tuần qua cũng biến động mạnh trước các phát biểu liên quan tới Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Giá vàng dao động ngay sau từng phát biểu và tuần này tiến sát mốc 5.000 USD/oz.

Dưới đây là một số thông tin, sự kiện kinh tế đáng chú ý trong tuần từ 18-24/1/2026 do VnEconomy điểm lại:

Tổng thống Trump dọa tăng thuế quan với châu Âu vì Greenland, rồi lại “quay xe”

Ngày 17/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế quan 10% lên hàng hóa từ 8 nước châu Âu từ ngày 1/2 nếu các nước này không ủng hộ đề xuất sáp nhập Greenland vào Mỹ. Liên minh châu Âu (EU) sau đó lên kế hoạch trả đũa Mỹ, bao gồm việc dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại song phương đạt được tháng 7 năm ngoái.

Tuy nhiên, đến ngày 21/1, ông nói sẽ hủy kế hoạch áp thuế quan sau khi đạt “khung thỏa thuận tương lai” về Greenland trong cuộc gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Dù vậy, một ngày sau đó, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen nói ông không hề được thông báo về “thỏa thuận khung” mà Tổng thống Trump tuyên bố đã đạt được với lãnh đạo NATO.

Sang ngày 22/1, Nghị viện châu Âu (EP) cho biết có thể tiếp tục quá trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ, sau khi ông Trump rút lại đe dọa áp thuế quan.

Vấn đề Greenland gây sức ép lên thị trường tài chính

Trước khi căng thẳng xoay quanh Greenland dịu xuống, phiên ngày 20/1 ghi nhận giao dịch bán tài sản Mỹ “sell America” diễn ra mạnh mẽ. Trái phiếu kho bạc Mỹ giảm giá, lợi suất tăng - kỳ hạn 10 năm lên 4,295%, kỳ hạn 20 và 30 năm lần lượt lên 4,787% và 4,92%.

Đồng USD suy yếu, Dollar Index có lúc giảm gần 1% và chốt phiên giảm hơn 0,8%; trong khi euro tăng 0,6% so với USD. Chứng khoán Mỹ lao dốc, S&P 500, Dow Jones và Nasdaq giảm tương ứng 2,1%, 1,8% và 2,4%.

Căng thẳng xoay quanh Iran nóng trở lại

Theo thông cáo của Bộ Tài chính Mỹ, ngày 23/1, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) áp lệnh trừng phạt nhằm vào mạng lưới “tàu bóng đêm” chuyên lách trừng phạt để hỗ trợ xuất khẩu dầu của Iran. Trừng phạt áp dụng với 9 tàu chở dầu, các chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý, cùng 8 doanh nghiệp liên quan.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết các thực thể này đã vận chuyển “hàng trăm triệu USD” dầu và sản phẩm dầu mỏ của Iran ra thị trường nước ngoài.

Cùng ngày, ông Trump cho biết một hạm đội của Mỹ đang được điều tới khu vực Trung Đông. 

Giá vàng tiến sát mốc 5.000 USD/oz, bạc cũng lập kỷ lục

Tuần này, giá vàng thế giới duy trì đà đi lên và liên tiếp lập kỷ lục, chủ yếu nhờ nhu cầu phòng ngừa rủi ro và kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sớm hạ lãi suất.

Ngày 19/1, vàng giao ngay tại Mỹ tăng lên quanh 4.680 USD/oz và chạm đỉnh khoảng 4.690 USD/oz, khi nhà đầu tư tìm kênh trú ẩn trong bối cảnh ông Trump tiếp tục phát tín hiệu cứng rắn về thuế quan liên quan Greenland.

Trong hai ngày 20-21/1, đà tăng tiếp tục mở rộng khi giá vàng lần đầu vượt 4.800 USD/oz. Riêng ngày 21/1, giá kim loại quý này có lúc lập kỷ lục khoảng 4.887,8 USD/oz. Đáng chú ý, giá vàng vẫn được nâng đỡ ngay cả sau khi ông Trump nói sẽ rút lại kế hoạch áp thuế quan với châu Âu sau cuộc gặp với lãnh đạo NATO.

Ngày 23/1, giá vàng giao ngay chốt ở 4.985,1 USD/oz, vàng giao sau trên sàn COMEX đóng cửa 4.983,1 USD/oz. Trong phiên này, giá bạc cũng tăng hơn 7,3% lên 103,33 USD/oz - lần đầu vượt 100 USD/oz. Động lực chính đến từ căng thẳng địa chính trị, nổi bật là diễn biến Mỹ - Iran sau khi Mỹ áp trừng phạt mới với xuất khẩu dầu của Iran và tuyên bố điều lực lượng hải quân tới Trung Đông.

BOJ giữ nguyên lãi suất

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 23/1 giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 0,75% và nâng dự báo tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, BOJ nâng dự báo tăng trưởng GDP năm tài khóa kết thúc tháng 3/2026 lên 0,9% từ mức dự báo 0,7% đưa ra hồi tháng 10/2025, đồng thời nâng dự báo tăng trưởng GDP năm tài khóa 2026 lên 1% từ mức dự báo 0,7% trước đó. 

Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng yếu nhất gần 3 năm

Theo dữ liệu từ Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS) công bố tuần này, GDP Trung Quốc trong quý 4/2025 tăng 4,5% so với cùng kỳ năm 2024 - mức thấp nhất kể từ quý 1/2023. Dù vậy, GDP cả năm 2025 vẫn tăng 5%, đáp ứng mục tiêu chính thức là khoảng 5%. Diễn biến này phản ánh nhu cầu nội địa còn yếu, áp lực giảm phát kéo dài và cuộc khủng hoảng bất động sản chưa hạ nhiệt.

