Dù giá dầu thô đã hạ nhiệt về gần mức trước khi xung đột Mỹ - Iran nổ ra, tác động của cuộc chiến vẫn chưa chấm dứt. Các nước nhập khẩu lớn tại châu Á đang tìm cách phân tán rủi ro nguồn cung, thay vì tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào dầu Trung Đông...

Ngày thứ Năm (2/7), giá hợp đồng tương lai dầu Brent chốt phiên ở mức 71,8 USD/thùng, tăng 0,32%, thấp hơn mức 72,48 USD/thùng ghi nhận ngày 27/2, thời điểm trước khi chiến tranh Iran bùng phát. Trong khi đó, giá dầu WTI của Mỹ chốt ở 68,69 USD/thùng, tăng 0,16%, vẫn cao hơn mức 67,02 USD/thùng của ngày 27/2.

Tuy nhiên, trong phiên, cả hai loại dầu đều có lúc rơi xuống mức thấp nhất kể từ trước khi chiến tranh bắt đầu. Tính chung cả tuần, giá Brent giảm 0,6%, còn WTI giảm 0,78%.

Giá dầu hiện đã giảm mạnh so với giai đoạn căng thẳng nhất của cuộc xung đột, sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ nhằm tiến tới chấm dứt chiến tranh và tiếp tục các vòng đàm phán sau đó. Diễn biến này làm gia tăng kỳ vọng dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz sẽ ổn định trở lại. Tuy nhiên, những thay đổi trong cách các nước nhập khẩu dầu đánh giá rủi ro nguồn cung được cho là khó có thể đảo ngược nhanh chóng.

Một nhà giao dịch năng lượng tại Singapore cho rằng dầu Trung Đông có thể phải bán với giá chiết khấu so với các nguồn cung khác, do rủi ro địa chính trị gia tăng khiến chi phí bảo hiểm vận chuyển dầu qua khu vực này trở nên đắt đỏ hơn.

Trong khi đó, các nước châu Á đang đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung dầu. Đầu tuần này, Nhật Bản, nơi 93% lượng dầu nhập khẩu trong năm 2025 đi qua eo biển Hormuz, cho biết nước này dự kiến đưa toàn bộ nguồn cung dầu vận chuyển qua các tuyến khác. Trong dài hạn, Tokyo sẽ thúc đẩy xây dựng các cơ sở lọc dầu có thể xử lý dầu thô từ những nguồn ngoài Trung Đông, chẳng hạn từ Mỹ.

Ấn Độ và Hàn Quốc cũng đang xem xét lại mức độ phụ thuộc vào dầu Trung Đông. Xu hướng này cho thấy các nước nhập khẩu châu Á không chỉ phản ứng với biến động giá ngắn hạn, mà còn tìm cách giảm rủi ro từ các điểm nghẽn vận tải năng lượng.

Các tập đoàn dầu khí lớn cũng tăng chú ý tới những khu vực ngoài Trung Đông. Exxon Mobil đang đẩy nhanh kế hoạch thăm dò nước sâu tại Nigeria, trong khi Shell đã đạt thỏa thuận mua lại một công ty sở hữu các dự án dầu khí tại Canada.

Áp lực giảm giá thể hiện rõ hơn ở dầu Dubai, loại dầu tham chiếu quan trọng đối với thị trường châu Á. Giá dầu Dubai giao ngay đã giảm nhanh hơn Brent và WTI, xuống vùng 65 USD/thùng trong ngày thứ Năm, mức thấp nhất kể từ đầu tháng 2.

“Khả năng các nước châu Á giảm mua dầu từ Trung Đông có thể đã được thị trường phản ánh vào giá, qua đó tạo áp lực giảm riêng đối với dầu Dubai”, ông Satoru Yoshida, nhà phân tích hàng hóa tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Rakuten Securities, nhận định với tờ báo Nikkei Asia.

Vai trò chi phối của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) trên thị trường dầu cũng trở nên kém chắc chắn hơn sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) rời khối. UAE không phải nhà sản xuất lớn nhất OPEC, nhưng là một trong những nguồn cung quan trọng nhất của khối.

Trong nhiều thập kỷ qua, OPEC đóng vai trò là lực lượng có thể điều tiết thị trường bằng cách tăng hoặc giảm sản lượng theo diễn biến cung - cầu. Việc UAE rút khỏi OPEC và OPEC+ từ ngày 1/5 khiến tỷ trọng của nhóm trong nguồn cung dầu toàn cầu giảm đáng kể, đồng thời làm suy yếu khả năng phối hợp hạn ngạch.

Khi một nhà sản xuất lớn như UAE không còn bị ràng buộc bởi mục tiêu sản lượng chung, các quyết định cắt giảm hoặc tăng sản lượng của OPEC hoặc OPEC+ có thể kém hiệu quả hơn trong việc tác động đến giá dầu. OPEC+ là liên minh giữa OPEC và một số nhà sản xuất dầu ngoài khối, trong đó có Nga.

Trong khi đó, Iran đã cho thấy khả năng tác động đến giá dầu thông qua việc gây gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz. Việc Tehran đang tìm cách duy trì ảnh hưởng lâu dài hơn đối với tuyến hàng hải chiến lược này làm gia tăng bất định đối với thị trường dầu.

Ngoài xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, thị trường cũng xuất hiện những dấu hiệu cho thấy quá trình giảm phụ thuộc vào dầu mỏ đang tiếp diễn. Dù tốc độ phổ cập ô tô điện từng chậm lại, giá xăng tăng mạnh trong giai đoạn căng thẳng của chiến tranh Iran đã khiến một bộ phận người tiêu dùng cân nhắc chuyển sang xe điện.