Bất chấp bức tranh ảm đạm của thị trường dệt may toàn cầu với những con số sụt giảm kỷ lục từ các cường quốc nhập khẩu, 6 tháng đầu năm 2026 doanh thu hợp nhất toàn Tập đoàn dệt may Việt Nam tăng 6,5% so cùng kỳ, hoàn thành 46% kế hoạch năm; lợi nhuận hợp nhất tăng 14,4% so cùng kỳ, hoàn thành 55% kế hoạch năm...

Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành dệt may thế giới đối mặt với những thách thức chưa từng có. Nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường chủ lực suy giảm mạnh do người dân thắt chặt chi tiêu.

Số liệu cập nhật cho thấy: Nhập khẩu dệt may của Mỹ lũy kế 4 tháng đầu năm 2026 giảm 12,1%; EU lũy kế 2 tháng giảm 12,8%. Đi cùng với đó là xu hướng đơn hàng bị xé nhỏ, áp lực giảm giá gia công ngày càng lớn và yêu cầu giao hàng nhanh từ phía các thương hiệu quốc tế.

TẬN DỤNG HIỆU QUẢ “KHOẢNG THỜI GIAN VÀNG” THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU

Bên cạnh sức mua yếu, doanh nghiệp dệt may còn bị bóp nghẹt bởi chi phí đầu vào. Đánh giá về thực trạng này, bà Phạm Thị Phương Hoa, Tổng Giám đốc Tổng công ty May Hưng Yên, cho biết tình hình chung của thế giới đang gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp. Xung đột địa chính trị gay gắt, đặc biệt là căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã khiến chi phí vận chuyển, vận tải tăng khoảng 30 - 40%.

Dưới góc nhìn bao quát hơn, ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh văn phòng Tập đoàn dệt may Việt Nam (Vinatex) phân tích giá nhiên liệu tăng cao đã ngấm sâu và làm gia tăng áp lực lạm phát tại các nền kinh tế lớn.

Tại Mỹ, chỉ số CPI đạt mức 4,2%, là mức cao nhất kể từ năm 2023 đến nay. Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã tăng thêm 0,75% lãi suất điều hành lên mức 2,25%. Nhật Bản cũng được dự báo tiếp tục tăng lãi suất để xử lý lạm phát. Ông Cầm lưu ý: “Bài học từ năm 2022 cho thấy: Lãi suất tăng cao sẽ “bóp nghẹt” khả năng chi tiêu của các nền kinh tế lớn, dẫn đến nhu cầu tiêu dùng dệt may sụt giảm mạnh”.

Bất chấp bức tranh ảm đạm của thế giới, kim ngạch xuất khẩu dệt may 5 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam vẫn ước đạt 18,8 tỷ USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Là "cánh chim đầu đàn" của ngành, Vinatex tiếp tục duy trì kết quả kinh doanh tích cực. Ước thực hiện 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu hợp nhất toàn Tập đoàn đạt khoảng 9.769 tỷ đồng (tăng 6,5% so cùng kỳ, hoàn thành 46% kế hoạch năm); lợi nhuận hợp nhất ước đạt 763 tỷ đồng (tăng 14,4% so cùng kỳ, hoàn thành 55% kế hoạch năm). Đối với Công ty Mẹ, lợi nhuận ước đạt khoảng 158 tỷ đồng, bằng 210% cùng kỳ năm trước.

Đóng vai trò dẫn dắt kết quả chung của Tập đoàn chính là sự tăng trưởng ngoạn mục của ngành sợi. Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Vinatex, cho biết lợi nhuận khối sợi 6 tháng ước đạt 205 tỷ đồng, hoàn thành tới 82% kế hoạch năm và tăng mạnh so với cùng kỳ. Việc chủ động điều hành nguyên liệu, kiểm soát tồn kho và tận dụng thời điểm giá bông biến động đã giúp khối sợi cải thiện mạnh mẽ hiệu quả hoạt động.

Hiệu quả kinh doanh tích cực đã chuyển hóa trực tiếp vào việc chăm lo đời sống người lao động. Thu nhập bình quân của công nhân viên toàn hệ thống Vinatex đạt gần 12,3 triệu đồng/người/tháng, tăng 12% so với cùng kỳ.

Riêng tại May Hưng Yên, bà Phạm Thị Phương Hoa cho biết năm nay công ty phấn đấu đạt mức thu nhập bình quân cho người lao động khoảng 14 triệu đồng/tháng.

