Động thái thuế quan này của Mỹ được kỳ vọng sẽ tạo ra đối trọng với sự thống trị của Trung Quốc trên thị trường máy bay không người lái thương mại toàn cầu...

Vào ngày 14/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố biện pháp thuế quan mới nhằm giải quyết mối đe dọa an ninh quốc gia từ việc nhập khẩu máy bay không người lái (drone) và linh kiện của loại thiết bị này, đặc biệt là từ Trung Quốc.

Quyết định trên được đưa ra trong bối cảnh chính quyền ông Trump tìm cách củng cố năng lực sản xuất trong nước và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài trong một lĩnh vực công nghệ ngày càng chiến lược.

Trong một tuyên bố chính thức, Nhà Trắng nói rằng chương trình thuế quan đối với thiết bị bay không người lái sẽ bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ và cơ sở công nghiệp quốc phòng cùng các ngành liên quan đến quốc phòng, đồng thời tạo ra việc làm cho người lao động Mỹ. Tuyên bố nhấn mạnh: “Sản xuất máy bay không người lái của Mỹ cần được mở rộng nhanh chóng để đảm bảo an ninh quốc gia và kinh tế Mỹ”.

Theo tờ báo Wall Street Journal, động thái thuế quan này của Mỹ được kỳ vọng sẽ tạo ra đối trọng với sự thống trị của Trung Quốc trên thị trường máy bay không người lái thương mại toàn cầu và đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ - một mục tiêu trọng tâm trong chính sách kinh tế và an ninh mà chính quyền ông Trump đã đề ra.

Theo một tuyên bố trước đó được công bố vào ngày 13/8, các mức thuế quan được phân cấp rõ ràng dựa trên năng lực của mỗi sản phẩm máy bay không người lái và nơi xuất xứ của sản phẩm.

Đối với máy bay không người lái và linh kiện từ Trung Quốc, các loại máy bay không người lái lớn hơn, sở hữu năng lực nhạy cảm về quân sự như chụp ảnh nhiệt (thermal imaging), cùng với một số linh kiện quan trọng, sẽ phải chịu mức thuế 100% dựa trên giá trị sản phẩm. Các loại máy bay không người lái nhỏ hơn và các linh kiện không có ý nghĩa tương tự đối với an ninh quốc gia chịu với mức thuế 25%.

Các đồng minh của Mỹ sẽ được áp dụng mức thuế thấp hơn đáng kể. Cụ thể, mức thuế 15% sẽ được áp dụng cho các sản phẩm máy bay không người lái và linh kiện từ Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Liechtenstein, Hàn Quốc, Thụy Sĩ và Đài Loan. Anh sẽ chịu mức thuế 10% đối với máy bay không người lái sản xuất ở nước này khi xuất khẩu sang Mỹ. Tuy nhiên, điều kiện đi kèm là gần như tất cả phần cứng, phần mềm và công nghệ phải có nguồn gốc từ các quốc gia này và Mỹ.

Các nền kinh tế đồng minh này đã ký kết các thỏa thuận thương mại với Mỹ vào năm ngoái. Thỏa thuận giữa Mỹ và EU giới hạn mức thuế quan của Mỹ đối với nhiều hàng hóa châu Âu ở mức 15%. Đối với Anh, mức thuế quan tối đa là 10%. Đổi lại, các đối tác này có các nhượng bộ về thuế quan và quy định đối với hàng hóa Mỹ.

Điều quan trọng là các mức thuế mới đối với máy bay không người lái từ các nền kinh tế đồng minh này sẽ không được cộng thêm vào các mức thuế quan khác mà Tổng thống Trump đã áp lên các quốc gia đó, chẳng hạn như biện pháp thuế quan gần đây của ông đối với hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ nhằm giải quyết mối lo ngại về lao động cưỡng bức.

