Nhiều cường quốc như Nhật Bản, Đức đối mặt nguy cơ thiếu hụt dân số, trong khi Ấn Độ vẫn duy trì cơ cấu dân số trẻ với tỷ suất sinh cao...

Dựa trên dữ liệu từ Cổng dữ liệu dân số của Liên Hợp Quốc (UN) và Our World in Data, đồ thị thông tin dưới đây so sánh tình trạng dân số của 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới qua nhiều tiêu chí, từ tỷ suất sinh, tuổi trung vị, tuổi thọ trung bình đến tỷ lệ phụ thuộc, tỷ lệ nam/nữ và tỷ lệ di cư ròng.

Bức tranh chung cho thấy một nghịch lý rõ ràng là quy mô kinh tế lớn không đồng nghĩa với nền tảng dân số vững chắc. Nhiều cường quốc đang âm thầm bước vào giai đoạn thiếu hụt dân số, khi tỷ suất sinh xuống thấp, dân số già đi nhanh và lực lượng lao động phải gánh áp lực ngày càng lớn.

Nhật Bản, Italy và Đức là nhóm chịu sức ép nặng nhất. Nhật Bản có tuổi trung vị gần 50, cao nhất trong nhóm. Tuổi thọ trung bình cao phản ánh chất lượng sống và hệ thống y tế tốt, nhưng đồng thời kéo theo tỷ lệ phụ thuộc lớn. Điều này đặt gánh nặng dài hạn lên ngân sách hưu trí, y tế và phúc lợi xã hội.

Italy cũng đối mặt tình trạng tương tự, với tuổi trung vị trên 48 và tỷ suất sinh thấp. Đức phần nào được hỗ trợ bởi lượng người di cư, nhưng vẫn khó thoát khỏi xu hướng già hóa kéo dài.

Ở chiều ngược lại, Ấn Độ là nền kinh tế có cơ cấu dân số trẻ nhất trong nhóm 10 nước lớn nhất thế giới. Tuổi trung vị của nước này chỉ ở mức 28,8, thấp hơn Nhật Bản hơn 20 năm, cho thấy lực lượng trong độ tuổi lao động của Ấn Độ vẫn còn dư địa tăng trong nhiều năm tới.

Ấn Độ cũng có tỷ suất sinh cao nhất nhóm, đạt 1,94 con/phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tuy vậy, con số này vẫn thấp hơn mức thay thế dân số 2,1 con/phụ nữ - ngưỡng cần thiết để một quốc gia duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn nếu không tính đến di cư. Điều này cho thấy Ấn Độ vẫn có lợi thế dân số trẻ so với các nền kinh tế lớn khác, nhưng tốc độ sinh cũng đã giảm xuống dưới mức đủ để tự tái tạo dân số về lâu dài.

Trung Quốc là trường hợp đáng lo hơn cả. Nước này chưa đạt mức giàu như Nhật Bản hay Đức, nhưng tỷ suất sinh chỉ 1,02 - thấp nhất trong nhóm. Với tuổi trung vị đã vượt 40, Trung Quốc đang đối mặt nguy cơ già hóa trước khi đạt nền tảng thu nhập cao bền vững.

Mỹ và Anh phần nào tránh được sức ép dân số nhờ tỷ lệ di cư ròng dương, tức số người nhập cư cao hơn số người rời đi. Trong khi đó, Nga là trường hợp đáng chú ý khi tuổi thọ trung bình thấp và cơ cấu giới tính mất cân bằng. Những chỉ báo này phản ánh các tổn thất nhân khẩu học đã tích tụ trong nhiều năm và có thể còn kéo dài trong thời gian tới tại Nga.