Trong 8 tháng đầu năm 2026, EU, Trung Quốc và khu vực Trung Đông - châu Phi đã ban hành hoặc lấy ý kiến 249 biện pháp SPS, chiếm khoảng 1/3 tổng số thông báo SPS của các thành viên WTO. Hàng loạt quy định mới về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn và kiểm dịch thực vật đang tạo thêm áp lực cho nông sản Việt Nam trong bối cảnh xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng...

Ngày 16/9/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Họp báo thường kỳ cập nhật tình hình sản xuất 8 tháng đầu năm 2026. Theo báo cáo, toàn ngành tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 49,3 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm trước và xuất siêu 14,25 tỷ USD. Kết quả này tạo nền tảng quan trọng để ngành phấn đấu hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu đã đề ra cho cả năm 2026.

NỖ LỰC TĂNG TỐC TRONG 4 THÁNG CUỐI NĂM

Chủ trì họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp nhận định kết quả đạt được trong 8 tháng đầu năm 2026 cho thấy các đơn vị thuộc Bộ đã bám sát chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, chủ động triển khai các giải pháp phát triển sản xuất và cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ được giao.

Năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao và đặt mục tiêu hoàn thành, vượt mức 15/15 chỉ tiêu kế hoạch. Trong đó, tốc độ tăng trưởng GDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản được xác định ở mức 4%. Theo kịch bản tăng trưởng, 9 tháng đầu năm toàn ngành phải đạt mức tăng 4,05%; riêng quý 3 cần tăng khoảng 4,15% và quý 4 đạt 4,2%.

Để hoàn thành mục tiêu này, ngành nông nghiệp vẫn còn nhiều việc phải làm trong những tháng cuối năm.

Theo tính toán, 4 tháng còn lại của năm cần đạt kim ngạch xuất khẩu tối thiểu 24 tỷ USD, tương đương bình quân khoảng 6,23 tỷ USD mỗi tháng. Đây được xem là nhiệm vụ không dễ dàng trong bối cảnh thị trường thế giới còn tiềm ẩn nhiều biến động và các yêu cầu kỹ thuật từ các nước nhập khẩu ngày càng khắt khe".

Ông Đặng Ngọc Điệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường,

Lãnh đạo Bộ yêu cầu các lĩnh vực, ngành hàng và địa phương tiếp tục bám sát kịch bản tăng trưởng đã xây dựng, cụ thể hóa mục tiêu đến từng sản phẩm, từng nhóm ngành hàng để bảo đảm tiến độ thực hiện.

Trong lĩnh vực xuất khẩu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến của từng thị trường và từng ngành hàng, đồng thời tập trung tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, đẩy nhanh việc cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hoàn thiện các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. Những khó khăn, vướng mắc đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực cũng sẽ được tập trung xử lý nhằm duy trì đà tăng trưởng và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

Bên cạnh các giải pháp thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu, Bộ cũng đặt trọng tâm vào việc tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước và môi trường đang tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là đẩy nhanh xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai; phục hồi các nguồn nước bị suy thoái; đồng thời tăng cường xử lý ô nhiễm không khí, ô nhiễm tại các lưu vực sông, làng nghề và khu vực nông thôn.

NHIỀU QUỐC GIA SIẾT CHẶT SPS, XUẤT KHẨU NÔNG SẢN GẶP THÁCH THỨC MỚI

Thông tin tại buổi họp báo, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám Đốc Văn phòng SPS Việt Nam, cho biết từ ngày 1/1 - 10/9/2026, Văn phòng SPS Việt Nam nhận được 249 thông báo các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật (SPS) từ ba thị trường Trung Quốc, EU và Trung Đông - Châu Phi, trong đó có 99 biện pháp có hiệu lực.

“Số lượng thông báo này chiếm khoảng 1/3 tổng số thông báo SPS của các thành viên WTO và có thể tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam”, ông Nam cảnh báo.

EU tiếp tục là thị trường có số lượng thông báo SPS lớn nhất với 88 thông báo, trong đó 61 biện pháp đã có hiệu lực. Đáng chú ý, khối này đang rà soát và siết chặt giới hạn dư lượng tối đa đối với nhiều hoạt chất bảo vệ thực vật trên nông sản nhập khẩu. EU hiện xem xét sửa đổi quy định liên quan đến 8 hoạt chất, trong đó mức dư lượng tối đa đối với profenofos và fenpropathrin dự kiến thấp hơn đáng kể so với quy định hiện hành của Việt Nam đối với các mặt hàng như xoài, cà chua, trà, quả có múi, dâu tây và ớt.

Bên cạnh đó, EU vẫn duy trì chế độ kiểm soát tăng cường đối với một số nông sản Việt Nam. Theo đó, sầu riêng chịu tần suất kiểm tra 20%, thanh long 30%, còn đậu bắp và một số loại ớt bị kiểm tra tới 50% khi nhập khẩu. EU cũng bổ sung các yêu cầu mới về kiểm dịch thực vật, trong đó đáng chú ý là việc tăng cường quản lý đối với sâu đục trái cây có múi - đối tượng đã xuất hiện trên cây có múi ở Việt Nam.

Tại Trung Quốc, dù số lượng thông báo SPS chỉ có 34, thấp hơn cùng kỳ năm trước, nhưng nhiều quy định mới có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

Từ ngày 1/6/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc triển khai Nghị định 280 về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài theo phương thức quản lý rủi ro. Quy định áp dụng đối với 17 nhóm thực phẩm nhập khẩu và mở rộng phạm vi quản lý đối với các cơ sở lưu trữ ở nước ngoài",

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám Đốc Văn phòng SPS Việt Nam

Trung Quốc cũng tăng cường yêu cầu về truy xuất nguồn gốc khi bắt buộc doanh nghiệp nhập khẩu phải khai báo chính xác mã số đăng ký của doanh nghiệp nước ngoài trong quá trình làm thủ tục hải quan. Đồng thời, nước này đang xây dựng các tiêu chuẩn mới về kiểm soát chất ô nhiễm trong thực phẩm và sửa đổi quy định ghi nhãn đối với thực phẩm đóng gói sẵn.

Trong khi đó, khu vực Trung Đông - châu Phi ghi nhận tới 127 thông báo SPS, cao nhất trong ba thị trường. Nhiều quốc gia đang hoàn thiện các tiêu chuẩn mới đối với gạo, chuối tươi, gia vị, thảo mộc khô và thực phẩm chế biến. Đáng chú ý, Jordan dự thảo sửa đổi tiêu chuẩn đối với gạo nhập khẩu, yêu cầu ghi nhãn bằng tiếng Ả Rập, đáp ứng tiêu chuẩn Halal và tuân thủ các giới hạn nghiêm ngặt về vi sinh vật, độc tố nấm mốc, chất ô nhiễm và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Trước xu hướng các thị trường ngày càng siết chặt hàng rào SPS, Văn phòng SPS Việt Nam khuyến nghị cơ quan quản lý tăng cường cảnh báo sớm, cập nhật quy định mới và đẩy mạnh giám sát dư lượng.

Đối với doanh nghiệp và hợp tác xã, việc chủ động theo dõi yêu cầu của từng thị trường, kiểm soát chặt vật tư đầu vào, thực hiện đầy đủ truy xuất nguồn gốc và kiểm nghiệm các chỉ tiêu rủi ro cao trước khi xuất khẩu sẽ là giải pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ bị cảnh báo hoặc từ chối nhập khẩu.