Ngành thủy sản đang linh hoạt chuyển hướng thị trường, duy trì đà tăng trưởng các mặt hàng chủ lực; đồng thời, kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về thủ tục xác nhận nguồn gốc cho tàu cá dưới 6m, nhằm khơi thông nguồn nguyên liệu phục vụ xuất khẩu để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 đạt tăng trưởng tích cực nhờ thị trường phục hồi và khả năng thích ứng của doanh nghiệp, dù đối mặt nhiều sức ép. Thị trường Hoa Kỳ đặc biệt khó khăn với quy định siết chặt về thủy sản khai thác (MMPA, COA), thuế chống bán phá giá cao cho tôm, tồn kho tăng và xu hướng tiêu dùng tiết kiệm, ưu tiên giá thấp.

Cạnh tranh cho tôm Việt tại Mỹ gay gắt từ Ecuador, Indonesia, Ấn Độ, cùng các rủi ro thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp, Chương trình giám sát thủy sản nhập khẩu (SIMP) và yêu cầu truy xuất nguồn gốc, làm tăng chi phí tuân thủ.

Tôm vẫn là mặt hàng chủ lực, đạt 2,3 tỷ USD, tăng 13,6% và chiếm 40,5% tổng kim ngạch, chủ yếu nhờ nhu cầu mạnh từ Trung Quốc đại lục và Hong Kong. Cá tra xếp thứ hai với 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%, chiếm 19,4%, giữ lợi thế về giá, nguồn cung lớn và chế biến linh hoạt. Cá ngừ giảm 2% (452 triệu USD) do sức mua chậm và chi phí tăng.

Ngược lại, mực, bạch tuộc tăng 18,8% (380,2 triệu USD) nhờ nhu cầu ổn định từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc; cua, ghẹ tăng 26,2% (206,2 triệu USD); nhuyễn thể có vỏ tăng mạnh 33,1% (155,3 triệu USD), duy trì đà tăng trưởng chung của ngành.

Triển vọng nửa cuối năm 2026, KB Securities đánh giá cá tra tích cực do nguồn cung cá thịt trắng cao cấp giảm, giữ giá cao, củng cố vị thế cá tra như lựa chọn thay thế cạnh tranh trong bối cảnh lạm phát và tăng trưởng kinh tế chậm. Tôm Việt Nam giữ lợi thế trên thị trường quốc tế nhờ năng lực chế biến sâu, tạo khác biệt. Shinhan Securities dự báo xuất khẩu cá tra tăng 5%, nhưng cảnh báo thiếu hụt nguyên liệu sẽ đòi hỏi tăng sản phẩm giá trị gia tăng và liên kết chặt chẽ với người nuôi để ổn định nguồn cá giống.

VASEP đã kiến nghị các địa phương duy trì, mở rộng quy hoạch vùng nuôi và đơn giản hóa thủ tục cấp giấy chứng nhận nguồn gốc (C/C) cho thủy sản khai thác từ tàu cá dưới 6m theo Thông tư 81/2025/TT-BNNMT, nhằm đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và chống khai thác IUU.

Tuy nhiên, các địa phương phản hồi nhiều vướng mắc. Việc cấp C/C cho tàu cá dưới 6m gặp khó do quy định và biểu mẫu chưa thống nhất, thiếu hướng dẫn về thông tin tàu, nhật ký khai thác. Đặc biệt, tàu dưới 6m không thuộc diện đăng ký và không được cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, khiến cơ quan quản lý không có cơ sở xác nhận nguồn gốc, cản trở xuất khẩu.

Về quy hoạch vùng nuôi, các địa phương đang rà soát và định hướng phát triển phù hợp. Vĩnh Long duy trì diện tích hiện có, rà soát đất tiềm năng cho nuôi trồng giá trị cao và thu hồi dự án chậm. An Giang nghiên cứu mở rộng khu vực tiềm năng, triển khai Đề án sắp xếp nuôi lồng bè đến 2030. Quảng Ngãi rà soát quy hoạch sử dụng đất, mặt nước sau điều chỉnh. Thanh Hóa duy trì khoảng 19.200 ha nuôi trồng và 5.740 ô lồng, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và phát triển các vùng nuôi tôm, ngao, cá biển.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 29-2026 phát hành ngày 20/07/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-29-2026.htm