Tuần trước, Trung Quốc đã ra một văn bản chính sách tuyên bố kế hoạch phát triển hơn 160 đoàn tàu du lịch đường sắt đặc biệt vào năm 2030, nhằm mở rộng nguồn cung các sản phẩm du lịch đường sắt và tạo động lực mới cho tiêu dùng, dịch vụ…

Văn bản này, được 8 cơ quan chính phủ cùng ban hành, bao gồm Bộ Thương mại, Bộ Văn hóa và Du lịch, và Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc, nêu ra 15 biện pháp nhằm thúc đẩy sự tích hợp của đường sắt và du lịch. Các biện pháp bao gồm đẩy nhanh việc nâng cấp cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch, cải thiện các tiện nghi thân thiện với người cao tuổi, tạo khu vực chờ riêng cho khách du lịch và thiết lập các kênh vận chuyển thuận tiện.

Nguồn vốn xã hội sẽ được khuyến khích đầu tư vào việc cải tạo các chuyến tàu du lịch. Các nhà điều hành sẽ phát triển dịch vụ cho các kịch bản du lịch khác nhau, bao gồm các chuyến đi ngắn và dài, từ các lựa chọn cao cấp và thoải mái đến các lựa chọn giá cả phải chăng. Các sản phẩm theo chủ đề như du lịch dành cho người cao tuổi, tour du lịch học tập và các khóa nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe cũng sẽ được quảng bá.

Cùng với đó, các chuyến tàu du lịch đặc biệt mang đậm bản sắc văn hóa vùng miền và các sản phẩm được thiết kế riêng cho du khách quốc tế sẽ được đưa vào hoạt động. Văn bản cũng nêu rõ sẽ nỗ lực thúc đẩy thiết kế và phát triển các tuyến tàu du lịch xuyên biên giới giữa Trung Quốc và Lào, Trung Quốc và Kazakhstan, Trung Quốc và Việt Nam, cũng như Trung Quốc và Nga.

Để nâng cao chất lượng dịch vụ, các cơ quan liên quan sẽ nỗ lực tăng cường kết nối giữa các ga đường sắt và phương tiện giao thông công cộng đô thị, dịch vụ xe buýt đưa đón chuyên dụng đến các điểm tham quan, giúp giải quyết thách thức "chặng đầu và chặng cuối".

Ông Zuo Xiaobo, một quan chức thuộc Bộ Thương mại Trung Quốc, cho biết mục tiêu là thúc đẩy sự hỗ trợ lẫn nhau giữa đường sắt và du lịch. Theo số liệu của chính phủ nước này, năm 2025, tổng cộng 2.485 chuyến tàu du lịch đã hoạt động trên toàn mạng lưới đường sắt quốc gia, tăng 33,6% so với năm trước, ghi nhận 4,255 tỷ lượt hành khách. Du khách chiếm khoảng một phần ba tổng số hành khách này.

Yin Ping, Giáo sư tại Trường Kinh tế và Quản lý thuộc Đại học Giao thông Bắc Kinh, cho biết hiện thị trường đã chứng kiến ​​sự xuất hiện của một số thương hiệu du lịch đường sắt, bao gồm Tàu Gấu Trúc, Giấc Mơ Con Đường Tơ Lụa và Tàu Tốc Hành Tân Phương Đông. "Những chuyến tàu theo chủ đề mang đến những trải nghiệm du lịch chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu du lịch cá nhân hóa trong thời đại du lịch đại chúng," giáo sư Ping nói.

Ngày 13/6 vừa qua, Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc (China Railway) đã công bố thống kê giai đoạn 5 tháng đầu năm 2026. Theo đó, Trung Quốc đã thực hiện gần 1,97 tỷ lượt hành khách đi đường sắt, lập kỷ lục mới. Ngành cũng ghi nhận hơn 10,02 triệu lượt hành khách nước ngoài trong 5 tháng đầu năm, tăng 35,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong giai đoạn này, vận tải đường sắt xuyên biên giới cũng tiếp tục tăng trưởng, với tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào vận chuyển 167.000 hành khách, tăng 35% so với năm trước. Tuyến đường sắt cao tốc Quảng Châu - Thâm Quyến - Hồng Kông phục vụ 14,53 triệu lượt đi và về xuyên biên giới, tăng 14,5%… Ngành cũng đã đưa ra các chính sách ưu đãi cho hành khách cao tuổi và mở rộng dịch vụ "toa xe yên tĩnh", cũng như dịch vụ vận chuyển thú cưng.

