Sức nóng trên thị trường năng lượng khiến áp lực bán tháo gia tăng đối với trái phiếu kho bạc Mỹ và trái phiếu chính phủ nhiều quốc gia khác...

Cơ hội cho một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran - dù vẫn có - nhưng đang ở mức mong manh, khiến giá dầu thế giới duy trì đà leo thang. Giá năng lượng tăng cao đang gây áp lực bán tháo mạnh mẽ trên thị trường trái phiếu chính phủ, với lãi suất đi vay của Chính phủ Mỹ tăng lên mức cao nhất kể từ trước khi khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu.

Trong phiên ngày thứ Hai (28/9), giá dầu thô Brent giao sau tại thị trường London - có thời điểm tăng hơn 4%, đạt gần 109 USD/thùng. Cú nhảy này của giá dầu diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz. Sau đó, giá dầu đã thu hẹp đà tăng và chốt phiên ở mức 105,28 USD, tăng 0,9%.

Đầu giờ sáng nay (29/9), đà tăng của giá dầu duy trì. Giá dầu Brent và WTI đều tăng hơn 1%, đạt tương ứng gần 107 USD/thùng và gần 94 USD/thùng.

Sức nóng trên thị trường năng lượng khiến áp lực bán tháo gia tăng đối với trái phiếu kho bạc Mỹ, đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có lúc tăng tới 0,09 điểm phần trăm trong phiên ngày thứ Hai, lên mức 5,27%, cao nhất kể từ tháng 6/2007.

Tính đến phiên này, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng trong 5 phiên liên tiếp và tăng tổng cộng hơn 0,5 điểm phần trăm kể từ giữa tháng 8 - thời điểm Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố tăng cường chương trình mua lại trái phiếu kỳ hạn dài nhằm trấn an thị trường.

Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm của Mỹ, loại trái phiếu nhạy cảm với kỳ vọng về lãi suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) - cũng tăng lên mức 4,96% trong phiên ngày thứ Hai, mức cao nhất trong vòng 28 tháng.

Tuy nhiên, về cuối phiên, lợi suất của kỳ hạn 10 năm và 2 năm đều thoái lui về mức thấp hơn so với đỉnh của phiên.

"Tác động tiềm tàng đối với nền kinh tế toàn cầu từ cuộc chiến tranh của Mỹ với Iran vẫn là yếu tố chi phối các nhận định về kinh tế vĩ mô. Sẽ đến một lúc nào đó, những biến động của giá năng lượng không còn tác động mạnh mẽ đến lãi suất tại Mỹ như hiện nay. Nhưng rõ ràng là thị trường vẫn chưa đạt tới bước ngoặt đó”, ông Ian Lyngen, chiến lược gia trưởng về lãi suất Mỹ tại công ty BMO Capital Markets, nhận định với tờ báo Financial Times.

Ông Lyngen nhận định rằng áp lực bán đối với trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có thể đẩy lợi suất vượt mức 5,35% trước khi các nhà đầu tư cảm thấy đủ hấp dẫn để quay lại thị trường. Mức lợi suất này sẽ là cao nhất trong gần 1/4 thế kỷ qua.

Lãi suất đi vay của Chính phủ Mỹ đã tăng chóng mặt trong những tuần gần đây lên mức chưa từng thấy kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nguyên nhân là do các dấu hiệu lạm phát dai dẳng và sức tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế lớn nhất thế giới đã khiến giới đầu tư đặt cược vào khả năng lãi suất sẽ tăng cao hơn.

Sự gia tăng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ cũng đẩy lãi suất vay thế chấp nhà tại Mỹ vượt mốc 7%. Mức lãi suất này cho thấy làn sóng bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ đang kéo theo chi phí vay vốn cao hơn đối với người dân Mỹ, đúng vào thời điểm chỉ còn vài tuần nữa là diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ. Trước thềm cuộc bầu cử quan trọng này, cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả của người dân đã trở thành một vấn đề trọng tâm.

Cử tri Mỹ đang có những mối lo về cách Tổng thống Donald Trump điều hành nền kinh tế, khiến tỷ lệ ủng hộ ông có xu hướng giảm. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cử tri lo ngại về cuộc chiến tranh của Mỹ tại Iran, cũng như những tác động kinh tế mà cuộc chiến này có thể gây ra.

Fed đã tăng lãi suất vào đầu tháng này, đánh dấu đợt tăng đầu tiên kể từ năm 2023, và giới đầu tư đang đặt cược vào hai đợt tăng lãi suất nữa, mỗi đợt 0,25 điểm phần trăm, trong thời gian còn lại của năm nay. Đây là một sự dịch chuyển rõ rệt từ chỗ thị trường kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất trước khi cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh bắt đầu, đẩy giá năng lượng tăng dữ dội.

Ông Ajay Rajadhyaksha, Giám đốc toàn cầu bộ phận nghiên cứu tại ngân hàng Barclays, cho rằng cần phải có sự xuất hiện những yếu tố quan trọng mới có thể đảo ngược đà bán tháo trên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ, chẳng hạn “nền kinh tế Mỹ bắt đầu chậm lại" hoặc khi lãi suất cao bắt đầu "gây tổn hại" đến các tài sản rủi ro như cổ phiếu. "Đó sẽ là dấu hiệu cho thấy có lẽ chúng ta đã đi đủ xa rồi”, ông nói.

Bán tháo trái phiếu chính phủ không chỉ tập trung vào thị trường Mỹ mà đã lan rộng trên toàn cầu. Phiên bán tháo ngày thứ Hai cũng đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp, Italy và Anh lên các mức cao mới trong nhiều năm. Trong đó chi phí vay vốn của Pháp chạm mức cao nhất kể từ năm 2008, của Anh cao nhất từ năm 2007.

Tuần trước, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên mức cao nhất 30 năm.

Tương tự như Fed, các ngân hàng trung ương lớn khác cũng được dự báo sẽ thực hiện một loạt đợt tăng lãi suất trong những tháng tới nhằm kiềm chế áp lực lạm phát liên quan tới chiến tranh ở Trung Đông.

Ông Pooja Kumra, chiến lược gia lãi suất tại ngân hàng đầu tư TD Securities, cho rằng xu hướng bán tháo trái phiếu chính phủ đang bị thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa "sức chống chịu bền bỉ của nền kinh tế" và việc thiếu lộ trình giải quyết xung đột, khiến các nhà đầu tư đặt cược rằng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Ông Paul Watters, trưởng bộ phận nghiên cứu tín dụng châu Âu tại công ty S&P Global Ratings, nhận định “lợi suất trái phiếu có thể sẽ dần tăng cao hơn" từ thời điểm này, một phần do "cú sốc giá năng lượng có thể sẽ tiếp diễn đến năm 2027" do các quốc gia đang phải rút cạn nguồn năng lượng dự trữ trong bối cảnh xung đột quân sự kéo dài.