Tuyên bố của Nhà Trắng cũng ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Thương mại Mỹ Howard Lutnick thiết lập một chương trình đưa sản xuất về nước (onshoring) dành cho các công ty triển khai các dự án đầu tư mới vào sản xuất máy bay không người lái và linh kiện máy bay không người lái tại Mỹ.

Chương trình này phù hợp với nỗ lực rộng lớn hơn của chính quyền ông Trump nhằm củng cố các ngành công nghiệp quốc phòng. Mục tiêu là khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở sản xuất trong nước, từ đó tăng cường khả năng tự chủ, tạo việc làm và giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng trong một lĩnh vực công nghệ quan trọng.

Cơ sở pháp lý của hành động thuế quan mới này là Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Điều khoản này cho phép tổng thống Mỹ áp thuế quan để chống lại các rủi ro an ninh quốc gia.

Năm ngoái, Tổng thống Trump đã yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ đánh giá việc áp thuế quan đối với máy bay không người lái sản xuất ở nước ngoài, và cơ quan này đã kết luận rằng sự phụ thuộc vào các sản phẩm đó đe dọa an ninh quốc gia.

Mục 232 là điều khoản tương tự mà Tổng thống Trump đã sử dụng để áp thuế quan lên thép, nhôm, ô tô và phụ tùng trong nhiệm kỳ thứ hai này. Các biện pháp thuế quan liên quan tới an ninh quốc gia này không bị ảnh hưởng bởi phán quyết của Tòa án Tối cao vào tháng 2 - phán quyết vốn đã vô hiệu hóa biện pháp thuế quan toàn cầu khác của Tổng thống Trump, bao gồm thuế quan đối ứng.

Thuế quan Mục 232 được coi là có tính pháp lý bền vững hơn vì mục này có lịch sử sử dụng lâu dài trong luật pháp Mỹ.

Biện pháp thuế quan mới này được đưa ra sau các hành động khác nhằm vào lĩnh vực công nghệ của Trung Quốc. Trước đó, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã áp đặt các hạn chế mới đối với một số máy bay không người lái sản xuất ở nước ngoài, cùng với các lệnh cấm khác đối với bộ biến tần điện và robot.

Hồi tháng 5 năm nay, Wall Street Journal đã đưa tin rằng chính quyền ông Trump đang đàm phán về thỏa thuận đầu tư với một nhóm các công ty máy bay không người lái như một phần trong nỗ lực tăng cường sản xuất trong nước và giảm chi phí của các loại vũ khí ngày càng quan trọng này.

Ngoài ra, ông Trump cũng đã ký một Bản ghi nhớ của Tổng thống về An ninh Quốc gia (National Security Presidential Memorandum) nhằm khắc phục các vấn đề dài hạn trong các chương trình đóng tàu và sửa chữa tàu của Hải quân Mỹ, đồng thời khôi phục năng lực và cạnh tranh cho cơ sở công nghiệp hàng hải. Bản ghi nhớ chỉ đạo Bộ Quốc phòng tiến hành các dự án đầu tư trực tiếp hơn vào cơ sở công nghiệp đóng tàu của Mỹ, nhằm mục đích phục hồi ngành đóng tàu và khôi phục sự thống trị hàng hải của Mỹ.

Mặc dù là một hành động riêng biệt, bản ghi nhớ này cũng phản ánh cam kết rộng lớn của chính quyền đối với việc củng cố các ngành công nghiệp chiến lược vì lý do an ninh quốc gia.

Thuế quan đối với máy bay không người lái theo dự kiến sẽ có hiệu lực 21 ngày sau khi tuyên bố được ký. Đối với các linh kiện không quá nhạy cảm, thuế quan sẽ có hiệu lực sau 180 ngày. Đó sẽ là khoảng thời gian chuyển tiếp cho các doanh nghiệp và chuỗi cung ứng có thể điều chỉnh theo các quy định mới, chuẩn bị cho những thay đổi trong thị trường.

Động thái thuế quan này của Mỹ cũng diễn ra trước cuộc gặp đã được lên lịch vào ngày 24/9 giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Mỹ.