Hướng dẫn xác định dự án xanh, đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung ESG

Tại tọa đàm “Giải pháp tín dụng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG – Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam” do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức chiều ngày 9/6, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh rằng tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và thực thi quản trị rủi ro môi trường - xã hội không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

SỐ LƯỢNG TỔ CHỨC THAM GIA CẤP TÍN DỤNG XANH VÀ QUY MÔ DƯ NỢ XANH TĂNG MẠNH

Biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và cạn kiệt tài nguyên đang tác động ngày càng rõ tới phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên là xu hướng tất yếu.

Những năm gần đây, Chính phủ đã đẩy mạnh hoàn thiện Luật Bảo vệ môi trường và các chính sách quốc gia về tăng trưởng xanh. Trong đó, phát triển kinh tế tuần hoàn và áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) được xem là mô hình phát triển mới, góp phần nâng cao năng suất, khả năng chống chịu và năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp.

Đặc biệt, Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục tạo động lực cho quá trình chuyển đổi khi nhấn mạnh việc đa dạng hóa nguồn vốn, nghiên cứu cơ chế hỗ trợ lãi suất và khuyến khích đầu tư vào các dự án xanh, dự án tuần hoàn và dự án áp dụng tiêu chuẩn ESG.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh, ông Cảnh cho biết bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước và các nguồn tài chính quốc tế, tín dụng xanh được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Ngành ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững; xây dựng định hướng, mục tiêu phát triển tín dụng xanh, ngân hàng xanh và quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong các chiến lược phát triển ngành. Đồng thời ban hành nhiều văn bản hướng dẫn về tín dụng xanh và triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi đối với nông nghiệp hữu cơ, sản xuất nông nghiệp theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành tài liệu hướng dẫn xây dựng hệ thống quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, đồng thời nâng cao năng lực thực thi ESG cho các tổ chức tín dụng.

Trong thời gian qua, số lượng tổ chức tín dụng tham gia cấp tín dụng xanh và quy mô dư nợ xanh đều tăng mạnh trong thời gian qua.

Đáng chú ý, dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017 và chiếm 27,7% tổng dư nợ của nền kinh tế.

Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đang trình Chính phủ dự thảo nghị định hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn ngân hàng để thực hiện các dự án xanh, dự án tuần hoàn và dự án áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.

CĂN CỨ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ LÃI SUẤT 2%/NĂM VÀ CÁC CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG XANH

Theo TS. Michaela Baur, Giám đốc quốc gia GIZ tại Việt Nam, Việt Nam đang bước vào giai đoạn mang tính quyết định của quá trình chuyển đổi kinh tế. Mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đòi hỏi không chỉ đổi mới công nghệ mà còn cần một hệ thống tài chính đủ năng lực dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ Chương trình Cải cách kinh tế vĩ mô/Tăng trưởng xanh, GIZ phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan hoàn thiện phân loại cho dự án xanh, tuần hoàn và khung thực thi ESG đi kèm cơ chế khuyến khích. Các hoạt động hợp tác xây dựng chính sách và năng lực song hành với hợp tác tài chính và doanh nghiệp giúp huy động nguồn lực cho các dự án xanh tại Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết hiện đang trong quá trình hoàn thiện hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Theo đại diện Cục Môi trường, đây sẽ là căn cứ thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất ngân sách nhà nước 2%/năm cùng các chương trình tín dụng xanh trong lĩnh vực công- tư.

Khung tiêu chuẩn ESG là công cụ bổ trợ để đánh giá năng lực quản lý và kiểm soát rủi ro của dự án. Khung gồm hai nhóm chính là nhóm tuân thủ pháp luật bắt buộc tổng hợp từ các luật hiện hành và nhóm tự nguyện tham chiếu chuẩn quốc tế như GRI, IFRS S1/S2 hay ASEAN Taxonomy.

Việc tuân thủ linh hoạt theo theo quy mô: Hộ kinh doanh hoặc cá nhân phải đạt tối thiểu 3 tiêu chí, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tối thiểu 6 tiêu chí, doanh nghiệp vừa tối thiểu 12 tiêu chí, và doanh nghiệp lớn tối thiểu 18 tiêu chí.

Các chuyên gia nhìn nhận, việc xác định dự án tuần hoàn và áp dụng ESG là một bước tiến quan trọng trong hỗ trợ nguồn lực tài chính cho phát triển xanh.

Liên quan đến dự án xanh, ngày 04/7/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quyết định chỉ quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư đáp ứng tiêu chí môi trường để được phát hành trái phiếu xanh và cấp tín dụng xanh mà chưa có các quy định cụ thể về tiêu chí xanh và xác định dự án xanh.

Đối với dự án tuần hoàn, khung tiêu chí tổng quát về kinh tế tuần hoàn, các biện pháp thực hiện kinh tế tuần hoàn, lộ trình và cơ chế khuyến khích kinh tế tuần hoàn đã được quy định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Quyết định số 222/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 cũng đã xác định các ngành, lĩnh vực, dự án ưu tiên thực hiện kinh tế tuần hoàn.

Tuy nhiên, các quy định nêu trên chưa làm rõ tiêu chí đối với dự án tuần hoàn, còn quy định tại nhiều văn bản chuyên ngành khác nhau hoặc chủ yếu quy định khung, chưa được lượng hóa đầy đủ cho từng ngành, lĩnh vực, loại hình dự án, chưa hình thành đồng bộ chỉ số, ngưỡng đánh giá, phương thức kiểm chứng và hệ thống hồ sơ chứng minh dự án thực hiện tiêu chí tuần hoàn.

Đồng thời, các văn bản này chưa quy định đầy đủ về dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn. Đặc biệt, việc xác định dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn trong các ngành, lĩnh vực cần căn cứ vào các tiêu chí kỹ thuật cụ thể, trong khi đó những tiêu chí cụ thể này chưa được ban hành để hướng dẫn thực hiện.

Đối với cơ chế hỗ trợ đầu tư, hiện chưa có cơ chế hỗ trợ chủ đầu tư thực hiện các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Mặc dù Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP đã có các quy định về tín dụng xanh, lộ trình khuyến khích tín dụng xanh, khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn nhưng cơ chế hỗ trợ cụ thể vẫn chưa có để thực hiện.