Giai đoạn thủy triều dâng, tàu nào cũng nổi đã qua. Thị trường sẽ phân hóa mạnh giữa doanh nghiệp tốt và doanh nghiệp yếu và đây thực ra là tín hiệu tích cực cho sự trưởng thành của thị trường.

Giới đầu tư toàn cầu đang chứng kiến thị trường tài chính bước vào một giai đoạn mới khi các quốc gia đang chuyển dần từ việc nới lỏng tiền tệ sang thắt chặt tiền tệ. Nhiều nước đã tăng lãi suất để đối phó với lạm phát quay trở lại và những biến động từ giá dầu…Trong khi đó, lãi suất tại Mỹ cũng chưa giảm được như kỳ vọng mà vẫn giữ ở mức cao.

Chi phí dòng vốn đắt đỏ hơn đang khiến giới đầu tư trở nên thận trọng. Ở trong nước, dù nền kinh tế vẫn đang tăng trưởng tích cực, thị trường chứng khoán sẽ được nâng hạng vào tháng 9 tới đây nhưng thanh khoản vẫn duy trì ở nền mức thấp. VN-Index tăng phụ thuộc chủ yếu vào một số cổ phiếu lớn như nhóm Vingroup.

Trong Talk show The Finance Street mới đây, ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, xu hướng toàn cầu đang đi theo hướng chọn lọc hơn, có chủ đề rõ ràng hơn, và Việt Nam đang có đủ điều kiện để trở thành một điểm sáng trong bức tranh đó nếu tận dụng tốt cơ hội này.

Theo ông Đạt, chúng ta đang bước vào một giai đoạn chuyển tiếp khá thú vị và cũng không ít thách thức của thị trường tài chính toàn cầu.

Sau khoảng 2–3 năm, các ngân hàng trung ương lớn từ Fed, ECB cho đến nhiều nước châu Á, bơm tiền ồ ạt để vực dậy kinh tế hậu COVID, thì nay hệ quả tất yếu: lạm phát dai dẳng hơn dự báo và dòng vốn rẻ đã không còn là điều hiển nhiên nữa.

Riêng với Mỹ, Fed vẫn đang duy trì lãi suất ở vùng cao và thị trường liên tục phải điều chỉnh kỳ vọng cắt giảm. Điều đó tạo ra hai tác động song song: đồng USD mạnh gây áp lực lên các đồng tiền mới nổi và chi phí vốn tăng khiến định giá tài sản, đặc biệt cổ phiếu tăng trưởng, phải được nhìn nhận lại một cách thận trọng hơn.

Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều tiêu cực. Thị trường tài chính toàn cầu hiện đang phân kỳ rõ rệt. Một số nền kinh tế châu Á, trong đó có Việt Nam, vẫn đang duy trì môi trường lãi suất tương đối ổn định và tăng trưởng GDP tích cực. Đây chính là điểm khác biệt tạo ra cơ hội.

Với Việt Nam, câu chuyện nâng hạng thị trường lên thị trường mới nổi vào tháng 9 tới là một xúc tác nội tại mạnh mẽ, và trong lịch sử, những thị trường được nâng hạng thường thu hút dòng vốn ngoại đáng kể ngay cả khi bối cảnh bên ngoài chưa thuận lợi hoàn toàn.

Vì vậy, ông Đạt đánh giá giai đoạn hiện tại là giai đoạn thận trọng có chọn lọc, đây không phải là lúc để đứng ngoài thị trường hoàn toàn, nhưng cũng không phải lúc để đầu tư dàn trải. Nhà đầu tư cần chắt lọc kỹ hơn, ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững chắc và hưởng lợi trực tiếp từ các câu chuyện đặc thù của Việt Nam.

Điều quan trọng nhất với Việt Nam – dòng vốn đang tái định vị sang các thị trường mới nổi có câu chuyện riêng. Sau giai đoạn Trung Quốc không còn là điểm đến ưa thích như trước, các quỹ đầu tư toàn cầu đang tìm kiếm thị trường thay thế với tăng trưởng cao, dân số trẻ, và chi phí sản xuất cạnh tranh. Việt Nam, Ấn Độ và Indonesia đang nằm trong danh sách đó.

