TP Hồ Chí Minh: Đào tạo linh hoạt theo mô-đun để "nâng cấp" nguồn nhân lực

Sau quá trình sắp xếp, TPHCM đang định hình là một siêu đô thị với diện tích hơn 6.772km2, dân số trên 14 triệu người và khoảng 7,5 triệu lao động tham gia nền kinh tế.

Quy mô này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lực lượng lao động có chất lượng cao, được đào tạo thường xuyên, liên tục, phù hợp với định hướng phát triển các ngành mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, vi mạch, dịch vụ tài chính, logistics, cảng biển - vận tải quốc tế và giáo dục.

Theo Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh, bài toán nhân lực của TPHCM giai đoạn tới cần tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật cao. Nếu không nâng cao chất lượng nhân lực kịp thời, điểm nghẽn lớn nhất sẽ là sự mất cân đối giữa cơ cấu lao động và cơ cấu tăng trưởng. 

Dự báo trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh cần hơn 313.000 lao động, riêng giai đoạn đầu năm nhu cầu khoảng 55.000 vị trí, tập trung ở các lĩnh vực sản xuất, cơ khí, vận hành máy, logistics, công nghệ thông tin, thương mại, F&B và dịch vụ khách hàng.

Tuy nhiên, cung - cầu lao động vẫn tồn tại sự lệch pha đáng kể khi nhu cầu tuyển dụng cao hơn nhu cầu tìm việc khoảng 1,6 lần. Bên cạnh đó, gần 39,8% nhu cầu tuyển dụng là lao động phổ thông, trong khi tỷ lệ lao động được đào tạo nghề ngắn hạn chỉ khoảng 8,2%. Lực lượng lao động trên 45 tuổi chiếm khoảng 20,4%, đặt ra thách thức trong việc thích ứng với công nghệ và yêu cầu sản xuất hiện đại.

Nhằm tạo điều kiện để người lao động, nhất là công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất có cơ hội học tập thuận lợi, từng bước nâng cao trình độ, kỹ năng, UBND TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch triển khai Đề án “Hệ thống học tập linh hoạt theo mô-đun” năm 2026.

Mục tiêu của chương trình nhằm hướng tới hình thành một hệ thống học tập mở, linh hoạt, đáp ứng nhu cầu cập nhật kỹ năng nhanh trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và yêu cầu thay đổi liên tục của thị trường lao động.

Kế hoạch giúp người lao động được cấp chứng chỉ hợp pháp theo quy định; từng bước hình thành cơ chế tích lũy - liên thông; góp phần nâng cao năng suất lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển bền vững của TP.Hồ Chí Minh và hội nhập quốc tế.

Theo kế hoạch, TP.Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trong năm 2026 xây dựng tối thiểu 100 mô-đun đào tạo ngắn hạn thuộc khoảng 20 nhóm ngành, lĩnh vực ưu tiên, bao gồm công nghệ số, logistics, du lịch - dịch vụ, chăm sóc sức khỏe và các nhóm kỹ năng mềm.

Các mô-đun được thiết kế theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động, bảo đảm khả năng ứng dụng ngay sau khi hoàn thành.

Cùng với việc phát triển nội dung đào tạo, kế hoạch triển khai xây dựng một nền tảng học tập trực tuyến dùng chung, phục vụ đào tạo ngắn hạn, đào tạo lại và đào tạo kỹ năng. Hệ thống này được tích hợp kho học liệu số, hệ thống quản lý đào tạo và các công cụ hỗ trợ học tập từ xa, đáp ứng nhu cầu học tập linh hoạt của người lao động trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu tổ chức đào tạo và cấp tối thiểu 5.000 chứng chỉ hoặc chứng nhận hoàn thành mô-đun trong giai đoạn thí điểm. Đây là cơ sở để đánh giá hiệu quả triển khai, đồng thời hoàn thiện cơ chế công nhận, tích lũy và liên thông giữa các mô-đun trong hệ thống đào tạo nghề.

Song song đó, đối tượng áp dụng được mở rộng cho nhiều nhóm, bao gồm người lao động có nhu cầu chuyển đổi nghề, học sinh - sinh viên, lao động nông thôn, người yếu thế và các nhóm đặc thù khác. Doanh nghiệp cũng được xác định là một chủ thể tham gia trong quá trình thiết kế và triển khai đào tạo theo nhu cầu thực tế.

Trong nhóm nhiệm vụ triển khai, Thành phố nhấn mạnh việc đổi mới phương thức đào tạo theo hướng kết hợp giữa học trực tiếp và học trực tuyến, đồng thời tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (big-data) trong quản lý và tổ chức học tập.

Các mô-đun đào tạo được xây dựng dựa trên khung năng lực nghề nghiệp, cập nhật thường xuyên theo yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xu hướng công nghệ mới. Nội dung đào tạo đồng thời tích hợp các kỹ năng liên quan đến chuyển đổi số, tự động hóa, kinh tế xanh và khả năng thích ứng với môi trường làm việc thay đổi nhanh.

Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp được tổ chức bồi dưỡng về thiết kế mô-đun, phương pháp giảng dạy linh hoạt, kỹ năng số và năng lực tổ chức dạy học theo hướng cá nhân hóa. Việc này nhằm bảo đảm khả năng vận hành đồng bộ của hệ thống đào tạo theo mô-đun trong toàn Thành phố.

Thành phố sẽ tập trung đầu tư hệ thống công nghệ thông tin, nền tảng quản lý đào tạo trực tuyến, kho học liệu số và các điều kiện kỹ thuật phục vụ giảng dạy mô-đun. Đồng thời, khuyến khích xã hội hóa nguồn lực, huy động doanh nghiệp và các tổ chức trong và ngoài nước tham gia phát triển nội dung đào tạo và nền tảng công nghệ.