Các nhà khoa học lên tiếng cảnh báo rằng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence) và người máy (robot) đang đe dọa triển vọng công ăn việc làm của con người, ảnh hưởng tới mọi đối tượng người lao động, từ lái xe cho tới công nhân.
Tờ Financial Times dẫn phát biểu của các nhà khoa học máy tính tham dự hội nghị Hiệp hội Tiến bộ khoa học Mỹ (AAAS) diễn ra tại Washington vào cuối tuần cho biết, máy móc thông minh sẽ sớm thay thế công nhân là con người tại tất cả mọi lĩnh vực của nền kinh tế.
“Chúng ta đang tiến gần đến một thời đại mà máy móc sẽ có khả năng làm việc tốt hơn con người ở hầu hết mọi nhiệm vụ”, giáo sư khoa học máy tính Moshe Vardi thuộc Đại học Rice ở Texas phát biểu.
“Xã hội cần phải đối mặt với câu hỏi này trước khi nó được đặt ra trước chúng ta: nếu máy móc có thể làm được gần như tất cả mọi công việc mà con người có thể làm, thì con người sẽ làm gì?” ông Vardi nói.
“Một câu trả lời điển hình là chúng ta sẽ được giải phóng để theo đuổi các hoạt động giải trí. Nhưng tôi không cho rằng cuộc sống chỉ có giải trí sẽ là một cuộc sống hấp dẫn. Tôi tin công việc là một yếu tố quan trọng đối với cuộc sống của con người”, vị giáo sư nói thêm.
“Trí tuệ nhân tạo đang dịch chuyển nhanh chóng từ nghiên cứu học thuật sang thế giới thực”, giáo sư khoa học máy tính Bart Selman thuộc Đại học Cornell nói. “Máy tính đang bắt đầu ‘nghe’ và ‘nhìn’ như con người... Các hệ thống có thể bắt đầu di chuyển và hoạt động tự động”.
Ông Selman cũng nhấn mạnh việc những công ty như Google, Facebook, IBM và Microsoft đang đẩy mạnh đầu tư vào các hệ thống trí tuệ ảo với số vốn hàng tỷ USD mỗi năm.
Hai giáo sư Vardi và Selman nói các chính phủ và xã hội nói chung chưa đánh giá đúng mức sự tăng tốc của hoạt động nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo và người máy. Năm ngoái, giáo sư Selman đã tham gia soạn thảo một thư ngỏ của Future of Life Institute, một viện nghiên cứu ở Mỹ, thúc giục các nhà hoạch định chính xách xem xét những rủi ro đi kèm với những loại máy móc ngày càng thông minh hơn.
Trong số khoảng hơn 10.000 người ký vào lá thư ngỏ này có Elon Musk, vị doanh nhân công nghệ sở hữu công ty xe điện Tesla Motors và đầu tư vào một chương trình nghiên cứu trí tuệ ảo lớn nhằm phát triển xe hơi tự lái.
Giáo sư Selman cho hay, ông Musk sẽ đầu tư cho hoạt động nghiên cứu tại Đại học Cornell nhằm “đảm bảo lợi ích của trí tuệ nhân tạo đối với con người”. Dự án này sẽ dự báo liệu “siêu trí tuệ” - tức sự vượt trội toàn diện của máy móc so với trí tuệ của con người - có đạt được, và nếu có thì vào thời điểm nào.
Theo vị giáo sư, một trong những lĩnh vực phát triển nhanh nhất của trí tuệ nhân tạo hiện nay là khả năng “nhìn” của máy móc, đặc biệt là nhận diện khuôn mặt. “Facebook có thể nhận diện khuôn mặt giỏi hơn bất kỳ ai trong số chúng ta”, ông nói.
Khả năng “nhìn” của máy móc là chìa khóa đối với các loại xe tự lái mà các nhà khoa học dự báo sẽ chiếm lĩnh các con đường trên thế giới trong 25 nữa. Giáo sư Vardi nói xe không người lái có thể giảm 90% số tai nạn hoặc hơn, so với xe có người lái.
“Với khả năng giảm thương vong như vậy, khó có người nào có thể lập luận chống lại xe tự lái”, ông Vardi nói. Trong khi đó, khoảng 10% số công việc hiện nay ở Mỹ có liên quan đến lái xe, nên những hầu hết những công việc này sẽ biến mất, theo ông Vardi.
Giáo sư Vardi cũng nói, sẽ khó có công việc nào không chịu tác động bất lợi từ sự phát triển của người máy và trí tuệ nhân tạo, ngay cả các công nhân tình dục. “Các bạn có tin là robot tình dục sẽ phát triển không? Tôi thì tin”, ông nói.