Tóm lại, xu hướng toàn cầu đang đi theo hướng chọn lọc hơn, có chủ đề rõ ràng hơn. Và Việt Nam đang có đủ điều kiện để trở thành một điểm sáng trong bức tranh đó nếu chúng ta tận dụng tốt cơ hội này.

Tất nhiên, chúng ta không thể hoàn toàn miễn nhiễm. Nếu kinh tế Mỹ suy thoái hoặc căng thẳng địa chính trị leo thang đột ngột, xuất khẩu và tâm lý thị trường sẽ chịu tác động. Nhưng trong kịch bản cơ sở hiện nay, tôi đánh giá Việt Nam đang là điểm sáng hiếm có trong bản đồ đầu tư toàn cầu năm 2026.

"Thị trường chứng khoán Việt Nam chắc chắn không đứng ngoài sự dịch chuyển dòng vốn toàn cầu nhưng điều thú vị là lần này, sự dịch chuyển đó đang tạo ra nhiều cơ hội hơn là rủi ro cho chúng ta", ông Đạt nhấn mạnh.

Nhìn vào thực tế, khối ngoại đã có giai đoạn bán ròng kéo dài trên HoSE, đây là hiện tượng chung của các thị trường mới nổi cận biên khi USD mạnh và lãi suất Mỹ cao. Dòng vốn rút về các tài sản an toàn là phản xạ tự nhiên của nhà đầu tư tổ chức toàn cầu trong môi trường bất định.

Tuy nhiên, có một điểm đảo chiều rất quan trọng đang diễn ra. Khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên Emerging Market theo lịch trình của FTSE Russell, bản chất dòng vốn ngoại vào Việt Nam sẽ thay đổi về chất, từ dòng vốn đầu cơ ngắn hạn, nhạy cảm với biến động toàn cầu, sang dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF và quỹ chỉ số có tính ổn định cao hơn nhiều. Đây là sự khác biệt căn bản mà nhiều nhà đầu tư cá nhân chưa nhận ra đầy đủ.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là thị trường chứng khoán Việt Nam đang trong quá trình chuyển mình về cấu trúc, từ thị trường cận biên phụ thuộc tâm lý, sang thị trường mới nổi với nền tảng nhà đầu tư đa dạng và dòng vốn bền vững hơn.

Trong ngắn hạn sẽ vẫn có biến động khi thị trường toàn cầu rung lắc. Nhưng xu hướng trung và dài hạn, tôi tin rằng VN Index đang trên hành trình tạo mặt bằng giá mới và những nhà đầu tư kiên nhẫn, có chiến lược rõ ràng sẽ là người hưởng lợi nhiều nhất từ giai đoạn chuyển tiếp lịch sử này.

Trong môi trường vốn không còn rẻ, quy luật chọn lọc sẽ khắt khe hơn rất nhiều. Giai đoạn thủy triều dâng, tàu nào cũng nổi đã qua. Thị trường sẽ phân hóa mạnh giữa doanh nghiệp tốt và doanh nghiệp yếu và đây thực ra là tín hiệu tích cực cho sự trưởng thành của thị trường.

Về VN-Index, ông Đạt đưa ra ba kịch bản.

Thứ nhất, với kịch bản tích cực - đây là kịch bản có xác suất cao nhất - là thị trường sẽ tăng trưởng ổn định theo lộ trình nâng hạng FTSE, với vùng mục tiêu cuối năm 2026 hướng đến trên 2.000 điểm hoặc cao hơn. Xúc tác chính là dòng vốn thụ động chảy vào theo quá trình nâng hạng từ tháng 9, kết hợp với tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết dự kiến đạt 15–18% năm nay.

Thứ hai với kịch bản trung tính là thị trường sideway trong vùng biên độ rộng từ 1.650 - 2.000 điểm nếu Fed tiếp tục trì hoãn cắt giảm lãi suất và tâm lý toàn cầu thận trọng kéo dài.

Cuối cùng, kịch bản rủi ro xuất hiện nếu có cú sốc bên ngoài lớn như suy thoái Mỹ, leo thang địa chính trị, hoặc sự cố hệ thống tài chính toàn cầu. Nhưng ngay cả khi đó, Việt Nam có đủ bộ đệm vĩ mô để phục hồi nhanh hơn các thị trường khác.