Iran dự kiến công bố một “vùng cấm” bên ngoài eo biển Hormuz, áp dụng đối với những tàu bị Tehran xác định có ý định đi qua tuyến hàng hải chiến lược này…

Thông tin trên được ông Mohsen Rezaei, người đứng đầu mới của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, công bố trong cuộc trả lời phỏng vấn đài truyền hình nhà nước Iran ngày Chủ nhật (6/9), song ông không nêu thêm chi tiết.

Theo hãng tin AP, tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi Mỹ tấn công 3 tàu chở dầu của Iran nhằm đáp trả việc Tehran phóng tên lửa đạn đạo vào các chiến hạm của Mỹ. Các chuyên gia coi đây là một bước leo thang nguy hiểm, bởi những cuộc tấn công trước đó của Iran trên biển chủ yếu nhắm vào tàu thương mại.

Theo ông Rezaei, vùng cấm sẽ được công bố trong vài ngày tới hoặc tuần tới.

“Vùng cấm sẽ bắt đầu từ tuyến phong tỏa của hải quân Mỹ, kéo dài về phía eo biển Hormuz và từ đó tiếp tục đi vào Vịnh Ba Tư. Bất kỳ tàu nào đi vào khu vực này với ý định qua eo biển Hormuz, nếu bị phát hiện, sẽ bị đưa vào danh sách trừng phạt của chúng tôi”, ông Rezaei nói.

Hiện chưa rõ tuyến phong tỏa của Mỹ mà ông Rezaei đề cập nằm ở đâu. Trong nhiều tuần qua, Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran nhằm ngăn Tehran xuất khẩu dầu.

Quân đội Mỹ cho biết hiện có hơn 20 tàu chiến đang tham gia chiến dịch phong tỏa. Tính đến ngày Chủ nhật, chiến dịch này đã buộc 92 tàu thương mại chuyển hướng.

Washington đang triển khai thêm các biện pháp nhằm gây sức ép kinh tế lên Tehran, sau khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và chưa có dấu hiệu cho thấy giao tranh sẽ sớm chấm dứt.

Trong khi đó, Iran tiếp tục tấn công một số tàu tìm cách đi qua eo biển Hormuz, sử dụng việc kiểm soát tuyến hàng hải này như một công cụ gây sức ép trong cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2.

Trước đó cùng ngày Chủ nhật, Iran tuyên bố đã đánh trúng một tàu không người lái của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ bác bỏ tuyên bố này, gọi đó là thông tin “hoàn toàn bịa đặt”.

Mỹ và Iran nối lại các cuộc tấn công trong tuần trước, sau khoảng một tháng tương đối yên ắng. Theo đó, eo biển Hormuz và các khu vực dọc bờ biển phía Nam Iran một lần nữa trở thành mục tiêu.

Theo các nhà phân tích, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi chiến lược hai hướng: đáp trả bằng quân sự trước các cuộc tấn công ở eo biển Hormuz, đồng thời nhắm vào những tổ chức tài chính nước ngoài xử lý tiền và giao dịch cho Iran.

Tuy nhiên, các lãnh đạo cấp cao mới theo đường lối cứng rắn của Tehran, trong đó có ông Rezaei, cho thấy Iran sẵn sàng tiếp tục đối đầu sau nhiều thập kỷ chịu lệnh trừng phạt của Mỹ.

Trong nhiều năm qua, Iran đã tìm cách né các lệnh trừng phạt để tiếp tục xuất khẩu dầu. Nước này hiện cũng tìm cách vượt qua vòng phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran, qua đó giảm bớt sức ép ngày càng lớn lên nền kinh tế.

Biên bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký vào giữa tháng 6 bắt đầu rạn nứt chỉ sau vài ngày, khi hai bên cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận. Nói về các cuộc đàm phán đổ vỡ với Mỹ, ông Rezaei bày tỏ sự nghi ngại không chỉ đối với Washington mà cả những nước đóng vai trò trung gian.

“Chúng tôi từng tin tưởng những người bạn ở Pakistan, Qatar và Oman, cho rằng một khi đã đứng ra làm trung gian, họ có trách nhiệm ngăn chặn bên vi phạm thỏa thuận. Giờ đây, chúng tôi vẫn theo đuổi con đường ngoại giao, nhưng phải có sự bảo đảm”, ông Rezaei nói.

Eo biển Hormuz có vai trò thiết yếu đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt tự nhiên trên toàn cầu. Trước khi chiến tranh nổ ra, đây là tuyến hàng hải quốc tế mà tàu thuyền được tự do qua lại.

Trong ngày Chủ nhật, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết hiện trung bình có khoảng 9 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Lưu lượng này được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt sức ép lên giá năng lượng.

“Nếu tính cả lượng dầu được vận chuyển qua các đường ống trong khu vực, tổng lưu lượng dầu hiện nay có thể bằng ít nhất 2/3 mức trước xung đột”, ông Wright nói với kênh CNN.

Tuy nhiên, theo dữ liệu ước tính từ TankerTrackers.com, trong 28 ngày qua, chỉ có khoảng 5 triệu thùng dầu/ngày đi qua eo biển Hormuz. Số liệu giữa các hãng theo dõi tàu có thể chênh lệch do nhiều tàu tắt hệ thống nhận dạng tự động khi qua khu vực này.

Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz vẫn phụ thuộc vào sự hiện diện của hải quân Mỹ, lực lượng đang hộ tống các tàu chở dầu và hỗ trợ bảo vệ những tàu này trước nguy cơ bị Iran tấn công. Ông Wright kỳ vọng các quốc gia khác cuối cùng cũng sẽ tham gia hỗ trợ hoạt động của hải quân Mỹ.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên đài truyền hình nhà nước trên, ông Rezaei khẳng định Iran vẫn bán được từ 1 triệu đến 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày.

“Hoạt động sản xuất và giao dịch dầu lửa của Iran vẫn diễn ra như bình thường”, ông Rezaei nói.