Chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhân chứng ngày càng ít và đều đã cao tuổi, trong khi điều kiện thực địa thay đổi, nhiều hồ sơ, tài liệu cũng dần mai một. Những khó khăn này đòi hỏi phải đẩy nhanh tiến độ, chạy đua với thời gian trong thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ...

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nỗi đau mất mát và hành trình tìm kiếm những người con đã anh dũng ngã xuống vì độc lập tự do của Tổ quốc chưa bao giờ dừng lại. Mỗi một ngôi mộ chưa có tên, mỗi một dòng thông tin còn khuyết thiếu là một nỗi khắc khoải khôn nguôi đối với mỗi gia đình thân nhân liệt sĩ, và là món nợ ân tình đối với thế hệ hôm nay.

CUỘC CHẠY ĐUA ĐẶC BIỆT VỚI THỜI GIAN

Nhận thức sâu sắc điều đó, Thành phố Hà Nội cùng với các địa phương trên cả nước đang bước vào cuộc chạy đua đặc biệt với thời gian, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ". 

Theo Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", là nhiệm vụ mang ý nghĩa chính trị, xã hội, nhân văn sâu sắc, và cần được triển khai khẩn trương trước nguy cơ các manh mối ngày càng mai một.

Chiến dịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc, và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, cùng cả hệ thống chính trị đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Kết quả của chiến dịch chính là lời tri ân thiết thực nhất dành cho các anh hùng liệt sĩ, đặc biệt khi cả nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).

Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân cho rằng, điều quan trọng không phải thời gian triển khai 500 ngày đêm, mà là phải chạy đua với thời gian để lưu giữ những thông tin, chứng cứ còn lại sau chiến tranh. Theo ông, chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhân chứng ngày càng ít và đều đã cao tuổi, trong khi điều kiện thực địa thay đổi, nhiều hồ sơ, tài liệu cũng dần mai một theo thời gian.

Đặc biệt, tại Hà Nội, phần lớn các trường hợp cần xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đều liên quan đến thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Vì vậy, chất lượng các mẫu sinh phẩm đã suy giảm đáng kể, khiến việc giám định ADN gặp nhiều khó khăn. "Đó là những khó khăn đòi hỏi chúng ta phải đẩy nhanh tiến độ, chạy đua với thời gian để giữ lại những manh mối trước khi tiếp tục bị mai một", Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân nhấn mạnh.

Đánh giá về tầm quan trọng cốt lõi của chiến dịch, ông cho biết đây là đợt triển khai có sự huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Điểm nổi bật là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, coi đây là một trong những mũi nhọn để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, cho biết trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, hơn 1,2 triệu người con ưu tú đã anh dũng hy sinh vì nền độc lập, tự do của dân tộc.

Tuy nhiên, đến nay vẫn còn rất nhiều liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập hoặc chưa xác định được danh tính. Do vậy, chiến dịch lần này không đơn thuần là một nhiệm vụ chính trị thông thường, mà chính là “mệnh lệnh từ trái tim”.

THỐNG NHẤT PHƯƠNG CHÂM "LÀM ĐẾN ĐÂU, CHẮC ĐẾN ĐÓ"

Theo ông Nguyễn Tây Nam, trong những năm qua, nhờ sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo thành phố và sự nỗ lực của các cấp, Thành phố Hà Nội đã tìm kiếm, quy tập được nhiều hài cốt liệt sĩ, đồng thời trả lại tên cho nhiều anh hùng đã ngã xuống. Những kết quả này là động lực quan trọng để thành phố tiếp tục dồn lực triển khai nhiệm vụ trong đợt cao điểm hiện nay.

Toàn Thành phố Hà Nội hiện có 340 nghĩa trang liệt sĩ. Trong đó, 3 nghĩa trang liệt sĩ cấp thành phố (Mai Dịch, Nhổn, Ngọc Hồi) quản lý hơn 4.700 mộ liệt sĩ; 337 nghĩa trang liệt sĩ cấp xã quản lý hơn 49.000 mộ liệt sĩ.

Trong số các phần mộ liệt sĩ do thành phố quản lý, Nghĩa trang Liệt sĩ Mai Dịch hiện có nhiều phần mộ của các anh hùng liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Hiện vẫn còn 469 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Ông Nguyễn Tây Nam nhận định, thuận lợi lớn nhất của "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", là sự quan tâm, chỉ đạo rất sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và thành phố.

Thành phố cũng đã ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ của chương trình. Bên cạnh đó là sự đồng thuận, ủng hộ rất cao của nhân dân.

Bên cạnh những thuận lợi, khó khăn cũng không ít, như thời gian đã lùi rất xa, địa hình, địa vật thay đổi nhiều, khiến việc xác minh thông tin ngày càng phức tạp.

Đặc biệt, các phần mộ liệt sĩ thuộc thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp đã trải qua thời gian quá dài, việc xác định danh tính hài cốt là nhiệm vụ hết sức khó khăn.

Ngoài ra, trên địa bàn thành phố hiện còn khoảng hơn 4.500 phần mộ liệt sĩ cần được xác định danh tính trong đợt triển khai này.

Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, cũng thông tin thêm, ngay sau khi Ban Chỉ đạo quốc gia phát động chiến dịch, Hà Nội đã nhanh chóng vào cuộc với tinh thần chủ động, quyết liệt nhưng luôn thận trọng, chắc chắn và thực hiện theo phương châm "làm đến đâu chắc đến đó".

Theo kế hoạch, năm 2026, thành phố sẽ triển khai lấy mẫu đối với các phần mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin. Quá trình thực hiện sẽ tính toán kỹ các yếu tố khách quan, nhất là điều kiện thời tiết, đặc biệt trong mùa mưa bão, nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện nhiệm vụ.