Marathon đang dần vượt ra khỏi khuôn khổ của một cuộc thi thể thao. Tại nhiều điểm đến, những giải chạy lớn trở thành một phần của “kinh tế sự kiện”, góp phần thu hút du khách và tạo thêm động lực cho các lĩnh vực lưu trú, ẩm thực, vận tải, du lịch…

Những ngày này, Sa Pa đang hoàn tất các điều kiện tổ chức Vietnam Mountain Marathon 2026. Giải chạy quy tụ hơn 5.300 vận động viên từ 54 quốc gia và vùng lãnh thổ, diễn ra từ ngày 17 – 20/9 với 6 cự ly gồm 10km, 21km, 50km, 70km, 100km và 100 dặm (161km). Cung đường giải chạy đi qua phường Sa Pa và các xã Tả Van, Bản Hồ, Tả Phìn, Mường Bo.

Trước đó, ngày 6/9, giải chạy “Y Tý mùa vàng Marathon 2026” đã diễn ra tại xã Y Tý với 3 cự ly 10 km, 21 km và 42 km. Các cung đường chạy được tổ chức giữa thời điểm những triền ruộng bậc thang Y Tý đang trong mùa đẹp nhất trong năm. Tham gia giải, vận động viên có dịp chạy giữa những triền ruộng bậc thang vàng óng, qua các bản làng của đồng bào Hà Nhì, Mông, những khu rừng già và không gian núi cao đặc trưng của vùng Tây Bắc.

Tương tự, theo kế hoạch, giải Marathon Sầm Sơn mở rộng năm 2026 sẽ diễn ra tại Quảng trường biển Sầm Sơn vào ngày 27/9. Sự kiện dự kiến thu hút từ 3.000 đến 4.000 vận động viên là người dân địa phương và cộng đồng yêu chạy bộ trên cả nước. Các nội dung thi đấu tại giải gồm: 3km, 5km, 10km, bán marathon 21km và full marathon 42km dành cho cả nam và nữ.

Các chân chạy sẽ có cơ hội vừa tranh tài, vừa chiêm ngưỡng vẻ đẹp của phố biển Sầm Sơn với những danh thắng nổi tiếng như đền Độc Cước, hòn Trống Mái, chùa Cô Tiên và những cung đường ven biển thơ mộng. Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa Nguyễn Duy Tự nhấn mạnh: “Không chỉ là giải chạy, đây còn là điểm hẹn thể thao - du lịch lớn của Thanh Hóa, nơi hàng ngàn vận động viên cùng lan tỏa tinh thần rèn luyện sức khỏe và quảng bá vẻ đẹp biển Sầm Sơn".

Thực tế, Thanh Hóa hội tụ đầy đủ các tiềm năng du lịch hấp dẫn, như biển, rừng, đồng bằng, miền núi, di sản văn hóa và hệ thống di tích lịch sử dày đặc. Các giải chạy marathon hoàn toàn có thể dựa vào nền tảng quan trọng này để tạo nên bản sắc và kéo dài thêm thời gian lưu trú của khách du lịch.

Trong số các giải chạy đã được tổ chức ở tỉnh Thanh Hóa, hai giải ven biển Via Life Run Marathon - Sầm Sơn Biển Xanh và Vlasta Race - Nam Sầm Sơn thu hút tổng cộng hơn 3.500 người tham dự. Giải chạy "Mường Đeng - Chạm mùa lúa 2026" mang về gần 2.000 lượt du khách. Giải chạy marathon băng rừng Việt Nam tại Pù Luông ở mùa gần nhất quy tụ gần 1.500 vận động viên từ 36 quốc gia, và sẽ bước sang mùa thứ 9 vào tháng 10 tới…

Dù tất cả lượng khách nêu trên chưa là gì so với bức tranh du lịch tỉnh 8 đầu năm, song các giải marathon mang đến giải pháp mà tỉnh Thanh Hóa đang tìm kiếm. Đó là sức hấp dẫn vào những tháng thấp điểm du lịch biển, thời điểm số lượng lớn phòng khách sạn thường xuyên bị bỏ trống. Những địa danh chưa nằm trên các tuyến tour truyền thống (như khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, hay cung đèo Son – Bá Mười...) cũng được quảng bá rộng rãi hơn.

