Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định, khả thi cho công tác phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở trong giai đoạn mới. Đặc biệt, bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp nhằm tăng nguồn cung nhà ở đáp ứng khả năng chi trả của người dân.

Sáng 15/7, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng chủ trì Hội nghị.

HOÀN THIỆN HÀNH LANG PHÁP LÝ ĐỐI VỚI CÁC LOẠI HÌNH NHÀ Ở

Tại Hội nghị, bà Hà Thị Nga nêu rõ nhà ở là một trong những nhu cầu thiết yếu của mỗi người dân, đồng thời là một chính sách an sinh xã hội lớn của Đảng và Nhà nước. Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định: “Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở, tạo điều kiện để mọi người dân có chỗ ở”.

Theo bà Nga, hệ thống pháp luật về nhà ở thời gian qua từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho phát triển thị trường bất động sản, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, sau gần 2 năm thi hành, Luật Nhà ở năm 2023 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập trước yêu cầu phát triển mới của đất nước. Vì vậy, việc xây dựng dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) là cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết một trong những điểm mới đáng chú ý là dự thảo bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê, quy định rõ nguồn vốn, đối tượng, điều kiện, hình thức đầu tư và cơ chế ưu đãi; đồng thời bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp nhằm tăng nguồn cung nhà ở đáp ứng khả năng chi trả của người dân.

Dự thảo cũng hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các loại hình nhà có mục đích lưu trú như căn hộ du lịch, căn hộ khách sạn, nhà ở kết hợp văn phòng; luật hóa các chính sách ưu đãi đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang và các nhóm đối tượng chính sách...

BẢO ĐẢM TÍNH MINH BẠCH, THỐNG NHẤT KHI ÁP DỤNG PHÁP LUẬT

Nêu ý kiến tại Hội nghị, ông Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Dân chủ và Pháp luật cho rằng về phạm vi điều chỉnh, cách liệt kê các nhóm nội dung như sở hữu, phát triển, quản lý, sử dụng và giao dịch nhà ở chưa bao quát đầy đủ các quan hệ pháp luật được dự thảo điều chỉnh.

Khái niệm “phát triển nhà ở” còn quá rộng, chưa thể hiện rõ các hoạt động quan trọng như cải tạo, xây dựng lại, phá dỡ nhà ở, tái định cư và phát triển quỹ nhà ở quốc gia; quy định về “giao dịch nhà ở” chưa phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. 

Khoản 1 Điều 1 dự thảo xác định giao dịch nhà ở thuộc phạm vi của Luật Nhà ở, nhưng khoản 2 điều này lại loại trừ nhiều giao dịch quan trọng để áp dụng Luật Kinh doanh bất động sản, dễ dẫn đến mâu thuẫn, chồng chéo và khó xác định luật ưu tiên áp dụng. Do đó, cần làm rõ từng loại giao dịch, bổ sung nguyên tắc áp dụng pháp luật khi các luật có quy định khác nhau.

Còn theo ông Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hiện nay, nhiều địa phương sau sáp nhập chưa có đủ quỹ nhà ở công vụ; nhiều cán bộ được điều động, luân chuyển phải tự thuê nhà trong thời gian chờ bố trí; việc đầu tư xây dựng nhà ở công vụ cần nhiều thời gian.

Ông Nguyễn Văn Pha đề nghị bổ sung quy định: "Trường hợp cơ quan nhà nước chưa bố trí được nhà ở công vụ cho người thuộc diện được thuê thì người đó được xem xét hỗ trợ một phần kinh phí thuê nhà ở từ ngân sách nhà nước hoặc từ nguồn kinh phí hoạt động của cơ quan theo điều kiện, tiêu chuẩn và mức hỗ trợ do Chính phủ quy định".

Quy định này sẽ bảo đảm quyền lợi của cán bộ được điều động, luân chuyển; tạo sự linh hoạt khi quỹ nhà ở công vụ chưa đáp ứng nhu cầu; giảm áp lực phải đầu tư ngay một lượng lớn nhà ở công vụ; phù hợp với thực tiễn sau sắp xếp đơn vị hành chính, khi nhiều cán bộ phải làm việc xa nơi cư trú nhưng chưa được bố trí chỗ ở.

Đề cập tới nội dung liên quan tới nhà chung cư, Luật sư Nguyễn Chiến, Ủy viên Hội đồng Tư vấn Dân chủ và Pháp luật (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), Đại biểu Quốc hội khóa XIV cho rằng thực tiễn giải quyết tranh chấp về nhà chung cư cho thấy phần lớn các vụ việc không phát sinh do thiếu quy định của pháp luật mà xuất phát từ những quy định chưa rõ ràng hoặc thiếu cơ chế thực hiện.

Vì vậy, luật cần quy định cụ thể ngay từ đầu để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng và hạn chế tranh chấp phát sinh.

Từ đó, luật sư Nguyễn Chiến kiến nghị cần hoàn thiện các quy định về xác định phần sở hữu chung, sở hữu riêng; quy định về Hội nghị nhà chung cư, Ban quản trị và quản lý kinh phí bảo trì theo hướng tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và chế tài xử lý vi phạm…