Cải cách thủ tục nông nghiệp và môi trường, khơi thông nguồn lực phát triển

Ngày 18/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn đối thoại về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới.

CẮT GIẢM, ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC HÀNH CHÍNH, TẠO THUẬN LỢI TỐI ĐA CHO NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP

Thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Bộ Nông nghiệp và Môi trường là một trong ba Bộ được Chính phủ biểu dương vì đạt và vượt các chỉ tiêu được giao, đồng thời được giao xây dựng các Nghị quyết riêng về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Cụ thể, bà Trần Thị Nga, Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Bộ đã cắt giảm gần 9.000 ngày giải quyết thủ tục hành chính, tương ứng giảm 53,39%; tiết kiệm khoảng 5.310 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, tương ứng giảm 54,73%. Số thủ tục hành chính cấp Bộ giảm từ 267 xuống còn 148 thủ tục, chỉ còn chiếm 26,67% tổng số thủ tục thuộc phạm vi quản lý.

Bên cạnh đó, Bộ đã thực hiện phân quyền, phân cấp 58 thủ tục hành chính thuộc 9 lĩnh vực; bãi bỏ 108 thủ tục thuộc 16 lĩnh vực và đơn giản hóa 88 thủ tục thuộc 10 lĩnh vực.

Về điều kiện kinh doanh, 13 trong số 40 ngành nghề kinh doanh có điều kiện đã được bãi bỏ, đồng thời thu hẹp phạm vi của 3 ngành nghề khác, đạt tỷ lệ cắt giảm 36,25%, vượt yêu cầu tối thiểu 30% mà Trung ương đề ra.

Tinh thần của Bộ là cải cách phải thực chất, quản lý phải minh bạch, hiệu quả, phân cấp gắn với kiểm tra, giám sát, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp. 

Những thay đổi này trải rộng trên nhiều lĩnh vực như trồng trọt, bảo vệ thực vật, chăn nuôi, thú y, thủy sản, môi trường, đất đai, lâm nghiệp, thủy lợi, khoa học công nghệ, biến đổi khí hậu, biển và hải đảo.

Việc cắt giảm, đơn giản hóa và phân quyền thủ tục hành chính được thực hiện theo nguyên tắc tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo đảm công khai, minh bạch và thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính. Quá trình cải cách cũng gắn với tăng cường hậu kiểm, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, những kết quả trên cho thấy hướng đi đúng đắn với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Bộ và sự vào cuộc trách nhiệm của các đơn vị. Tuy nhiên, cải cách không dừng lại ở các con số mà cần tiếp tục đi vào thực chất, được đo bằng mức độ thuận lợi, hài lòng của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi; đồng thời tổ chức thực hiện các nhiệm vụ với yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả.

Thông qua các ý kiến góp ý tại Diễn đàn sẽ góp phần hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao chất lượng phục vụ của ngành, hướng tới mục tiêu tăng trưởng của đất nước.

BẢY NHÓM VẤN ĐỀ KIẾN NGHỊ TỪ CỘNG ĐỒNG DOANH NGHIỆP

Tại diễn đàn, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao những kết quả mà Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đạt được trong thời gian qua, đặc biệt là việc đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, sửa đổi các quy định liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh và triển khai các nghị quyết của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Nhiều thay đổi đã góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và cải thiện tính minh bạch của môi trường kinh doanh.

Tuy nhiên, đại diện VCCI cũng cho rằng vẫn còn không gian đáng kể để tiếp tục cải cách theo hướng thực chất hơn, bảo đảm các quy định mới đi vào cuộc sống và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đầu năm 2026, VCCI đã tiến hành khảo sát, tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước và ghi nhận gần 800 kiến nghị liên quan đến thể chế, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Trong đó, nhiều kiến nghị thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Từ các phản ánh của doanh nghiệp, VCCI tổng hợp thành 7 nhóm vấn đề lớn cần tiếp tục được nghiên cứu, tháo gỡ.

Thứ nhất, liên quan đến việc thiếu cơ sở pháp lý hoặc hướng dẫn thực hiện đối với một số quy định đã được luật hóa nhưng chưa có văn bản kỹ thuật đi kèm, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình triển khai.

Thứ hai, các quy định chưa rõ ràng hoặc chưa thống nhất giữa các văn bản, dẫn tới cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương, làm gia tăng rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Thứ ba, phản ánh tình trạng một số quy định pháp luật đặt ra yêu cầu bắt buộc nhưng lại chưa có cơ chế, công cụ hoặc văn bản hướng dẫn để doanh nghiệp thực hiện trên thực tế.

Thứ tư, tập trung vào các chi phí tuân thủ mà doanh nghiệp cho rằng còn khá lớn, đặc biệt đối với những quy định liên quan đến bảo vệ môi trường, ký quỹ hoặc các yêu cầu kỹ thuật phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Thứ năm, một số thủ tục hành chính cần tiếp tục được rà soát, đơn giản hóa theo hướng quản lý rủi ro và giảm các khâu kiểm tra không cần thiết.

Thứ sáu, liên quan đến các điều kiện kinh doanh chưa được quy định cụ thể, minh bạch, dẫn đến khó khăn trong quá trình thực thi và làm giảm khả năng dự báo của môi trường pháp lý.

Thứ bảy, các điều kiện kinh doanh có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, đầu tư và mở rộng quy mô. Theo VCCI, các mục tiêu quản lý nhà nước về môi trường, an toàn sinh học hay phòng chống dịch bệnh là cần thiết, tuy nhiên cần cân nhắc áp dụng các công cụ quản lý dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật, kết quả đầu ra và mức độ rủi ro thay vì các biện pháp hành chính cứng nhắc.

Góp ý tại diễn đàn, đại diện EuroCham cho biết một trong những vấn đề được doanh nghiệp quan tâm là quy trình cấp giấy phép môi trường hiện vẫn đòi hỏi nhiều thủ tục và thời gian xử lý tương đối dài. Trong khi đó, với nhiều dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án công nghệ cao, việc chậm hoàn tất các thủ tục môi trường có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp.

Đại diện EuroCham cho rằng cần nghiên cứu theo hướng đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và áp dụng cách tiếp cận quản lý rủi ro.

Với các quy định môi trường, theo EuroCham, hiện vẫn tồn tại những nội dung có sự giao thoa giữa báo cáo đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường, làm gia tăng khối lượng hồ sơ và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Do đó, cần tiếp tục rà soát để tránh trùng lặp yêu cầu quản lý, đồng thời bảo đảm các thủ tục được thực hiện theo hướng minh bạch, dễ dự đoán và thống nhất giữa các địa phương.