Trong báo cáo mang tên “Gian lận chuyển tải quy mô lớn” mới công bố gần, Nhà Trắng cho rằng Trung Quốc đã đưa hàng hóa qua những quốc gia và vùng lãnh thổ chịu thuế quan Mỹ thấp hơn, sau đó mới xuất sang Mỹ...

Cách làm này được gọi là chuyển tải hàng hóa nhằm tránh mức thuế quan cao hơn. Hàng hóa Trung Quốc được đưa tới các nước thứ ba để đóng gói hoặc thực hiện một số công đoạn lắp ráp đơn giản. Khi xuất sang Mỹ, hàng hóa được khai là có xuất xứ từ nước trung gian để hưởng mức thuế quan thấp hơn hàng Trung Quốc.

Theo báo cáo, hoạt động này khiến lượng hàng Mỹ nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc có vẻ giảm, nhưng vẫn cho phép Bắc Kinh tiếp tục mở rộng lĩnh vực sản xuất, gây sức ép lên các nhà máy và việc làm tại Mỹ.

Ông Peter Navarro, người đứng đầu Văn phòng Chính sách Thương mại và Sản xuất Nhà Trắng, cho biết Trung Quốc đã sử dụng những phương thức “cực kỳ tinh vi” để đưa hàng hóa qua nước thứ ba kể từ khi Tổng thống Donald Trump lần đầu áp thuế quan lên hàng hóa Trung Quốc vào năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.

“Trong nhiều năm, hoạt động gian lận chuyển tải quy mô lớn đã cho phép Trung Quốc hợp thức hóa hàng xuất khẩu thông qua hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, khiến ngân khố Mỹ thất thu hàng chục tỷ USD và lấy đi thu nhập của người lao động Mỹ”, ông Navarro nói.

Nhà Trắng cho rằng hoạt động chuyển tải đang giúp khoảng 60 tỷ USD hàng hóa tránh được thuế quan. Báo cáo cũng dẫn các ước tính khác của Chính phủ Mỹ và khu vực tư nhân, theo đó tổng giá trị hàng hóa được chuyển qua nước thứ ba để tránh thuế quan Mỹ mỗi năm có thể dao động từ 34,2 tỷ USD đến 303 tỷ USD.

Nhà Trắng sử dụng mức ước tính 75 tỷ USD hàng hóa chuyển tải mỗi năm để tính toán rằng Mỹ đang thất thu khoảng 19-26 tỷ USD tiền thuế quan.

Hoạt động này tiếp tục diễn ra khi các mức thuế quan mà ông Trump áp lên nhiều đối tác thương mại trong năm 2025 tạo ra chênh lệch về thuế suất, làm tăng động cơ đưa hàng qua những nước chịu thuế thấp hơn trước khi xuất sang Mỹ.

Theo tờ báo Financial Times, kể từ khi ông Trump công bố loạt thuế quan đối ứng trong “Ngày giải phóng” năm ngoái, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã đưa vào nhiều thỏa thuận thương mại các điều khoản nhằm ngăn hàng hóa được chuyển qua nước thứ ba để tránh thuế. Tuy nhiên, cơ quan này vẫn đang hoàn thiện “quy tắc xuất xứ” - các tiêu chí dùng để xác định một sản phẩm thực sự được sản xuất tại quốc gia nào và phải chịu mức thuế quan tương ứng.

“Chương trình nghị sự thương mại của Tổng thống Trump bao gồm các thỏa thuận thương mại và thuế quan. Lợi ích từ những thỏa thuận đó phải dành cho các quốc gia đã ký kết”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói.

Theo ông Greer, chuyển tải là hành vi lợi dụng các thỏa thuận của chính quyền Tổng thống Trump. Hoạt động này do những nhà xuất khẩu thiếu thiện chí, trong khi chính họ thường là nguyên nhân khiến Mỹ phải áp thuế quan ngay từ đầu.

Nhà Trắng cảnh báo những nước khác đang chịu thuế quan cao của Mỹ có thể làm theo cách của Trung Quốc.

“Khi Mỹ áp thuế cao hơn đối với các nước khác, họ cũng sẽ tìm cách đưa hàng hóa qua nước thứ ba để né thuế”, ông Navarro nhận định.

Ông Navarro cho rằng các khuôn khổ thương mại mới mà chính quyền Trump đang xây dựng sẽ có điều khoản xử phạt những đối tác có liên quan tới hoạt động này.

Theo hãng tin AP, để ngăn chặn hành vi chuyển tải, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ đã bắt đầu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong một chương trình thử nghiệm mang tên “Detective Border”. Hệ thống này giúp kiểm tra thành phần hàng hóa và xác định xuất xứ chính xác để áp đúng mức thuế quan.

Nếu một nhà nhập khẩu bị phát hiện khai sai xuất xứ hàng hóa, Mỹ có thể truy thu thuế đối với những lô hàng mà doanh nghiệp này đã nhập trong khoảng một năm trước đó.

Ông Navarro cho rằng biện pháp trên có thể mang lại thêm hàng chục tỷ USD tiền thuế quan cho ngân sách Mỹ và tạo ra hàng nghìn việc làm cho người lao động nước này.

Báo cáo được công bố khoảng 6 tuần trước chuyến thăm Washington dự kiến của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 9. Đây sẽ là chuyến thăm đáp lễ sau khi ông Tập đón ông Trump tại Bắc Kinh hồi tháng 5.

Căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn ở mức cao, bất chấp thỏa thuận đình chiến kéo dài một năm mà hai nhà lãnh đạo đạt được tại Busan, Hàn Quốc, vào tháng 10 năm ngoái.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cho biết trong cuộc điện đàm với Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong, ông đã bày tỏ lo ngại về việc liệu Bắc Kinh có thực hiện đúng cam kết không hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ hay không.

Trong khi đó, Trung Quốc không hài lòng với các biện pháp an ninh quốc gia mới của Washington, trong đó có quyết định cấm nhập khẩu robot Trung Quốc của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ.

Chính quyền Trump đã áp thuế quan cao lên hàng hóa từ nhiều nước với hy vọng bảo vệ các nhà sản xuất Mỹ, nhắm vào cả đồng minh lẫn đối thủ. Tuy nhiên, thuế quan mới cũng gây thêm áp lực lạm phát trong nước.

Các biện pháp thuế quan được ông Trump triển khai trong nhiệm kỳ hai cũng đối mặt với nhiều thách thức pháp lý. Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 đã bác bỏ thuế đối ứng.

Mỹ hiện vẫn nhập khẩu nhiều hàng hóa hơn xuất khẩu. Tuy nhiên, thâm hụt thương mại từ đầu năm đến nay ở mức 371 tỷ USD, thấp hơn khoảng 189 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái.