Trong thời gian gần đây, Bộ Tài chính Mỹ đã có những động thái can thiệp vào tỷ giá đồng yên Nhật Bản và thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ...

Tuy nhiên, giới phân tích đưa ra những đánh giá thận trọng về những bước đi này.

Phát biểu tại một sự kiện ở Trường kinh doanh Cox thuộc Đại học SMU vào hôm 8/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ủng hộ việc nước này dụng sức mạnh tài chính như một công cụ chính sách đối ngoại, nhằm thúc đẩy lợi ích của các đồng minh Mỹ, bao gồm cả việc hỗ trợ đồng minh trong các tình huống quan trọng về tài chính và chính trị.

"Tôi tin rằng tôi có thể sử dụng bảng cân đối kế toán của Mỹ để phục vụ chính sách đối ngoại. Theo đó, chúng tôi có một mục tiêu chính sách đối ngoại là thu hút đồng minh tại Tây Bán cầu”, hãng tin Reuters dẫn lời ông Bessent.

"Argentina là quốc gia đi đầu trong nỗ lực này và tôi tin rằng chính quyền của ông Milei đang thực hiện các chính sách đúng đắn”, ông Bessent nói, đề cập đến chính quyền của Tổng thống Argentina Javier Milei. Năm ngoái, Mỹ đã cung cấp cho Argentina một gói hỗ trợ trị giá hàng tỷ USD nhằm giúp nước này ổn định đồng nội tệ và củng cố vị thế của ông Milei trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Những phát biểu của ông Bessent được cho là một sự thừa nhận công khai về việc chính quyền Tổng thống Donald Trump sẵn sàng sử dụng các nguồn lực tài chính của Mỹ để định hình cục diện chính trị và kinh tế tại các quốc gia khác. Trong bài phát biểu này, ông Bessent cũng đề cập đến việc Mỹ cùng Nhật Bản thực hiện một động thái can thiệp chung hiếm hoi nhằm bảo vệ tỷ giá đồng yên Nhật vào hôm 31/7.

"Khi chúng tôi can thiệp vào đồng yên Nhật, tôi nắm rất rõ những gì phía Nhật Bản, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) và các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản sẽ thực hiện”, ông Bessent chia sẻ, đồng thời cảnh báo các nhà giao dịch không nên đặt cược chống lại đồng yên vì "giờ đây tôi nắm quyền kiểm soát cuộc chơi".

"Tôi nắm lợi thế về thông tin. Giờ đây tôi nắm quyền kiểm soát cuộc chơi. Nhà đầu tư có thể đặt cược chống lại tôi nếu họ muốn”, ông nói.

Theo giới chuyên gia, những phát biểu trên cho thấy vị Bộ trưởng tự tin về các biện pháp can thiệp thị trường mà ông triển khai trong thời gian gần đây, bao gồm cả các động thái nhằm ứng phó với đà tăng của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ.

Nhưng trên thực tế, tác động của các biện pháp này là không đồng nhất, và đã có những ý kiến bày tỏ lo ngại.

HIỆU QUẢ CAN THIỆP THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VÀ THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU KHÔNG RÕ RÀNG

Đồng yên Nhật Bản đã tăng giá mạnh từ ngưỡng gần 164 yên/USD lên ngưỡng hơn 155 yên/USD sau đợt can thiệp chung vào cuối tháng 7 của Mỹ và Nhật Bản. Dù vậy, hiệu quả can thiệp đã suy yếu nhanh chóng sau đó, khiến đồng yên trượt về vùng 160 yên đổi 1 USD vào cuối tháng 8 vừa qua.

Từ đầu tháng 9 tới nay, đồng yên tăng giá mạnh trở lại, hiện ở vùng 153,6 yên/USD, gần cao nhất 7 tháng. Trong phiên ngày thứ Tư (9/9), đồng yên có lúc đạt 152,9 yên/USD, cao nhất từ đầu tháng 2.

Đợt tăng giá này của đồng yên được cho không phải là xuất phát từ hiệu quả của can thiệp tỷ giá, mà do kỳ vọng rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thể tăng lãi suất vào tuần tới và đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất sau đó, cũng như việc một số nhà đầu tư bán khống đồng yên đóng trạng thái. Nhưng cũng không thể phủ nhận rằng việc ông Bessent phát tín hiệu kêu gọi BOJ tăng lãi suất trong các cuộc tiếp xúc gần đây với giới chức Nhật Bản đóng một vai trò đáng kể trong đợt tăng giá này của yên.

Ông Lee Hardman, chuyên gia phân tích tiền tệ cấp cao tại MUFG, nhận định với tờ báo Financial Times rằng những phát biểu của ông Bessent sẽ "củng cố kỳ vọng rằng Nhật Bản đã đồng ý thay đổi các chính sách trong nước nhằm hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho đồng yên, song song với sự hậu thuẫn từ các biện pháp can thiệp phối hợp".

Ngoài can thiệp tỷ giá đồng yên, ông Bessent gần đây còn can thiệp vào thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ. Vào ngày 9/9, Bộ Tài chính Mỹ thông báo mở rộng quy mô hoạt động mua lại trái phiếu kho bạc dài hạn để kiềm chế xu hướng tăng của lợi suất, trong bối cảnh lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2007 trong thời gian gần đây.

