Doanh nghiệp phản ánh giới hạn làm thêm 200 giờ/năm, tối đa 300 giờ/năm với một số ngành đặc thù, khiến công ty gặp khó khăn trước nguy cơ thiếu hụt lao động phổ thông. Do vậy, công ty kiến nghị tăng giờ làm thêm lên 400 giờ mỗi năm, có thể lên 500 giờ với một số trường hợp đặc biệt...

Góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật Lao động 2019 và các nghị định có liên quan, Công ty TNHH Canon Việt Nam đề xuất tăng thời gian làm thêm giờ lên 400 giờ/năm, có thể lên 500 giờ/năm với một số ngành đặc thù.

GIÁN ĐOẠN SẢN XUẤT DO THIẾU LAO ĐỘNG

Đề xuất được Canon Việt Nam nêu ra khi đặt vấn đề các doanh nghiệp sản xuất đang thiếu lao động trầm trọng, trong khi việc tuyển dụng rất khó khăn. Điều này dẫn đến sản lượng không đạt, thiếu đơn hàng, giảm doanh thu và đóng góp cho ngân sách nhà nước.

Theo phản ánh của doanh nghiệp này, tình trạng thiếu hụt lao động phổ thông tại các doanh nghiệp sản xuất đang diễn ra nghiêm trọng, đặc biệt ở các khu công nghiệp lớn do nhu cầu thực tế và quy định pháp lý chưa linh hoạt.

Canon Việt Nam cho rằng, giới hạn thời gian làm thêm giờ chưa phù hợp với thực tế. Theo Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, hiện đang áp dụng, làm thêm giờ không quá 4 giờ/ngày, 40 giờ/tháng, 200 giờ/năm (có thể lên 300 giờ/năm với một số ngành đặc thù như dệt may, điện tử).

Trong bối cảnh thiếu người lao động, việc tuyển dụng vô cùng khó khăn nhưng doanh nghiệp lại không thể huy động thêm lực lượng hiện có để bù đắp, dẫn đến gián đoạn sản xuất liên tục.

“Nhiều người lao động tự nguyện và mong muốn làm thêm giờ nhiều hơn để tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống, đặc biệt khi mức lương chưa đủ chi tiêu, khi thu nhập trung bình lao động phổ thông khoảng 7-10 triệu/tháng, nhưng chi phí sinh hoạt cao”, Canon Việt Nam nêu trong phần góp ý.

Doanh nghiệp này cũng dẫn lại kết quả khảo sát về tình hình đời sống, việc làm, tiền lương của người lao động năm 2023 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho thấy 76,2% lao động tình nguyện làm thêm giờ để kiếm thêm thu nhập, cải thiện cuộc sống, thời gian làm thêm mong muốn trung bình 47,3 giờ/tháng (cao hơn giới hạn hiện hành là 40 giờ/tháng).

Trong khi đó, tại Nhật Bản, giới hạn giờ làm thêm cũng được nới rộng hơn Việt Nam, với tối đa 45 giờ/tháng, 360 giờ/năm và có thể có ngoại lệ.

Theo doanh nghiệp này, với giới hạn giờ làm thêm hiện nay, chi phí tuyển dụng của doanh nghiệp sẽ tăng vọt nhưng năng suất giảm, không đạt sản lượng, chậm trễ đơn hàng, mất thị phần dẫn đến giảm doanh thu và giảm đóng góp cho ngân sách nhà nước.

ĐẢM BẢO HÀI HÒA GIỮA SẢN XUẤT VÀ SỨC KHỎE NGƯỜI LAO ĐỘNG

Ghi nhận góp ý của Canon Việt Nam, song Bộ Nội vụ chưa đồng ý tiếp thu để đưa vào dự thảo Luật sửa đổi lần này. Thêm rằng, Bộ sẽ nghiên cứu các vấn đề về chính sách đối với lĩnh vực lao động trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn trong thời gian tới.

Điều chỉnh giờ làm thêm là vấn đề từng nhận được nhiều góp ý khi xây dựng, hoàn thiện Bộ luật Lao động năm 2019.

Một chuyên gia công đoàn chia sẻ, trong Bộ luật Lao động, riêng mảng thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, trong đó có làm thêm giờ phải biểu quyết đến 2 lần. Theo vị chuyên gia, như vậy để thấy rằng, vấn đề này đã được Quốc hội cân nhắc, thảo luận rất kỹ bởi rất nhiều yếu tố, từ sức khỏe của người lao động, năng suất đến đời sống, thu nhập, các yếu tố liên quan đến làm thêm giờ, cũng như mối quan hệ thấu đáo giữa các bên trong quan hệ lao động.

Theo GS.TS. Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật an toàn, vệ sinh lao động Việt Nam, nhiều nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước đã chỉ ra rằng, làm thêm giờ kéo dài là một trong những yếu tố làm gia tăng rõ rệt nguy cơ tai nạn lao động và suy giảm sức khỏe người lao động.

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cũng ước tính, người lao động làm việc trên 48 giờ/tuần có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động cao hơn từ 20 - 30% so với nhóm làm việc trong thời gian tiêu chuẩn.

Đặc biệt, khi thời gian làm việc vượt quá 55 giờ/tuần, nguy cơ tai nạn lao động nghiêm trọng tăng lên tới 35 - 40%, chủ yếu do suy giảm khả năng tập trung, phản xạ chậm và tình trạng mệt mỏi tích lũy kéo dài.

Ở trong nước, nghiên cứu của Viện Khoa học, Lao động và Xã hội (nay là Viện khoa học nhà nước và Lao động – Bộ Nội vụ) cho thấy, trong các ngành sử dụng nhiều lao động như may mặc, da giày, chế biến thủy sản, điện tử, tai nạn lao động thường xảy ra nhiều hơn vào cuối ca làm việc và các đợt cao điểm tăng ca, khi người lao động rơi vào trạng thái mệt mỏi, suy giảm khả năng tập trung và phản xạ.

Đồng thời, người lao động thường xuyên làm thêm giờ trên 40 - 50 giờ/tháng có tỷ lệ mắc các triệu chứng mệt mỏi mãn tính, đau đầu, giảm tập trung cao hơn đáng kể so với nhóm không làm thêm hoặc làm thêm ít. Đây là những yếu tố trung gian làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn lao động.

Từ thực trạng trên, chuyên gia kiến nghị cần kiểm soát chặt chẽ làm thêm giờ. Bao gồm rà soát toàn diện các trường hợp tăng trần làm thêm, bảo đảm hài hòa giữa sản xuất và sức khỏe. Coi việc quản lý làm thêm giờ là yếu tố nguy cơ về an toàn vệ sinh lao động, gắn liền với trách nhiệm doanh nghiệp và sự giám sát của Công đoàn.