Trong bối cảnh giá dầu tăng vọt lên hơn 72 USD/ thùng những ngày gần đây, các nước Đông Bắc Á tiêu thụ dầu lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, đã tăng cường dự trữ dầu mỏ và đẩy mạnh các biện pháp liên kết; tăng cường khai thác dầu, bảo đảm an ninh năng lượng.
Giá dầu mỏ thế giới đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 10 tháng qua. Trước đó, giá dầu mỏ đã tăng 5% ở New York và 4% ở Luân Đôn. Các nhà phân tích cho rằng chủ yếu do tâm lý lo ngại về nguồn dự trữ xăng của Mỹ thấp trong mùa hè và do tình hình bạo loạn đang diễn ra tại Nigeria, nước xuất khẩu dầu lớn thứ 3 thế giới.
Nhật Bản-Hàn Quốc bắt tay cùng có lợi
Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), nguy cơ giảm nguồn cung cấp dầu mỏ thế giới ngày càng cao do nhu cầu dầu thế giới tăng nhanh hơn so với dự báo. Đối phó nguy cơ bất ổn về năng lượng, cuối tuần qua, Nhật Bản, Hàn Quốc đã ký thoả thuận liên minh sử dụng nguồn dầu dự trữ của nhau. Nguồn tin từ báo điện tử JoongAng Ilbo của Hàn Quốc cho biết, “Thỏa thuận liên minh chiến lược” (SAA) Hàn-Nhật cho phép 2 nước được sử dụng nguồn dầu dự trữ của nhau trong trường hợp kho năng lượng dự trữ của mỗi nước bị thiếu hụt.
Thỏa thuận này tiếp theo bản ghi nhớ được Tập đoàn dầu khí quốc gia Hàn Quốc và Tập đoàn dầu khí Nhật Bản ký vào tháng 12/2004. Năm 2005, Nhật Bản đứng thứ hai thế giới về nhập khẩu dầu thô với 5,1 triệu thùng/ngày. Hàn Quốc đứng thứ năm với gần 2,3 triệu thùng/ngày. Sau hơn 30 năm không ngừng hoàn thiện chính sách dự trữ dầu mỏ, hiện tại, lượng dự trữ dầu mỏ cộng với lượng dầu giao thương trên thị trường đủ để cả nước Nhật dùng trong khoảng 6 tháng liền.
Bên cạnh dự trữ dầu, Nhật Bản đã xây dựng Công đoàn dầu mỏ chuyên tìm kiếm và khai thác các mỏ dầu trên thế giới. Đến nay Công đoàn dầu mỏ đã có vốn lên đến hơn 15 tỷ USD, 22 công ty con chuyên tìm kiếm nguồn dầu, 39 công ty sản xuất dầu và 4 công ty chuyên đầu tư.
Hàn Quốc cũng đang quyết tâm đẩy mạnh khai thác dầu bên cạnh việc gia tăng dự trữ. Hàn Quốc đã có được 21 mỏ dầu suốt từ châu Á, châu Phi đến Nam Mỹ, các mỏ này có trữ lượng tương đương 5,8 tỷ thùng, có thể đáp ứng tiêu thụ dầu và khí của nước này cho 5 năm.
Các công ty Hàn Quốc hiện chỉ sản xuất được lượng dầu mỏ và khí đốt tương đương 3,2% nhu cầu tiêu thụ trong nước, nhưng họ hy vọng tăng lên 18% vào năm 2013. Năm 2006, Hàn Quốc phải nhập khẩu 880 triệu thùng dầu thô cùng với việc duy trì kho dự trữ chiến lược khổng lồ. Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc Lee Jae Hung cho biết, nước này đặt mục tiêu tự chủ khoảng 40% nhu cầu năng lượng và khoáng sản vào năm 2020, so với mức 16,6% năm 2006.
Trung Quốc vẫn mua dầu vào, bất chấp giá cao
Nguồn tin từ báo chí Hồng Kông cho biết, Trung Quốc sẽ hoàn tất việc dự trữ 100 triệu thùng dầu thô chiến lược trước năm 2008. Hiện nay, kho dự trữ dầu thô số một, dung lượng 33 triệu thùng, đặt tại Trấn Hải thuộc tỉnh Chiết Giang, đã hoàn thành đợt bơm dầu dự trữ lần một. Ngoài ra, các cơ quan hữu trách đang chuẩn bị bơm dầu dự trữ vào kho dự trữ số hai đặt tại Châu Sơn, cũng thuộc tỉnh Chiết Giang.
Lãnh đạo Trung Quốc cho rằng nước này cần phải xây dựng được các kho dự trữ dầu thô chiến lược bảo đảm cung cấp trong vòng 90 ngày hoặc dài hơn, giống như Mỹ và Nhật Bản. Tính từ tháng 1 - 5/2007, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc đạt 65,83 triệu tấn, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu giảm 36,6% xuống còn 1,6 triệu tấn. Từ tháng 11/2006, Trung Quốc tăng thu 5% thuế xuất khẩu dầu thô, khiến lượng xuất khẩu giảm mạnh.
Các chuyên gia kinh tế Trung Quốc cho rằng xét về hiệu quả kinh tế, trong thời điểm giá dầu thô quốc tế đang ở mức cao như hiện nay, thực hiện dự trữ dầu thô quy mô lớn là không phù hợp, vì điều tối quan trọng là cần hạ thấp giá thành dầu dự trữ. Bản thân lượng dầu thô dự trữ chiến lược đã tồn tại nhiều rủi ro tài chính không thể lường hết được vì tiền vốn nằm trong dầu thô dự trữ là tiền vốn chết.
Các nhà kinh tế Trung Quốc kiến nghị, để hạ thấp giá thành dầu thô đưa vào dự trữ chiến lược, ngoài việc tăng lượng nhập khẩu khi giá dầu thô quốc tế xuống thấp, cần tránh tình trạng Chính phủ đứng ra bao thầu tất cả, mà cần thực hiện thị trường hoá, khuyến khích các thành phần kinh tế phi công hữu tham gia thực hiện dự trữ dầu thô.
