Khi giá cả biến động bất thường vượt khả năng dự báo, các bên có thể xem xét sửa đổi hợp đồng xây dựng trên cơ sở đánh giá thiệt hại, bảo đảm hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro...

Bộ Xây dựng vừa trả lời kiến nghị của cử tri TP.Hải Phòng liên quan đến cơ chế xử lý hợp đồng xây dựng trong trường hợp giá nhiên liệu, vật liệu và chi phí máy thi công biến động mạnh, ảnh hưởng đến quá trình thực hiện dự án.

Trước đó, cử tri TP.Hải Phòng kiến nghị nghiên cứu, sớm ban hành hướng dẫn xử lý hợp đồng xây dựng khi xảy ra biến động giá lớn, trong đó cho phép áp dụng cơ chế bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản nhằm tạo hành lang pháp lý tháo gỡ khó khăn cho các bên tham gia hợp đồng.

Cử tri cũng đề nghị xem xét điều chỉnh phương thức thực hiện hợp đồng. Đối với hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định, có thể áp dụng cơ chế bù trừ trực tiếp phần chênh lệch giá nhiên liệu, vật liệu và máy thi công so với hợp đồng gốc trong giai đoạn giá biến động mạnh. Với hợp đồng điều chỉnh theo chỉ số giá, kiến nghị cho phép sử dụng phương pháp bù trừ trực tiếp thay cho phương pháp chỉ số trong thời kỳ biến động bất thường.

Trả lời kiến nghị, Bộ Xây dựng cho biết Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định số 210/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã quy định cụ thể việc quản lý, thực hiện hợp đồng xây dựng trong trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản hoặc biến động giá bất thường vượt khả năng dự báo của các bên tại thời điểm giao kết hợp đồng.

Theo quy định này, các bên có thể thỏa thuận sửa đổi hợp đồng xây dựng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thực hiện hợp đồng thay đổi cơ bản.

Đáng chú ý, đối với dự án đầu tư công và dự án PPP, phạm vi sửa đổi có thể bao gồm loại hợp đồng, hình thức giá hợp đồng, phương pháp điều chỉnh giá, nguồn dữ liệu sử dụng để điều chỉnh giá và các nội dung liên quan. Riêng việc sửa đổi hợp đồng xây dựng thuộc dự án PPP phải đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật về PPP.

Đối với trường hợp xảy ra biến động giá bất thường, vượt khả năng dự báo tại thời điểm ký kết và có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho một bên hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc thực hiện hợp đồng, Bộ Xây dựng cho biết các bên phải phân tích, đánh giá tác động trước khi quyết định việc sửa đổi.

Cụ thể, các bên cần đánh giá mức độ biến động giá so với thời điểm giao kết hợp đồng, xác định thiệt hại của mỗi bên trong trường hợp tiếp tục triển khai hoặc chấm dứt hợp đồng, đồng thời đối chiếu với các quy định về bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng.

Kết quả đánh giá là cơ sở để xem xét, quyết định việc sửa đổi hợp đồng theo quy định, với nguyên tắc bảo đảm hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro giữa các bên.

Liên quan đến kiến nghị điều chỉnh chính sách thuế, phí và sử dụng các công cụ quản lý giá để giảm áp lực chi phí đầu vào, Bộ Xây dựng cho biết vật liệu xây dựng không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá hoặc bình ổn giá theo Luật Giá số 16/2023/QH15. Các vấn đề về chính sách thuế, phí và công cụ quản lý giá được thực hiện theo pháp luật về tài chính.

Bộ Xây dựng đã đề nghị Bộ Tài chính phối hợp trả lời nội dung này. Đồng thời, theo quy định của pháp luật xây dựng, giá vật liệu xây dựng được khảo sát, thu thập để phục vụ công tác công bố giá định kỳ tại các địa phương.

Trong thời gian qua, Bộ Xây dựng cũng đã tham mưu Chính phủ và lãnh đạo Chính phủ về quản lý giá vật liệu xây dựng, đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu tới giá vật liệu và chi phí đầu tư xây dựng công trình.

Cùng với đó, Bộ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường quản lý và công bố giá vật liệu xây dựng, chủ động theo dõi, dự báo diễn biến thị trường, kịp thời triển khai các giải pháp quản lý, bình ổn nhằm hạn chế ảnh hưởng tới tiến độ các dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là các công trình, dự án trọng điểm quốc gia.