Đề xuất cắt giảm giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động là một bước đi tích cực trong xu hướng cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, giúp giảm thời gian, chi phí, và thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Nhưng đồng thời, cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tuân thủ, và trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người lao động của chính doanh nghiệp cung cấp dịch vụ…

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động với những đề xuất mới liên quan đến hoạt động cho thuê lại lao động đang nhận được sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp.

Xung quanh câu chuyện này, VnEconomy phỏng vấn bà Đặng Ngọc Thu Thảo, Giám đốc Dịch vụ khoán việc & Cho thuê lại lao động, Manpower Việt Nam về những tác động tích cực, nhận định thách thức trước những đề xuất mới này.

THAY ĐỔI PHƯƠNG THỨC QUẢN LÝ TỪ TIỀN KIỂM SANG HẬU KIỂM

Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, cơ quan soạn thảo vừa đề xuất đưa hoạt động cho thuê lại lao động ra khỏi danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Nếu được thông qua, việc sửa đổi này sẽ có những ảnh hưởng ra sao đến hoạt động của các doanh nghiệp có hoạt động cho thuê lại lao động và thị trường lao động Việt Nam, thưa bà?

Bà Đặng Ngọc Thu Thảo: Trước hết, cần làm rõ rằng, việc đưa hoạt động cho thuê lại lao động ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không xuất phát từ đề xuất riêng của cơ quan quản lý lao động (Bộ Nội vụ), mà là một phần trong định hướng rà soát, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh theo chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội khi sửa đổi hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh.

Trong đó, Luật Đầu tư sửa đổi 2025, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 đã cắt giảm 38 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, trong đó có hoạt động cho thuê lại lao động.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc hoạt động cho thuê lại lao động trở thành hoạt động kinh doanh hoàn toàn tự do và không có điều kiện nào cả. Đây vẫn là một lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người lao động.

Do đó, xu hướng lập pháp hiện nay là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nghĩa là giảm thủ tục gia nhập thị trường, nhưng vẫn duy trì các cơ chế quản lý cần thiết, nhằm bảo vệ người lao động và đảm bảo tính minh bạch của hoạt động cho thuê lại lao động.

Từ góc độ thị trường, đây là hoạt động cắt giảm thủ tục hành chính đối với các doanh nghiệp muốn gia nhập thị trường. Đồng thời, có thể làm tăng khả năng tiếp cận thị trường của họ, cũng như mở ra cơ hội việc làm cho lực lượng lao động thời vụ. Đây cũng là một dấu hiệu tích cực.

Từ quan điểm tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, dự thảo Luật cũng đang đề xuất theo hướng bỏ điều kiện về giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động.

Theo đó, quy định hiện hành về trình tự, thủ tục cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động sẽ được chuyển sang thông báo hoạt động, chấm dứt hoạt động cho thuê lại lao động. Đây được xem là động thái cắt giảm thủ tục hành chính mạnh mẽ, tạo không gian thông thoáng hơn cho thị trường lao động. Thưa bà, quy định này sẽ tạo thuận lợi như thế nào đối với các doanh nghiệp?

Bà Đặng Ngọc Thu Thảo: Dưới góc độ pháp lý, đây là một bước đi tích cực trong xu hướng cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

"Doanh nghiệp cần hiểu rằng trách nhiệm tuân thủ không giảm đi, mà chỉ chuyển từ kiểm soát trước khi hoạt động, sang kiểm soát trong suốt quá trình hoạt động”.

Việc bãi bỏ cơ chế cấp giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động sẽ giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Đồng thời, điều này cũng phản ánh xu hướng chuyển từ mô hình quản lý dựa trên cấp phép sang mô hình quản lý dựa trên giám sát hoạt động thực tế và trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn ở góc độ cắt giảm giấy phép thì chưa phản ánh đầy đủ bản chất của chính sách. Mặc dù giấy phép có thể được bãi bỏ, nhưng các quy định đặc thù đối với hoạt động cho thuê lại lao động vẫn cần được duy trì, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động thuê lại.

Do đó, doanh nghiệp tham gia hoạt động này vẫn cần đặc biệt lưu ý tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý như thực hiện thủ tục thông báo hoạt động, duy trì các yêu cầu về ký quỹ, thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, đảm bảo nghĩa vụ về tiền lương, bảo hiểm xã hội, an toàn lao động và các quyền lợi khác của người lao động theo quy định pháp luật.

Từ góc độ thị trường, việc cắt giảm điều kiện gia nhập sẽ tạo môi trường kinh doanh cởi mở hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần hiểu rằng trách nhiệm tuân thủ không giảm đi, mà chỉ chuyển từ kiểm soát trước khi hoạt động, sang kiểm soát trong suốt quá trình hoạt động.

Vì vậy, việc thường xuyên cập nhật chính sách, rà soát hệ thống quản trị tuân thủ và tăng cường năng lực quản lý lao động vẫn là yếu tố then chốt để phát triển bền vững trong lĩnh vực này.

ĐẢM BẢO TUÂN THỦ QUY ĐỊNH SỬ DỤNG LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI

Một nội dung đáng chú ý khác nữa tại dự thảo Luật sửa đổi, là dự kiến bổ sung nội dung về hoạt động cho thuê lại lao động sẽ không áp dụng với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Điều này sẽ tạo ra những thuận lợi, hay có khó khăn gì với các doanh nghiệp cho thuê lại lao động, cũng như người lao động, thưa bà?

Bà Đặng Ngọc Thu Thảo: Theo quy định hiện nay, lao động nước ngoài chịu sự điều chỉnh của một hệ thống pháp luật riêng liên quan đến giấy phép lao động, nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài, trách nhiệm của người sử dụng lao động cũng như các vấn đề về xuất nhập cảnh.

Nếu áp dụng cơ chế cho thuê lại lao động đối với lao động nước ngoài, việc xác định trách nhiệm pháp lý giữa doanh nghiệp cho thuê lại lao động và doanh nghiệp thuê lại lao động khá phức tạp. Đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến giấy phép lao động, tuân thủ điều kiện sử dụng lao động nước ngoài và trách nhiệm quản lý người lao động trong quá trình làm việc tại Việt Nam.

Đề xuất tại dự thảo này có thể giúp làm rõ trách nhiệm của các bên tham gia quan hệ lao động, hạn chế các cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng pháp luật và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, ở góc độ thị trường, cũng cần nhìn nhận rằng, nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài theo ngắn hạn, linh hoạt vẫn đang hiện hữu.

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thường có nhu cầu sử dụng chuyên gia, nhà quản lý hoặc lao động kỹ thuật cao trong thời gian ngắn, hoặc theo từng giai đoạn của dự án dưới hình thức sử dụng dịch vụ cho thuê lại lao động.

Vì vậy, nếu dự thảo được thông qua, một số doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc điều chỉnh mô hình sử dụng nhân sự, và bắt buộc phải tìm kiếm các giải pháp thay thế phù hợp.

Cụ thể, các doanh nghiệp sẽ cần sử dụng những cơ chế pháp lý khác phù hợp hơn với đặc thù của lao động nước ngoài, và vẫn đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật hiện hành.

Nhìn chung, quy định này chủ yếu nhằm bảo đảm việc sử dụng lao động nước ngoài được thực hiện thông qua đúng chủ thể sử dụng lao động, và theo cơ chế quản lý chuyên biệt áp dụng đối với nhóm lao động này. Đồng thời, vẫn duy trì khả năng đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao của nền kinh tế.