Tổng thống Trump đâm đơn kiện ngân hàng  JPMorgan Chase và CEO Jamie Dimon

Theo tờ báo Financial Times, ông Trump ngày 22/1 đâm đơn kiện JPMorgan Chase và CEO Jamie Dimon của ngân hàng này, đòi bồi thường ít nhất 5 tỷ USD, với cáo buộc nhà băng đóng các tài khoản của ông và một số doanh nghiệp mang thương hiệu Trump sau khi ông rời nhiệm sở năm 2021 vì lý do chính trị.

Đơn kiện nói rằng việc JPMorgan ngày 19/2/2021 thông báo sẽ đóng một số tài khoản sau 2 tháng đã gây thiệt hại tài chính và uy tín cho phía ông Trump. Đơn kiện cũng cáo buộc ông Dimon đã chỉ đạo JPMorgan đưa ông Trump và các công ty của ông vào "danh sách đen".

Phía JPMorgan bác bỏ các cáo buộc trên, cho rằng quyết định của mình xuất phát từ rủi ro pháp lý - quy định, đồng thời khẳng định vụ kiện “không có cơ sở”.

Ông Trump ký văn kiện thành lập Hội đồng Hòa bình

Bên lề WEF ở Davos, Thụy Sỹ ngày 22/1, ông Trump ký hiến chương lập “Hội đồng Hòa bình” (Board of Peace) cho Dải Gaza, với nhiệm vụ giám sát quản trị, ổn định an ninh và điều phối tái thiết khu vực này, đồng thời mở rộng nhiệm vụ ra các điểm nóng xung đột khác trong tương lai.

Lễ ký có đại diện UAE, Qatar, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia… Tuy nhiên, Canada, Pháp, Đức, Italy và nhiều nước châu Âu không tham dự, một số công khai từ chối, một số lo ngại việc Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng được mời tham gia.

Theo dự thảo hiến chương mà hãng tin Bloomberg xem được, chính quyền ông Trump đang đề nghị các quốc gia muốn có một ghế thường trực trong Hội đồng Hòa bình phải đóng góp tối thiểu 1 tỷ USD.

Trung Quốc thúc đẩy chủ nghĩa đa phương tại WEF 2026

Tại WEF, ngày 21/1, Phó Thủtướng Trung Quốc Hà Lập Phong kêu gọi kiên định chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do, duy trì hợp tác cùng có lợi trong bối cảnh bất định địa chính trị và bảo hộ gia tăng.

Ông khẳng định Trung Quốc “nói đi đôi với làm” trong bảo vệ hệ thống thương mại đa phương và thúc đẩy toàn cầu hóa, đồng thời đề cập 4 sáng kiến toàn cầu mà Bắc Kinh đưa ra những năm gần đây. Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh toàn cầu hóa cần bao trùm hơn và kêu gọi xây dựng trật tự kinh tế - thương mại công bằng, dựa trên tôn trọng lẫn nhau, tham vấn bình đẳng và đối thoại.

Tổng thống Trump sắp công bố nhân sự mới vào ghế chủ tịch Fed

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent, ông sẽ sớm công bố người được chọn cho vị trí Chủ tịch Fed thay ông Jerome Powell, người hết nhiệm kỳ vào tháng 5/2026. Trao đổi với hãng tin CNBC bên lề WEF ở Davos, ông Bessent cho biết quá trình tuyển chọn đã thu hẹp còn 4 ứng viên và quyết định có thể được đưa ra ngay trong tuần tới; ông Trump đã gặp trực tiếp cả 4 người và sẽ tự đưa ra lựa chọn cuối cùng.

Venezuela nhận 300 triệu USD từ việc bán dầu sang Mỹ

Phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô Caracas tuần này, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez cho biết Venezuela đã nhận 300 triệu USD trong tổng số 500 triệu USD từ việc bán dầu thô sang Mỹ - khoản thu đầu tiên kể từ khi Mỹ kiểm soát và tổ chức bán dầu Venezuela vào đầu tháng 1/2026. Nguồn tiền này sẽ được đưa vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng bolivar, qua đó giảm áp lực tỷ giá và bảo vệ sức mua trong bối cảnh dự trữ ngoại hối ở mức thấp.

Đức mở cửa cho xe điện Trung Quốc

Chính phủ Đức chuẩn bị kiến triển khai gói hỗ trợ xe điện trị giá 3 tỷ euro, áp dụng cho mọi nhà sản xuất - gồm cả các hãng xe Trung Quốc - nhằm tạo động lực mới cho thị trường. Động thái này đi ngược xu hướng ở châu Âu, trong bối cảnh EU áp thuế quan chống trợ cấp với xe điện Trung Quốc và một số nước như Anh đặt điều kiện khiến xe Trung Quốc khó tham gia.

EU và khối Mercosur đạt thảo thuận thương mại, nhưng quy trình phê chuẩn tại EU có thể bị “đóng băng”

EU và khối Mercosur ngày 17/1 ký thỏa thuận thương mại, khép lại 25 năm đàm phán. Tuy vậy, thỏa thuận vẫn gây chia rẽ trong EU. Trong khi, Đức và Tây Ban Nha ủng hộ, thì Pháp lo ngại nông dân chịu cạnh tranh từ hàng Mỹ Latin.

Ngày 21/1, Nghị viện châu Âu (EP) bỏ phiếu đề nghị Tòa Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) xem xét thỏa thuận này có phù hợp với các hiệp ước của EU hay không. Bước đi này khiến tiến trình phê chuẩn tại EP tạm thời bị đình lại cho tới khi tòa ra ý kiến.