Trong thời gian gần đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent đã mở một chiến dịch gây áp lực công khai nhằm thúc đẩy đồng yên Nhật Bản tăng giá...

Nỗ lực này của ông Bessent đang làm gia tăng kỳ vọng rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ thực hiện một đợt thắt chặt tiền tệ ở quy mô chưa từng thấy trong hơn vài thập kỷ trở lại đây.

Theo hãng tin Bloomberg, giới chuyên gia cho rằng hành động này của ông Bessent tiềm ẩn nguy cơ gây biến động thị trường nếu các nhà hoạch định chính sách BOJ không đáp ứng được kỳ vọng đó.

Vào hôm 8/9, ông Bessent - người từng là nhà giao dịch quỹ đầu cơ - đưa ra cảnh báo nhằm vào giới bán khống đồng yên. Ông tuyên bố ông nắm rõ thông tin về các bước đi tiếp theo của BOJ và tuyên bố mình là người “nắm quyền kiểm soát cuộc chơi”, đủ khả năng chống lại hoạt động đặt cược vào sự mất giá của đồng yên.

ĐIỀU GÌ SẼ XẢY RA NẾU THỊ TRƯỜNG THẤT VỌNG?

Và vào tuần trước, dù không nêu đích danh yêu cầu cụ thể, ông Bessent công khai kêu gọi các quan chức Nhật Bản "hành động đúng đắn" về vấn đề lãi suất.

Trong lúc thị trường đã tính đến khả năng BOJ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm vào tuần tới, những tuyên bố trên của người đứng đầu Bộ Tài chính Mỹ càng gia tăng áp lực lên Thống đốc BOJ Kazuo Ueda.

Giới phân tích cho rằng việc ông Ueda cần làm trong cuộc họp vào ngày 17-18/9 là đưa ra một thông điệp đủ mạnh về lộ trình thắt chặt trong tương lai để không làm thị trường thất vọng.

Nếu thị trường thất vọng, đà tăng giá gần đây của đồng yên có thể đảo ngược nhanh chóng. Từ đầu tháng 9 tới nay, đồng yên đã tăng giá mạnh, một phần vì kỳ vọng của thị trường rằng BOJ sắp tăng lãi suất, một phần chính vì sức ép mà ông Bessent đặt ra đối với Nhật Bản.

"Ông Bessent đã đẩy kỳ vọng của thị trường đi quá xa. Một số nhà đầu tư thậm chí đang tính đến khả năng BOJ tăng 0,5 điểm phần trăm hoặc có các đợt tăng lãi suất liên tiếp”, ông Seisaku Kameda - cựu chuyên gia kinh tế trưởng của BOJ và hiện là chuyên gia kinh tế điều hành tại Viện Sompo Institute Plus - nhận định với hãng tin Bloomberg.

"Những kỳ vọng đó có vẻ thái quá và có lẽ cần phải được điều chỉnh giảm xuống”, ông Kameda nói thêm, đồng thời cảnh báo rằng những kỳ vọng quá mức này tạo ra rủi ro khiến đồng yên suy yếu trở lại nếu BOJ không đáp ứng được mức độ kỳ vọng đó.

Từ đầu tháng 9 tới nay, đồng yên đã tăng giá khoảng 4% so với đồng USD, hiện giao dịch ở mức khoảng 153,6 yên đổi 1 USD.

Năm ngoái,Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi lên nắm quyền mang theo quan điểm thận trọng đối với việc tăng lãi suất quá nhanh, đồng thời thúc đẩy một kế hoạch chi tiêu công đầy tham vọng - một chủ trương sẽ hưởng lợi từ chi phí vay thấp.

Tuy nhiên, những tín hiệu mạnh mẽ từ ông Bessent về sự cần thiết phải tăng lãi suất tại Nhật Bản đã đặt các quan chức ở Tokyo vào thế khó: họ vừa phải làm hài lòng Mỹ, vừa phải tránh dập tắt đà phục hồi kinh tế đang thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư toàn cầu.

Nếu BOJ thực hiện một động thái tăng lãi suất vào tuần tới, đây sẽ là lần tăng thứ ba trong vòng 12 tháng - tốc độ thắt chặt nhanh nhất trong hơn ba thập kỷ qua. Mặc dù các quan chức BOJ đã phát tín hiệu sẵn sàng tăng lãi suất với tần suất dày hơn mức 6 tháng một lần, họ vẫn muốn duy trì sự linh hoạt cho lộ trình chính sách trong tương lai.

