Trong suốt 3 năm qua, vàng đã ở trong một thị trường giá lên (bull market) mạnh mẽ, trở thành một trong những tài sản có sức hấp dẫn lớn nhất đối với giới đầu tư toàn cầu...

Nhưng gần đây, một làn sóng chốt lời đã khiến thị trường giá lên này chấm dứt, đẩy vàng vào thị trường giá xuống (bear market).

Tuy nhiên, theo hãng tin Bloomberg, chưa có nhiều bằng chứng cho thấy các nhà đầu tư đang đặt cược lớn vào việc giá vàng sẽ tiếp tục giảm sâu hơn.

Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy các nhà đầu tư đã rút gần 18 tỷ USD khỏi các quỹ ETF vàng kể từ khi giá vàng đạt đỉnh cao nhất mọi thời đại gần 5.600 USD/oz vào cuối tháng 1. Sự rút lui này là một phần trong đợt bán tháo đẩy vàng vào trạng thái thị trường giá xuống trong tháng 6 vừa qua, với nhiều thời điểm giá vàng giảm xuống dưới 4.000 USD/oz.

Hoạt động thoái vốn khỏi các quỹ ETF vàng là một phần của xu hướng giảm vị thế đầu cơ giá lên vàng, diễn ra trên khắp các sàn giao dịch tương lai và các hiệu bán lẻ vàng từ Thượng Hải đến New York. Các nhà đầu tư đã rút một lượng lớn tiền khỏi thị trường và dù nhiều người vẫn lạc quan về triển vọng dài hạn của vàng, họ đang cảnh giác với sự suy giảm tâm lý có thể đẩy giá xuống thấp hơn nữa.

Từ các nhà giao dịch nhanh nhạy thống trị thị trường tương lai ở New York đến các ngân hàng trung ương với những giao dịch mua ổn định đã hỗ trợ cho đợt tăng giá kỷ lục của vàng, dưới đây là những lực lượng mà nhà đầu tư cần theo dõi nếu muốn tìm kiếm dấu hiệu về một tâm lý bi quan hơn đang hình thành trên thị trường kim loại quý - theo Bloomberg:

CÁC NHÀ QUẢN LÝ TIỀN TỆ

Dòng tiền của nhà đầu tư ở một số bộ phận của thị trường vàng toàn cầu rất khó theo dõi, như ở trung tâm giao dịch vàng không qua sàn ở London - nơi được coi là trung tâm của ngành công nghiệp vàng toàn cầu.

Tuy nhiên, trên thị trường tương lai ở New York - nơi các quỹ đầu tư phải báo cáo lượng nắm giữ cho các cơ quan quản lý - các vị thế đầu cơ giá xuống do các nhà quản lý tiền tệ (money manager) nắm giữ vẫn đang ở mức thấp lịch sử. Thay vào đó, dữ liệu giao dịch cho thấy áp lực bán đẩy giá vàng xuống thấp hơn đến từ việc cắt giảm các vị thế đầu cơ giá lên.

Thực tế này tạo dư địa các quỹ định lượng và các nhà đầu cơ khác gia tăng các vị thế bán khống vàng nếu bối cảnh vĩ mô xấu đi, đặc biệt nếu đồng USD và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ vẫn ở mức cao hoặc lạm phát khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất cao hơn lâu hơn - theo ông Bart Melek, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại ngân hàng đầu tư TD Securities.

Phần lớn giao dịch vàng ở New York bị chi phối bởi các nhà đầu tư ngắn hạn được gọi là các cố vấn giao dịch hàng hóa (CTA), những người có xu hướng giao dịch dựa trên động lực kỹ thuật hơn là các yếu tố cơ bản như cung và cầu. Phân tích của TD Securities cho thấy trong phần lớn thời gian của 1 năm qua, các nhà đầu tư này đã chốt lời từ các vị thế đầu cơ vàng giá lên, nhưng trên cơ sở ròng, họ chỉ mới chuyển sang đầu cơ giá xuống vàng ở mức độ nhỏ trong vài tuần qua - ông Melek cho biết.

“Phần lớn sự điều chỉnh của vàng dường như là do thanh lý vị thế đầu cơ giá lên hơn là do người ta mở các vị thế đầu cơ giá xuống. Tại thời điểm này, không có nhiều vị thế bán vàng. Vì vậy, có rất nhiều dư địa để tăng vị thế bán vàng, và cả nhiều dư địa để cắt giảm vị thế mua vàng”, ông nói.

CÁC NHÀ ĐẦU TƯ ETF

Đối với cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, các quỹ ETF đảm bảo bằng vàng là một trong những cách phổ biến nhất để tiếp cận vàng. Dòng tiền vào và ra các quỹ này là một chỉ báo quan trọng về sức hấp dẫn của vàng so với các tài sản khác khi điều kiện trên thị trường tài chính và nền kinh tế nói chung có sự thay đổi.

