Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao quyết tâm cắt giảm các ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm phá bỏ rào cản gia nhập thị trường. Tuy nhiên, để chính sách thực sự hoàn thiện và đi vào cuộc sống, VCCI cho rằng cần tiếp tục rà soát, làm rõ phạm vi cấm và cân nhắc loại bỏ một số ngành nghề chưa thực sự phù hợp ra khỏi Danh mục...

Việc tiếp tục rà soát, đề xuất bãi bỏ nhiều ngành nghề trong Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong việc cắt giảm thủ tục hành chính, thiết lập môi trường kinh doanh thuận lợi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, để văn bản luật đạt tính tối ưu, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã đưa ra nhiều phân tích và kiến nghị mang tính bản lề.

Thứ nhất: Về kiểm soát khí N2O, VCCI cho rằng cần phân định rõ ràng để tránh rủi ro cho doanh nghiệp.

Tại Dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung “Kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế” vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Lý do đưa ra là do việc lạm dụng loại khí này gây tác động nghiêm trọng đến sức khỏe con người và ảnh hưởng đến an ninh trật tự, trong khi các biện pháp quản lý hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu kiểm soát.

VCCI bày tỏ sự đồng tình với mục tiêu bảo vệ sức khỏe và tính mạng người dân. Tuy nhiên, cơ quan này lưu ý rằng khí N2O hiện là nguyên liệu sản xuất cho nhiều sản phẩm, hàng hóa hợp pháp và đã có pháp luật chuyên ngành điều chỉnh. Do đó, Dự thảo cần phải phân biệt và làm rõ phạm vi của hoạt động bị cấm với các hoạt động kinh doanh khí N2O thông thường khác, nhằm tránh gây rủi ro pháp lý và tổn thất không đáng có cho các chủ thể kinh doanh chân chính.

Thứ hai: Đề xuất bổ sung ngành “kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài” vào danh mục kinh doanh có điều kiện. Dù tờ trình lý giải đây là lĩnh vực nhạy cảm, nắm giữ nhiều dữ liệu cá nhân và dễ phát sinh điểm nóng an ninh trật tự, song VCCI đánh giá lập luận này chưa thực sự thuyết phục và chưa tuân thủ đầy đủ quy định tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP.

Theo phân tích của VCCI, về bảo vệ dữ liệu cá nhân, hệ thống pháp luật hiện hành đã có cơ chế kiểm soát và quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi thu thập, xử lý dữ liệu. Bên cạnh đó, rủi ro về "tập trung đông người" tồn tại ở nhiều ngành nghề khác như siêu thị, bến xe, sân bay nhưng không ai dùng điều kiện kinh doanh để quản lý việc này. Riêng đối với người nước ngoài điều hành, pháp luật về xuất nhập cảnh và lao động hiện tại đã đảm nhiệm tốt vai trò kiểm soát.

Đặc biệt, theo Luật Đầu tư 2025, kinh doanh dịch vụ thị thực không thuộc Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Vì vậy, đây là ngành nghề kinh doanh thông thường. Việc thiếu cơ sở pháp lý chuyên biệt không đồng nghĩa với việc buộc doanh nghiệp phải đóng cửa. Từ những lỗ hổng và sự thiếu vắng các điều kiện kinh doanh dự kiến trong tờ trình, VCCI kiến nghị cân nhắc chưa bổ sung ngành nghề này vào danh mục quản lý đặc thù.

Thứ ba: Bên cạnh việc hoan nghênh đề xuất bãi bỏ 56 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đưa 3 ngành nghề sau ra khỏi Phụ lục IV nhằm bảo đảm tính đồng bộ.

Đầu tiên là xuất khẩu gạo (Mục 47). Dù gạo liên quan đến an ninh lương thực, nhưng Nghị định 107/2018/NĐ-CP đã có đủ công cụ cân đối nguồn xuất khẩu và dự trữ. Các điều kiện về kho chứa, cơ sở xay xát hiện tại thực chất là vấn đề tự chủ và năng lực của doanh nghiệp, không liên quan đến mục tiêu quản lý công cộng. Để kiểm soát chất lượng gạo, nhà nước nên dùng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay vì dùng điều kiện kinh doanh đánh vào thương nhân. Do đó, nên loại bỏ xuất khẩu gạo ra khỏi danh mục này.

Tiếp đến là hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài (Mục 50). Ngành nghề này vốn dĩ đã được quy định tại Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài (Nghị định 96/2026/NĐ-CP). Việc duy trì song song tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư là chồng chéo và bất hợp lý, vì loại hình này áp dụng riêng cho khối ngoại, không áp dụng cho nhà đầu tư trong nước.

Lĩnh vực nghiên cứu, chế tạo, bảo dưỡng tàu bay không người lái (UAV) (Mục 78). VCCI cho rằng UAV ngày nay có ứng dụng dân sự vô cùng rộng rãi từ nông nghiệp, điện ảnh, giao thông cho đến cứu hộ. Dù có rủi ro về an toàn hàng không và an ninh quốc phòng, nhưng các nguy cơ này chủ yếu phát sinh từ "quá trình sử dụng" chứ không phải từ khâu sản xuất, chế tạo. Nếu áp đặt giấy phép ngay từ đầu sẽ triệt tiêu động lực nghiên cứu, hạn chế việc huy động nguồn lực và trí tuệ của các tổ chức, cá nhân trong nước, kìm hãm sự phát triển của một ngành công nghiệp có tính chuyển giao công nghệ cao.