Những phát biểu của ông Bessent cho thấy mức độ tham gia sâu sát bất thường của ông vào quá trình hoạch định chính sách kinh tế tại Nhật Bản, quốc gia nắm giữ lượng trái phiếu chính phủ lớn nhất của Mỹ. Vào cuối tháng 7, ông đã phối hợp với Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama thực hiện đợt can thiệp chung đầu tiên nhằm hỗ trợ đồng yên kể từ năm 1998.

RỦI RO “CARRY TRADE” ĐẢO CHIỀU

Trong nhiều tháng qua, ông Bessent đã liên tục kêu gọi Nhật Bản tăng lãi suất để thu hẹp khoảng cách lãi suất với Mỹ. Tuy nhiên, phải đến tháng 7, Mỹ mới thực hiện đợt can thiệp chung hiếm hoi với Tokyo để vực dậy đồng yên khỏi mức thấp nhất trong vòng 4 thập kỷ.

Chiến dịch đó đã thu hút sự chú ý của dư luận nhờ tính mới mẻ, bao gồm cả việc Mỹ dường như đã bán đồng euro để mua vào đồng yên, thay vì bán USD.

Tuy nhiên, theo ước tính của ông Brad Setser, cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, được tờ báo Financial Times trích dẫn, ông Bessent chỉ chi khoảng 500 triệu USD cho đợt can thiệp này, con số thấp hơn nhiều so với tín hiệu mua lượng yên Nhật trị giá 5-10 tỷ yên Nhật mà ông Bessent từng hé lộ với các phóng viên trên một cuốn sổ tay. Để so sánh, Nhật Bản đã chi tới 96 tỷ USD - mức kỷ lục - cho đợt can thiệp tỷ giá cùng với Mỹ vừa rồi.

Kể từ sau đợt can thiệp đó, ông Bessent - người từng là một nhà giao dịch có mối liên hệ với thị trường Nhật Bản từ khoảng năm 1990 - đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo các nhà đầu tư không nên đặt cược ngược lại với quan điểm ủng hộ đồng yên của ông. Những phát biểu mạnh mẽ này đã góp phần đẩy tỷ giá đồng yên tăng vượt mốc 154 yên đổi 1 USD, mức mà đợt can thiệp chung hồi cuối tháng 7 không đạt tới được.

Việc giúp vực dậy tỷ giá đồng yên cho thấy những phát biểu của ông Bessent đã hỗ trợ đáng kể cho các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản, quốc gia mới ra khỏi kỷ nguyên lãi suất âm và giảm phát.

Bà Harumi Taguchi, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty S&P Global Market Intelligence, nhận xét: "BOJ có cái nhìn tích cực về những phát biểu của ông Bessent. Quan điểm của BOJ vẫn không thay đổi: họ đang kiên định tiến hành bình thường hóa chính sách. Tôi tin rằng những gì ông Bessent nói sẽ giúp củng cố sự đồng thuận ở Nhật Bản để hướng tới mục tiêu đó."

Tuy nhiên, thành công quá mức trong việc bảo vệ tỷ giá đồng yên cũng tiềm ẩn một số rủi ro. Việc này có thể châm ngòi cho làn sóng đóng vị thế ồ ạt đối với các giao dịch chênh lệch lãi suất “carry trade” - là hình thức giao dịch mà các nhà đầu tư vay đồng yên với lãi suất thấp để mua các tài sản có lợi suất cao hơn ở những thị trường khác bằng các loại tiền tệ khác.

Những rủi ro như vậy đã thực sự xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn vào năm 2024, khi BOJ gây chấn động thị trường bằng động thái thắt chặt chính sách ở mức độ khiến giới đầu tư hoàn toàn bất ngờ. Đợt thắt chặt đó đã khiến chỉ số chứng khoán Nikkei của Nhật Bản sụt giảm lịch sử 12,4% chỉ trong một ngày vào thời điểm biến động mạnh nhất, đánh dấu mức giảm theo tỷ lệ phần trăm trong ngày tồi tệ nhất kể từ cú sụp đổ "ngày thứ Hai đen tối" năm 1987.

Ông Taro Kimura, chuyên gia kinh tế cấp cao về Nhật Bản tại Bloomberg Economics (trụ sở ở Tokyo), nêu rõ: "Chiến lược giao dịch chênh lệch lãi suất hoạt động đặc biệt hiệu quả khi đồng yên giảm giá, nhưng có thể đảo chiều dữ dội khi đồng tiền này tăng giá".