Ở Việt Nam, hai yếu tố dễ gây hại cho máy tính nhất là thời tiết và bụi bẩn. Lau chùi máy tính và các thiết bị ngoại vi không những giúp chúng hoạt động trong điều kiện tốt nhất mà còn tránh được các vi khuẩn gây hại cho người sử dụng.

Tùy thuộc vào điều kiện và môi trường đặt máy mà bạn nên tiến hành vệ sinh máy tính nhiều hay ít. Vị trí đặt case cũng khá quan trọng: Nếu bạn đặt case ở nền nhà thì chắc chắn là nó sẽ dễ bị bám bụi hơn so với khi đặt case ở vị trí cao như ở trên bàn. Khi đó bụi sẽ khó có cơ hội lọt vào case máy của bạn hơn. Khi cảm thấy máy tính nóng hơn bình thường thì cũng là lúc bạn nên mở thùng máy ra để kiểm tra các thành phần bên trong và thực hiện việc vệ sinh máy tính.

Nguyên tắc 1: Tắt nguồn!

Trước hết là bạn phải tắt nguồn khi tiến hành vệ sinh máy tính. Không chỉ tắt nút nguồn trên máy tính là đủ, bạn còn rút cả cáp nguồn ra khỏi ổ cắm điện trên tường. Nếu không tuân thủ nguyên tắc này, bạn có thể bị điện giật trong lúc thực hiện việc vệ sinh, còn các linh kiện máy tính có thể bị hỏng do chạm mạch, hay thậm chí gây cháy nổ. Đặc biệt là với màn hình loại CRT, cho dù bạn đã rút điện nguồn ra, thì bên trong nó vẫn còn mang một hiệu điện thế rất cao gây nguy hiểm. Vì vậy, bạn đừng bao giờ tháo vỏ màn hình CRT ra để làm vệ sinh. Nếu thấy bất tiện, bạn có thể dùng loại thảm chống tĩnh điện. Bạn đặt thảm dưới đất và đừng rời chân khỏi thảm trong lúc làm vệ sinh bên trong thùng máy.

Nguyên tắc 2: Khăn và chổi mềm

Nguyên tắc quan trọng là bạn phải luôn sử dụng loại giẻ mềm và mịn. Nếu sử dụng những loại giẻ lau thô ráp, hay giấy vệ sinh loại rẻ tiền, bạn có thể làm trầy mặt kính trong lúc vệ sinh máy quét ảnh. Loại vải khô, mềm dùng chùi ống kính máy ảnh, là một lựa chọn hợp lý và dễ tìm. Ngoài ra, bạn cũng nên dùng kèm với một chút cồn làm sạch chuyên dùng cho việc chùi mặt kính màn hình máy tính và máy quét ảnh.

Tương tự như với giẻ lau, khi cần thiết phải dùng cọ để làm sạch các bo mạch, bạn phải chọn loại cọ mềm. Các loại cọ quá cứng sẽ có thể làm bong tróc các lớp mạch in, hoặc làm lỏng hay gãy chân các tụ điện gắn trên bo mạch. Dĩ nhiên, bạn không được dùng các loại cọ thông thường vì chúng thường tạo ra tĩnh điện gây hại cho các linh kiện máy tính. Bạn hãy tìm mua loại cọ có tính năng chống tĩnh điện (anti-static) làm bằng chất liệu plat-tic tại các cửa hàng máy tính.

Một số loại máy hút bụi dành riêng cho máy tính hoạt động cực kỳ yếu, thế nhưng bạn cần tránh dùng các máy hút hay thổi khí quá mạnh. Luồng khí thổi hay hút quá mạnh sẽ làm gãy các tụ điện hay hư hỏng bản mạch in. Một số linh kiện gắn không chặt như các nút trên bàn phím sẽ bị các máy hút mạnh đưa vào túi chứa rác.

Nguyên tắc 3: Chọn đúng dung dịch tẩy rửa

Hãy cẩn thận với các hóa chất tẩy rửa. Bạn nên mua các dung dịch làm sạch màn hình chuyên dụng, có bán tại các cửa hàng máy tính. Trường hợp muốn tiết giảm chi phí, thì bạn có thể dùng cồn y tế và nước sạch pha theo tỉ lệ 50/50. Với các chất tẩy trắng nhựa như dung dịch Sumo, bạn chỉ nên dùng để lau vỏ máy, tuyệt đối tránh làm rơi vãi lên các linh kiện khác.

Và dù là dung dịch gì, thì bạn cũng cần tránh việc phun thẳng chúng lên trên mặt kính máy quét hay màn hình máy tính. Vì nếu dung dịch tẩy rửa bị chảy vào bên trong thân máy và cô đặc lại, sẽ gây hư hỏng linh kiện khi bạn khởi động lại máy.

Sau khi dùng dụng dịch lau màn hình và mặt kính, bạn cũng nên dùng khăn khô mềm để lau lại thật sạch lớp dung dịch còn sót trên bề mặt đó.

Cách làm vệ sinh bàn phím

. Rút dây của bàn phím ra khỏi máy vi tính, úp ngược bàn phím xuống và vỗ nhẹ để bụi rớt ra ngoài.

.

Dùng dụng cụ hút/thổi bụi để làm sạch bụi bẩn ở khoảng trống bên dưới phím.

.

Lau chùi bàn phím bằng khăn khô, sạch. Nếu bàn phím quá dơ thì có thể dùng khăn ẩm để lau nhưng sau đó phải lau lại cho khô. Không được dùng các hóa chất tẩy rửa vì có thể sẽ làm mờ các ký hiệu trên phím.

.

Dùng một thanh kim loại dẹp có bọc vải để lau chùi các mặt bên hông của phím.

.

Nếu phím nhấn không nhẹ và trơn thì có thể dùng thanh kim loại dẹp hoặc cây vặn vít để nạy các phím lên, nếu không cần thiết thì không cần tháo các phím to và dài như Enter, Shift, Space Bar,... Lưu ý phải nhớ các vị trí của phím để khi gắn lại cho đúng.

.

Lau chùi sạch bên dưới và dùng tăm bông gòn thấm cồn 90 độ để chùi sạch các lỗ cắm phím.

.

Sau cùng gắn các phím vào và cắm dây vào máy vi tính. Kiểm tra lại vị trí của các phím bằng các chương trình xử lý văn bản.

Làm sạch cổng kết nối

Do được thiết kế ở vị trí đằng sau máy tính nên các loại cổng kết nối sau một thời gian có thể gặp trục trặc do vướng bụi bẩn. Nếu bạn gặp phải những vấn đề như cổng USB không nhận thiết bị, loa bị rè... thì việc vệ sinh cổng cắm chính là bước khởi đầu tiên nên làm.

Hãy tắt máy tính đầu tiên, sau đó nếu bạn thấy có bụi hoặc rác bẩn lưu lại trong các cổng cắm, hãy lấy tăm và khều chúng ra. Tuy nhiên, bạn cần nhớ là không được dùng tăm ngoáy thành vòng tròn trong các cổng giao tiếp vì chúng được cấu tạo bởi các chân cắm rất mỏng manh. Nếu bạn làm vậy thì rất dễ dẫn đến hỏng hóc ngoài ý muốn.

Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng bình khí nén, bóng thổi để thổi sạch bụi. Công việc cuối cùng đó là bạn hãy lấy bông ngoái tay và thấm chút cồn vào để lau sạch cổng kết nối. Hãy đợi vài giờ cho cồn bốc hơi hết hẳn rồi mới sử dụng như bình thường nhé!

Ninh Vũ Nhu