Kể từ khi bùng nổ cuộc chiến ở Iran, một làn sóng bán ra từ các nhà đầu tư ETF đã đè nặng lên giá vàng, góp phần vào cú giảm gần 12% của vàng trong tháng 6, đánh dấu tháng giảm mạnh nhất của giá kim loại quý này trong gần 2 thập kỷ.

Vàng thường tăng giá trong các giai đoạn bất ổn địa chính trị, nhưng sự leo thang của giá dầu do xung đột ở Vùng Vịnh gây ra đã trở thành mối lo ngại lớn hơn đối với nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, việc rút vốn từ các quỹ ETF được đẩy mạnh khi các nhà đầu tư chuẩn bị cho các đợt tăng lãi suất có thể làm giảm sức hấp dẫn của vàng so với các tài sản có lãi suất như trái phiếu chính phủ.

Các nhà đầu tư ETF có xu hướng đặc biệt nhạy cảm với sự thay đổi lãi suất, và họ đã trở thành một lực lượng nắm giữ “quyền lực định giá cận biên đối với vàng” khi các nguồn cầu khác trở nên im ắng - một báo cáo của ngân hàng JPMorgan Chase nhận định.

Nhà băng Mỹ này hiện dự báo các quỹ ETF vàng toàn cầu sẽ bán ròng 50 tấn vàng trong năm nay, một sự đảo ngược mạnh mẽ so với dự báo trước đó cho rằng các quỹ này sẽ mua ròng 400 tấn vàng trong năm 2026. Mặc dù vẫn giữ quan điểm lạc quan dài hạn về giá vàng, các nhà phân tích của JPMorgan Chase cho rằng “bối cảnh vĩ mô/lãi suất có khả năng sẽ tiếp tục giới hạn giá vàng trong một phạm vi thấp hơn trong các quý tới”.

CÁC NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

Nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương là một động lực chính cho đợt tăng giá kéo dài mấy năm qua của vàng. Tuy nhiên, trong những ngày đầu của cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran, tâm lý trên thị trường vàng đã bị ảnh hưởng tiêu cực khi xuất hiện thông tin rằng các ngân hàng trung ương bao gồm của Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Azerbaijan bán mạnh vàng.

Những tin tức đó buộc các nhà đầu tư phải đối mặt với viễn cảnh về một làn sóng bán ra rộng lớn hơn từ các ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, các ước tính gần đây cho thấy rằng các ngân hàng trung ương nói chung thực ra đã tăng tốc độ mua ròng vàng trong quý đầu tiên của năm nay. Dữ liệu khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy các ngân hàng trung ương trên toàn cầu có ý định mua thêm vàng trong 1 năm tới.

Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã mạnh tay mua vàng trong tháng 6, khi vàng bị bán tháo trên thị trường toàn cầu. Đến nay, PBOC đã mua ròng vàng trong 20 tháng liên tiếp, với lượng mua trong tháng 6 là lớn nhất kể từ năm 2023.

“Tôi thường thấy sự nhất quán trong cách các ngân hàng trung ương nhìn nhận về dự trữ vàng. Nếu một ngân hàng trung ương đang cố gắng giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và đa dạng hóa tài sản dự trữ, vàng nổi bật với vai trò một tài sản dự trữ dài hạn đã trở thành một phần của hệ thống tiền tệ toàn cầu”, ông Chris Louney, chiến lược gia hàng hóa tại ngân hàng Royal Bank of Canada, nhận xét.

NHỮNG NHÀ ĐẦU CƠ GIÁ LÊN VÀNG ĐÃ HỨNG TỔN THẤT

Mua vàng đã là một trong những giao dịch đồng thuận trên Phố Wall trong nhiều năm, nhưng một số ngân hàng đã cắt giảm dự báo giá vàng trong những tuần gần đây, bao gồm UBS Group AG, Goldman Sachs Group Inc và Deutsche Bank AG.

Các nhà phân tích vẫn giữ quan điểm rằng triển vọng tăng giá dài hạn của vàng vẫn còn nguyên vẹn, mặc dù ít ai cho rằng giá vàng đã chạm đáy trong đợt điều chỉnh này.

Thị trường đã chuyển từ “hưng phấn sang đối mặt thực tế” - bà Nicky Shiels, trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại công ty MKS Pamp SA, nhận xét. Bà cho rằng một đợt tăng giá tiếp theo của vàng có thể cần tới điều kiện là đồng USD giảm giá trở lại và các chủ đề mang tính cấu trúc như sự suy yếu của các đồng tiền pháp định cần phải được tái khẳng định.

Sau đợt giảm chóng mặt trong tháng 6, giá vàng gần đây chuyển sang giằng co trên ngưỡng 4.000 USD/oz.

Một số nhà đầu tư, như ông Alexandre Carrier tại quỹ DNCA Invest Strategic Resource Fund, đã giảm tỷ trọng nắm giữ kim loại quý so với các loại tài sản khác, nhưng đang có kế hoạch mua vào khi giá vàng giảm. “Khi triển vọng lãi suất trở nên rõ ràng hơn và đồng USD ngừng tăng giá, chúng tôi có thể gia tăng vị thế nắm giữ vàng”, ông nói.