Tại Quảng Ninh, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết các giải chạy quy mô lớn ngoài ý nghĩa thể thao đang trở thành “sức mạnh mềm” giúp Quảng Ninh mở rộng không gian du lịch cả về địa lý và sản phẩm. Hiện Quảng Ninh là điểm đến của các sự kiện như: Ha Long Bay Heritage Marathon, Yên Tử Heritage Marathon, Amata Run, Aqua Warriors Hạ Long..., trung bình thu hút 8.000 - 12.000 vận động viên, kéo theo hàng chục nghìn lượt du khách.

Không chỉ tạo ra lượng khách lớn trong thời gian ngắn, các cung đường đẹp đã góp phần “kéo giãn” dòng khách, mở rộng điểm đến. Đồng thời, loại hình du lịch này thúc đẩy du lịch kết hợp thể thao (sports tourism) với các tour trước - sau giải, qua đó định vị Quảng Ninh từ điểm đến ngắm cảnh sang điểm đến giàu trải nghiệm. Trong đó, lợi thế hạ tầng du lịch của Quảng Ninh được phát huy rõ nét. Hệ thống khách sạn, khu nghỉ dưỡng, du thuyền và giải trí đa dạng giúp địa phương gia tăng thời gian lưu trú trung bình lên 2 - 3 ngày/khách.

Theo ông Nguyễn Trí Mẫn, Giám đốc Chiến lược DHA Vietnam – đơn vị điều hành giải Ha Long Bay Heritage Marathon, nếu được tổ chức bài bản, marathon sẽ trở thành “điểm neo” mở rộng không gian du lịch, tạo dòng khách ổn định, có khả năng chi tiêu và quay lại điểm đến. Vì vậy, cần nhìn marathon như một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, không chỉ là một sự kiện thể thao.

Thực tế trong những năm gần đây, Việt Nam đang dần khẳng định vị thế là một trong những điểm đến thể thao hấp dẫn của khu vực. Mỗi năm, nước ta tổ chức hàng chục giải chạy với nhiều quy mô khác nhau, trải dài từ miền núi, cao nguyên đến biển đảo và các đô thị hiện đại hay đô thị di sản. Sự đa dạng về địa hình, khí hậu và cảnh quan giúp mỗi giải đấu mang một màu sắc riêng, đồng thời mang đến cho vận động viên cơ hội khám phá văn hóa và thiên nhiên của từng địa phương.

Không chỉ marathon, Việt Nam cũng sở hữu nhiều điều kiện để phát triển các giải triathlon, ultra marathon hay các sự kiện thể thao ngoài trời thành những thương hiệu quốc tế. Điểm đặc biệt của du lịch thể thao là sự kiện chỉ là điểm khởi đầu của chuyến đi. Một giải thi đấu kéo dài vài giờ có thể tạo ra kỳ nghỉ từ ba đến năm ngày, với hàng loạt hoạt động đi kèm như thưởng thức ẩm thực địa phương, tham quan danh thắng, mua sắm hay trải nghiệm văn hóa bản địa.

Bên cạnh các giải chạy truyền thống, Việt Nam đang từng bước đưa thể thao trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của nhiều điểm đến. Một trong những ví dụ là Sports Festival 2026 tại Lâm Đồng, diễn ra từ 1/8 đến 22/9/2026, với 17.000 lượt vận động viên và du khách tham dự, hứa hẹn tạo sức bật cho du lịch biển địa phương.

Trong bối cảnh du khách ngày càng tìm kiếm những hành trình giàu trải nghiệm và mang tính cá nhân hóa, du lịch thể thao thế giới đang có tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) lên tới 16,8% trong giai đoạn 2026 – 2033, và đạt quy mô thị trường 2.776 tỷ USD vào năm 2033, theo Grand View Research.

Với lợi thế về cảnh quan và khả năng kết hợp giữa thể thao, văn hóa và nghỉ dưỡng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để đưa mỗi giải đấu thành một hành trình du lịch trọn vẹn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới.