Luật Phòng, chống rửa tiền (sửa đổi), dự kiến được Quốc hội thông qua vào đầu tháng 8, chính thức đưa các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo theo pháp luật về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố...

Thông tin về tiến độ cấp phép doanh nghiệp tham gia thí điểm thị trường tài sản mã hoá, ông Tô Trần Hoà, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước), cho biết Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã trình Bộ Tài chính, đồng thời phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước để chấp thuận về nguyên tắc với 5 doanh nghiệp tham gia giai đoạn đầu của chương trình thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.

"Hiện nay, 5 doanh nghiệp cơ bản đáp ứng các tiêu chí về nhân sự, quy chuẩn năng lực công nghệ thông tin và đội ngũ chuyên môn. Tuy nhiên, sang giai đoạn tiếp theo, các doanh nghiệp phải hoàn thành hai yêu cầu quan trọng. Thứ nhất là được Bộ Công an cấp giấy chứng nhận bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4. Thứ hai là hoàn tất việc góp vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng theo quy định", ông Hoà nói tại sự kiện Vietnam RWA Summit 202 ngày 18/7, do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hiệp hội Bất Động sản Việt Nam tổ chức

Sau khi đáp ứng hai điều kiện trên, các doanh nghiệp sẽ hoàn chỉnh hồ sơ đầy đủ để gửi Bộ Tài chính. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục lấy ý kiến Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước trước khi xem xét cấp phép chính thức.

Tuy nhiên, theo ông Hòa, việc cấp phép mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là xây dựng cơ chế quản lý, giám sát hiệu quả đối với thị trường tài sản mã hóa.

"Việt Nam hiện vẫn nằm trong danh sách xám của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF). Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan quản lý là xây dựng khung pháp lý để thị trường vận hành minh bạch, đồng thời chứng minh năng lực thực thi trong công tác quản lý, giám sát nhằm đáp ứng các khuyến nghị của FATF, qua đó sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách xám", ông Hòa nhấn mạnh.

Thời gian qua, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính ban hành ba thông tư phục vụ quản lý thị trường. Bên cạnh đó, cơ quan này đang xây dựng thêm một thông tư quy định về chế độ công bố thông tin và báo cáo, để phục vụ công tác quản lý, giám sát thị trường tài sản mã hóa trong thời gian tới.

Từ tháng 6/2023, FATF đã đưa Việt Nam vào "danh sách xám" do còn tồn tại nhiều thiếu hụt trong công tác phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Để được đưa ra khỏi danh sách này, Việt Nam phải triển khai 17 hành động theo lộ trình và các mốc thời gian nghiêm ngặt do FATF đề ra. Trong đó, Hành động số 6 liên quan trực tiếp đến thị trường tài sản mã hóa.

"Khi đó, FATF yêu cầu Việt Nam phải lựa chọn rõ ràng giữa quản lý hoặc cấm thị trường này. Nếu lựa chọn quản lý thì phải chứng minh được cơ chế quản lý là gì, có hiệu quả hay không, đồng thời phải chứng minh được thị trường vận hành thực tế và các quy định ban hành mang lại hiệu quả", bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước - cơ quan đầu mối được Chính phủ giao thực hiện các cam kết của Việt Nam với Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF), cho biết

Theo bà, yêu cầu của FATF có thể tóm lược thành hai nội dung cốt lõi là xây dựng khuôn khổ pháp lý và chứng minh hiệu quả thực thi.

Việt Nam đã không lựa chọn phương án cấm bởi điều này đi ngược xu thế phát triển của thế giới. Thay vào đó, các cơ quan quản lý đã tham mưu, trình cấp có thẩm quyền xây dựng khung pháp lý để quản lý thị trường tài sản mã hóa.

Kể từ khi Việt Nam bị đưa vào danh sách xám năm 2023, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công an cùng các bộ, ngành, Văn phòng Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội đã phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện hành lang pháp lý. 

Đến nay, Việt Nam đã ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số, Nghị quyết 05 của Chính phủ cùng nhiều thông tư hướng dẫn, tạo nền tảng pháp lý ban đầu cho thị trường tài sản mã hóa.

Tuy nhiên, bà Thơ nhấn mạnh, khuôn khổ pháp lý mới chỉ là một nửa yêu cầu của FATF. Điều quan trọng hơn là phải chứng minh được hiệu quả thực thi trên thực tế.

"Ở góc độ phòng, chống rửa tiền, chúng tôi đang khẩn trương xây dựng Luật Phòng, chống rửa tiền (sửa đổi), dự kiến được Quốc hội thông qua vào đầu tháng 8 tới. Một nội dung rất quan trọng là chính thức đưa các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo theo pháp luật về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố", bà cho biết.

Với những cố gắng của Việt Nam, đầu năm 2026, FATF đã đánh giá Việt Nam hoàn thành một phần đối với Hành động số 6. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn rất nhiều việc phải làm.

Theo bà Thơ, thách thức lớn nhất hiện nay là chứng minh hiệu quả thực thi trên thực tế, bao gồm cách thức vận hành của thị trường, hoạt động của các sàn giao dịch, cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát, công tác phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố cũng như việc xử lý các vụ việc phát sinh.

"Đây sẽ là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và khu vực tư nhân để xây dựng một thị trường tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế", bà Thơ nhấn mạnh.