Lãnh đạo Vinatex nhận định đây là kết quả hết sức đặc biệt, thể hiện rõ năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng nhanh và năng lực tận dụng cơ hội thị trường của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo phân tích của ông Cầm, sự lội ngược dòng này đến từ việc các doanh nghiệp đã chủ động tận dụng hiệu quả giai đoạn 150 ngày – gọi là "giai đoạn cửa sổ đơn hàng" sau khi Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố thuế đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Khẩn cấp Kinh tế Quốc gia (IEEPA) bị vô hiệu hóa kể từ cuối tháng 2. Trong khoảng thời gian này, chính quyền Mỹ tạm thời chỉ duy trì mức thuế bổ sung 10% theo Mục 122 kéo dài đến ngày 24/7/2026.

Từ thực tế trên, ông Hiếu cho biết Tập đoàn đã chỉ đạo các đơn vị tập trung tối đa năng lực sản xuất để hoàn thành sớm nhất các đơn hàng trong "khoảng thời gian vàng" trước khi các chính sách thuế mới có hiệu lực. Nhiều doanh nghiệp đã tăng tốc sản xuất, giao hàng, thậm chí người lao động tại nhiều đơn vị phải tạm dừng kế hoạch nghỉ mát để tập trung đẩy mạnh tiến độ trước ngày 24/7.

NHỮNG KỊCH BẢN ỨNG PHÓ SAU CỘT MỐC 24/7

Dù đạt kết quả khả quan, song ban lãnh đạo Vinatex xác định 6 tháng cuối năm mới là giai đoạn cam go khi thị trường bắt đầu có dấu hiệu khan hiếm đơn hàng. Khó khăn hiển hiện rõ ở ngành sợi do chịu áp lực lớn từ giá bông nguyên liệu đầu vào tăng, trong khi giá sợi không tăng. Đối với ngành may, dù đơn hàng truyền thống đã có đến hết quý 3, nhưng đơn hàng cho quý 4 vẫn chưa rõ xu hướng và chủ yếu dừng lại ở mức trao đổi, nghe ngóng.

Mối lo ngại lớn nhất hiện nay dồn về cột mốc ngày 24/7/2026, thời điểm Chính phủ Mỹ chính thức công bố mức thuế mới sau cuộc điều tra theo Mục 301 (Đạo luật Thương mại 1974).

Theo cập nhật từ ông Cầm, dựa trên kết luận sơ bộ, Việt Nam hiện đang thuộc nhóm bị áp thuế 12,5% liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức (do chưa ban hành đủ các biện pháp ngăn chặn sản phẩm có nguồn gốc từ lao động cưỡng bức đối với hàng nhập khẩu).

Bên cạnh đó, Mỹ đang đàm phán mức thuế đối ứng song phương mới. Bangladesh và Indonesia đã đạt mức thuế khoảng 19%, trong khi Malaysia và Campuchia ở mức 20%. Việt Nam được dự báo có thể chịu mức thuế tương đương, đồng nghĩa không bị bất lợi nhưng cũng khó tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội.

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu cả nước từ 48 - 49 tỷ USD trong năm 2026, toàn ngành cần đạt kim ngạch khoảng 30,19 - 31,19 tỷ USD trong 7 tháng cuối năm, tương đương mức bình quân từ 4,31 - 4,46 tỷ USD mỗi tháng. Đây là một áp lực rất lớn khi kim ngạch xuất khẩu tháng 5/2026 mới đạt gần 4 tỷ USD.

Trước tình hình nhiều biến động, ông Hiếu khẳng định: "Vinatex tiếp tục kiên định định hướng tăng trưởng theo chiều sâu, tập trung nâng cao hiệu quả quản trị và lợi nhuận thay vì mở rộng đơn thuần về doanh thu và quy mô".

Một trong những "vũ khí" chiến lược giúp Tập đoàn điều hành linh hoạt chính là việc kiên trì triển khai chương trình chuyển đổi số. Hệ thống quản trị mới cho phép cập nhật số liệu tài chính, sản xuất theo thời gian thực, giúp ban lãnh đạo nắm bắt kết quả lập tức để đưa ra quyết định điều hành dựa trên con số thực tế.

Bên cạnh đó, “xanh hóa” và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để có đơn hàng từ các nhãn hàng quốc tế. Bà Hoa chia sẻ: May Hưng Yên hiện đang sản xuất cho nhiều nhãn hàng phân khúc cao cấp, nên các đánh giá về trách nhiệm xã hội và môi trường xanh cực kỳ khắt khe. Do đó, nhà máy bắt buộc phải làm xanh, đáp ứng đúng tiêu chuẩn của những khách hàng khó tính nhất.

Hiện nay, Vinatex đang đẩy mạnh đầu tư chuỗi dệt - nhuộm tuần hoàn, triển khai đo lường dấu chân carbon, ứng dụng điện mặt trời áp mái. Các đơn vị thành viên lớn như Hòa Thọ, Dệt May Huế, Phong Phú, May Hưng Yên... đang từng bước chuẩn bị xây dựng mô hình nhà máy thông minh, đáp ứng khả năng truy xuất nguồn gốc ngặt nghèo của thị trường quốc tế.