Theo báo cáo từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), đường sắt cao tốc mang lại lợi ích cho du lịch Trung Quốc theo ba khía cạnh: tính tiện lợi khi mua vé, rút ngắn thời gian di chuyển và trải nghiệm sạch sẽ, thoải mái.

Chẳng hạn trước đây, du khách từ các siêu đô thị miền Đông như Thượng Hải hay Hàng Châu phải mất 2 - 3 ngày di chuyển bằng đường bộ quãng đường 2.000 km để đến được Ninh Hạ, thì nay hành khách có thể khởi hành từ Thượng Hải vào buổi sáng và đến Ninh Hạ để ăn tối. Kết nối giao thông đã biến những khu vực hẻo lánh trở thành điểm nghỉ dưỡng cuối tuần cho cư dân đô thị.

Đồng thời, sự phổ biến của các chuyến đi đường sắt buộc các đơn vị lữ hành phải thay đổi sản phẩm. Thay vì những thời gian dài ngồi trên xe khách, các công ty du lịch hiện ưu tiên mô hình kết hợp các phương tiện di chuyển.

Theo báo cáo năm 2025 của nền tảng du lịch trực tuyến Trip.com, lượng khách sử dụng dịch vụ kết hợp máy bay và tàu hỏa tại Trung Quốc đã tăng 35% trong năm qua. Du khách quốc tế sau khi hạ cánh tại các sân bay Đại Hưng, Bắc Kinh hay Hồng Kiều, Thượng Hải có thể nối chuyến trực tiếp bằng tàu cao tốc để đi sâu vào nội địa.

Thống kê của World Bank cũng ghi nhận du khách sử dụng tàu cao tốc có mức chi tiêu trung bình cao hơn 30% so với nhóm đi tàu truyền thống. Nhu cầu lưu trú và dịch vụ tại các địa phương có ga tàu tăng mạnh, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế đêm và tiêu thụ đặc sản vùng miền.

Cùng với đó, các chuyên gia nhận định việc kết nối trực tiếp các thành phố Trung Quốc với Đông Nam Á bằng đường sắt mở thêm lựa chọn cho khách quốc tế. Thay vì phụ thuộc vào hàng không, hạ tầng này giúp các hành trình quốc tế trở nên đơn giản như du lịch nội địa.

Với Việt Nam, theo Xinhua, đường sắt đang trở thành “ngôn ngữ chung mới” trong hợp tác song phương. Năm 2025, Quốc hội Việt Nam thông qua chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với chiều dài khoảng 391km tuyến chính và 28km tuyến nhánh, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Song song đó, Việt Nam và Trung Quốc cũng đã nhất trí nghiên cứu khả thi thêm các tuyến kết nối mới, gồm các hướng liên vận từ khu vực Quảng Tây, Vân Nam tới miền Bắc Việt Nam.

Mới đây, tại buổi kiểm tra thực tế về tình hình triển khai hợp tác, kết nối đường sắt Việt Nam - Trung Quốc tại tỉnh Lạng Sơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định hợp tác Việt Nam - Trung Quốc trong lĩnh vực đường sắt là nhu cầu và là cơ hội.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nếu thực hiện tốt, quản trị đúng, đây sẽ là một trong những không gian hợp tác thiết thực, giúp giảm chi phí logistics, thời gian vận chuyển, thúc đẩy thương mại và phát triển kinh tế biên giới, đồng thời kết nối Việt Nam với mạng lưới vận tải đường sắt Á - Âu, qua đó đa dạng hóa tuyến vận tải quốc tế.