Đắk Lắk và các đối tác Trung Quốc đang hướng tới chuyển từ giao dịch sầu riêng theo mùa vụ sang hợp tác chuỗi giá trị dài hạn, tập trung vào chuẩn hóa vùng trồng, số hóa truy xuất nguồn gốc, phát triển kho lạnh, logistics và chế biến sâu...

Chiều 19/8/2026, tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Chương trình “Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026” diễn ra với sự tham gia trực tiếp của 63 doanh nghiệp, đơn vị Trung Quốc. Chương trình do UBND tỉnh Đắk Lắk chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, Công ty TNHH Phát triển Công nghệ và Thương mại C&M cùng các đơn vị liên quan tổ chức.

TRUNG QUỐC LÀ THỊ TRƯỞNG TIÊU THỤ CHỦ LỰC CỦA SẦU RIÊNG ĐẮK LẮK

Theo Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm khoảng 70% tổng sản lượng sầu riêng của tỉnh. Tuy nhiên, diện tích được cấp mã số mới đáp ứng khoảng 17-28% diện tích sầu riêng cho thu hoạch. Toàn tỉnh còn 253 mã số vùng trồng với khoảng 6.532 ha cùng 92 cơ sở đóng gói đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt.

Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho rằng thị trường Trung Quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người trồng và doanh nghiệp sầu riêng Việt Nam. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng không thể là nền tảng duy nhất cho một ngành hàng muốn phát triển lâu dài.

Đắk Lắk có lợi thế về vùng nguyên liệu lớn, nông dân giàu kinh nghiệm cùng hệ thống doanh nghiệp thu mua, đóng gói, chế biến và xuất khẩu đang phát triển. Do đó, địa phương cần mở rộng không gian hợp tác từ xuất khẩu quả tươi sang chế biến, bảo quản sau thu hoạch, kho lạnh, logistics, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, khoa học công nghệ và xây dựng thương hiệu.

Tỉnh Đắk Lắk hiện có khoảng 45.000 ha sầu riêng, dự kiến sản lượng năm 2026 đạt 500.000 tấn, tập trung thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 11. Đắk Lắk có 280 vùng trồng sầu riêng với khoảng 7.500 ha và 41 cơ sở đóng gói quả tươi đã được phê duyệt mã số xuất khẩu".

Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk.

"Một nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là số hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói. Tỉnh đang triển khai chương trình “30 ngày đêm để số hóa toàn bộ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói”, bao gồm cả các mã đã được cấp và mã đang chờ cấp", ông Trung chia sẻ; đồng thời cho biết Ban Công nghệ thông tin của Hiệp hội đang hỗ trợ các hợp tác xã, địa phương triển khai nhật ký sản xuất trên diện tích hàng nghìn ha; mở rộng ứng dụng phần mềm truy xuất và kết nối với Cổng truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Qua đó, việc kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ được thực hiện xuyên suốt chuỗi, thay vì chỉ kiểm soát ở khâu cuối.

Ông Trần Văn Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho biết thời vụ thu hoạch sầu riêng ở Đặk Lắk khác biệt so với một số nước sản xuất khác, tạo lợi thế bổ sung nguồn cung cho thị trường. Cùng với các vùng trồng tại Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, sự khác biệt về thời điểm thu hoạch giúp Việt Nam có điều kiện hình thành chuỗi cung ứng sầu riêng kéo dài trong năm.

Đắk Lắk cũng có lợi thế kết nối với Gia Lai, Lâm Đồng, Khánh Hòa và các khu vực lân cận, qua đó có thể trở thành trung tâm vùng về nguyên liệu, chế biến, kho lạnh và logistics.

"Định hướng thời gian tới không phải chạy theo mở rộng diện tích và sản lượng mà chuyển sang nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm, tính đồng đều và giá trị sản phẩm", ông Thắng nhấn mạnh.

Ngành sầu riêng cần chuyển từ tư duy “sản xuất rồi tìm người mua” sang sản xuất theo nhu cầu thị trường, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác quốc tế.

ĐỐI TÁC TRUNG QUỐC MUỐN THAM GIA SÂU VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ SẦU RIÊNG

Chia sẻ tại chương trình, bà Tăng Hiểu Ngọc, đại diện Tập đoàn Chứng nhận và Giám định Trung Quốc (CCIC), cho rằng ngành sầu riêng Việt Nam và Trung Quốc đang có cơ hội chuyển từ giao dịch thương mại đơn thuần sang hợp tác nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị, Tuy nhiên, Việt Nam cần bảo đảm nguồn cung chất lượng thông qua tối ưu giống, xây dựng tiêu chuẩn, hỗ trợ kỹ thuật và tăng cường giám sát bằng công nghệ số. Sau thu hoạch, cần đầu tư chuỗi lạnh từ vùng nguyên liệu, vận chuyển đến các khâu phân phối để duy trì chất lượng sản phẩm.

Chúng tôi đề xuất được tham gia xây dựng nền tảng số kết nối vùng trồng, kho bãi và thị trường, chia sẻ dữ liệu về đất, khí hậu, sâu bệnh, nhu cầu tiêu dùng, giá cả, đơn hàng, logistics và tồn kho".

Bà Tăng Hiểu Ngọc, đại diện Tập đoàn Chứng nhận và Giám định Trung Quốc (CCIC)

Ông Lưu Húc, Giám đốc kinh doanh thị trường nước ngoài, Liên hiệp Hợp tác xã Cung ứng và Tiêu thụ Quảng Tây, đại diện China Coop nhận định: sầu riêng có thể trở thành “sợi dây vàng” kết nối vùng sản xuất chất lượng của Việt Nam với thị trường Trung Quốc. Vì vậy, China Coop mong muốn phối hợp với các đối tác Việt Nam chuẩn hóa sản xuất ngay từ vùng trồng, từ lựa chọn giống, canh tác, kiểm soát sâu bệnh đến thu hoạch và xử lý sau thu hoạch.

Theo ông Lưu Húc, hợp tác không nên dừng ở thu mua mà cần xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, đáng tin cậy và lâu dài. China Coop hiện có mạng lưới gần 30.000 hợp tác xã cung tiêu cơ sở, hơn 3.000 chợ đầu mối và hàng trăm nghìn điểm bán lẻ.

Từ phía sản xuất, ông Lê Tấn Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất Dịch vụ Nông nghiệp Thăng Tiến (Đắk Lắk) bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp Trung Quốc sớm kết nối và đặt hàng ngay từ đầu vụ để phía sản xuất chủ động đáp ứng. Hiện hợp tác xã sở hữu vùng nguyên liệu 4.000 ha đã thực hiện truy xuất nguồn gốc. Năm 2026, hợp tác xã có khoảng 3.500 tấn sầu riêng được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) cấp mã xuất khẩu.

Tuy nhiên, quá trình tiêu thụ vẫn qua nhiều khâu trung gian, khiến lợi ích chưa được phân bổ tốt cho người nông dân. Vì vậy, hợp tác xã mong muốn doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật, phân bón và các yêu cầu sản xuất ngay từ đầu vụ để hợp tác xã chủ động quy trình, người dân yên tâm đầu tư và hai bên cùng xây dựng vùng nguyên liệu ổn định.