Dù môi trường kinh doanh đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực sau các chủ trương cải cách lớn, song doanh nghiệp vẫn thận trọng với kế hoạch mở rộng đầu tư do những khó khăn về thị trường, tiếp cận vốn và tính ổn định của chính sách...

Ngày 14/7, Hội thảo khoa học “Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới” được tổ chức tại Hà Nội. Bên cạnh những chia sẻ của các nhà khoa học, hội thảo nhận được nhiều phản hồi, đóng góp từ cộng đồng các doanh nghiệp và hiệp hội.

Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết cộng đồng doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn mới khi hàng loạt chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và hoàn thiện thể chế được ban hành, tạo kỳ vọng về một môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn.

Theo VCCI, trong 6 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt gần 170.000 doanh nghiệp, cao hơn khoảng 19.000 doanh nghiệp so với số rút lui khỏi thị trường. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng 22,5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tổng vốn đăng ký tăng 64,8%, vốn đăng ký bình quân đạt hơn 12 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khảo sát PCI 2025 cũng cho thấy niềm tin mở rộng đầu tư của khu vực doanh nghiệp chưa thực sự mạnh. Chỉ 30,9% doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh trong hai năm tới.

Đáng chú ý, khó khăn lớn nhất hiện nay không còn là tiếp cận vốn mà là tìm kiếm khách hàng, khi hơn 60% doanh nghiệp được khảo sát lựa chọn đây là trở ngại lớn nhất. Trong khi đó, 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể tiếp cận tín dụng nếu thiếu tài sản bảo đảm và chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể dự báo thường xuyên những thay đổi của chính sách, cho thấy tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường pháp lý vẫn là mối quan tâm lớn của khu vực tư nhân.

Từ thực tiễn hoạt động, nhiều hiệp hội doanh nghiệp cho rằng giai đoạn hiện nay cần ưu tiên nâng cao chất lượng thực thi chính sách để tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết ngành gỗ từng duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm và kỳ vọng sớm vượt mốc 20 tỷ USD xuất khẩu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ đang khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro khi các biện pháp thuế quan và phòng vệ thương mại liên tục thay đổi.

"Riêng năm 2025, xuất khẩu gỗ và lâm sản sang Mỹ đạt gần 10 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng lượng đồ gỗ Mỹ nhập khẩu từ thế giới", ông Hoài thông tin thêm.

Từ thực tế đó, hiệp hội cho rằng mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào gia công và tập trung vào một thị trường xuất khẩu đã dần bộc lộ giới hạn. Trong thời gian tới, chính sách cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực thiết kế, phát triển thương hiệu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thương mại quốc tế.

Ở góc độ doanh nghiệp xây dựng, Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), đánh giá cao nỗ lực cải cách của Chính phủ trong thời gian qua khi nhiều đạo luật được sửa đổi với tốc độ nhanh chưa từng có.

Tuy nhiên, theo ông, chính tốc độ này cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng soạn thảo chính sách. Có những dự thảo luật doanh nghiệp chỉ có hai ngày để góp ý trước khi trình cấp có thẩm quyền, khiến việc phản biện chưa thực sự đầy đủ. Không ít nghị định vừa ban hành đã tiếp tục sửa đổi sau thời gian ngắn thực hiện.

Nhận định nhiều điểm nghẽn của doanh nghiệp xây dựng vẫn tập trung ở định giá đất, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, hệ thống định mức và đơn giá xây dựng, vị chủ tịch của VACC cho rằng nếu những vướng mắc này không được xử lý đồng bộ, việc triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, sẽ tiếp tục gặp khó khăn.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hương Liên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, sau khi Luật Khoa học và Công nghệ năm 2025 cùng các nghị định hướng dẫn được ban hành, nhiều cơ chế hỗ trợ đã hình thành.

Dù vậy, doanh nghiệp vẫn gặp khó trong tiếp cận các quỹ khoa học công nghệ và quỹ đổi mới sáng tạo do thiếu hướng dẫn cụ thể. Đồng thời, các chính sách giữa Luật Khoa học và Công nghệ với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp chưa thực sự đồng bộ, khiến doanh nghiệp chưa có động lực mạnh để tiếp tục tái đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.

Hiệp hội cũng đề xuất xây dựng cơ chế ưu đãi liên tục đối với doanh nghiệp tái đầu tư cho R&D, đồng thời chuyển trọng tâm hỗ trợ từ đầu vào sang đầu ra thông qua ưu tiên mua sắm công đối với sản phẩm khoa học công nghệ trong nước và tăng cường xúc tiến thương mại cho các doanh nghiệp công nghệ khi tham gia thị trường quốc tế. Theo hiệp hội, với các sản phẩm công nghệ, khó khăn lớn nhất hiện nay không phải sản xuất mà là xây dựng thị trường và tạo niềm tin cho khách hàng.