Theo thông báo, Bộ Tài chính Mỹ sẽ mua lại 6 tỷ USD trái phiếu kho bạc trong đợt mua lại đầu tiên kể từ khi ông Bessent công bố chương trình mở rộng vào tháng trước. Mức mua lại này tăng gấp ba lần so với con số gốc 2 tỷ USD. Vào tháng 8, ông Bessent tuyên bố sẽ tăng ít nhất gấp đôi mức mua lại trái phiếu, lên mức 4 tỷ USD, cho mỗi đợt mua.

Dù vậy, con số 6 tỷ USD vẫn khiến các nhà đầu tư thất vọng, thể hiện qua việc lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tiếp tục tăng sau thông báo của Bộ Tài chính Mỹ. Trước đó, thị trường đã kỳ vọng cơ quan này sẽ đưa ra con số mua lại trái phiếu 8-10 tỷ USD.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 4 điểm cơ bản, đạt 4,845% vào cuối phiên. Trong phiên, có lúc lợi suất của kỳ hạn này lên tới 4,935%, mức cao nhất kể từ đầu tháng 11/2023.

MỐI HOÀI NGHI CỦA GIỚI CHUYÊN GIA

"Con số 6 tỷ USD đã gây thất vọng, vì thị trường vốn kỳ vọng ông Bessent sẽ hành động mạnh mẽ hơn. Đó là lý do khiến lợi suất tăng. Cá nhân tôi cho rằng ông ấy nên từ bỏ hoàn toàn chính sách này", ông Mike O’Rourke, chuyên gia từ công ty Jones Trading, nhận định với hãng tin Reuters.

Nhà phân tích Krishna Guha tại công ty Evercore ISI cũng cho biết thị trường dường như "không mấy ấn tượng" với con số 6 tỷ USD, đồng thời lưu ý rằng "một số nhà đầu tư đã đặt cược vào một thông báo gây chấn động với quy mô lớn hơn nhiều, lên tới 10 tỷ USD hoặc thậm chí hơn thế nữa".

Can thiệp thị trường bằng việc mua đồng yên và mua lại trái phiếu kho bạc Mỹ được coi là những “phép thử” lớn đối với ông Bessent, người thường xuyên được Tổng thống Trump giao nhiệm vụ trấn an tâm lý thị trường.

Động thái bán đồng euro để mua vào đồng yên của Bộ Tài chính Mỹ - một bước đi vốn khiến Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) bất ngờ - được các nhà phân tích xem là phản ánh mong muốn của Washington trong việc ngăn Nhật Bản phải bán trái phiếu chính phủ Mỹ để hỗ trợ đồng yên Nhật.

Về chương trình mua lại trái phiếu, ông Bessent hy vọng rằng việc mở rộng chương trình sẽ ngăn chặn đà bán tháo gần đây đối với trái phiếu dài hạn của Mỹ, những chuyển động mà ông khẳng định là không "phản ánh đúng các yếu tố cơ bản của thị trường".

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư và chuyên gia phân tích cảnh báo rằng những hành động này có thể làm suy giảm uy tín của Bộ Tài chính và đi ngược lại nỗ lực của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nhằm kiềm chế tình trạng lạm phát đang dai dẳng ở mức cao. Giới đầu tư cũng tỏ ra hoài nghi về việc liệu hoạt động này có thành công trong việc kéo giảm lợi suất hay không.

Thông báo ban đầu về đợt mua lại trị giá 4 tỷ USD vào tháng trước đã không tạo ra tác động lâu dài nào đối với lợi suất trái phiếu. Và hiện tại, lợi suất vẫn đang dao động ở vùng cao nhất trong nhiều năm do nền kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng, áp lực lạm phát từ xung đột tại Iran gia tăng, và những lo ngại về quy mô ngày càng lớn của thâm hụt ngân sách Mỹ.

"Tôi không chắc các đợt mua lại này cuối cùng sẽ có tác động như thế nào đến thị trường trái phiếu chính phủ”, bà Subadra Rajappa, trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường Mỹ tại ngân hàng Societe Generale nhận định.

Theo bà Rajappa, việc can thiệp cho thấy Washington hiểu rõ những rủi ro từ việc bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ dài hạn - hiện tượng làm tăng chi phí lãi vay đối với Chính phủ Mỹ và trong cả nền kinh tế Mỹ. “Tuy nhiên, theo tôi, vấn đề cốt lõi cần giải quyết là xu hướng nợ công và thâm hụt ngân sách. Mọi biện pháp khác chỉ mang tính hình thức”, bà nói.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, ông Mansoor Mohi-uddin, nhà kinh tế trưởng tại ngân hàng Bank of Singapore, nhận định rằng các biện pháp can thiệp của ông Bessent "có thể thành công hoặc không, nhưng đang làm gia tăng sự bất định và biến động".

Trong một báo cáo, chiến lược gia trưởng Ian Lyngen của công ty BMO lo ngại rằng các động thái can thiệp thị trường trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ có thể bị nhìn nhận như một sự dịch chuyển khỏi truyền thống “có thể đoán định là hành động từ tốn” của bộ này. “Mối lo ngại của chúng tôi là việc này sẽ có hệ quả tiêu cực đến uy tín của trái phiếu kho bạc Mỹ với tư cách một lớp tài sản”.