Không dừng lại ở việc quy hoạch kho bãi hay bến cảng truyền thống, Khánh Hòa phải lấy "nguồn hàng" làm trung tâm, bắt tay chặt chẽ với Tây Nguyên và định hình rõ nét lộ trình số hóa… đây được coi là những điều kiện tiên quyết để đưa logistics trở thành động lực tăng trưởng thực chất cho toàn vùng...

Ngày 22/6, Sở Công Thương tỉnh Khánh Hòa tổ chức “Hội nghị góp ý Đề án phát triển dịch vụ logistics đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”. Đây là diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng "hiến kế", nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn và tìm giải pháp đưa logistics trở thành động lực tăng trưởng kinh tế biển, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế cho địa phương.

TIỀM NĂNG LỚN TỪ VỊ TRÍ CHIẾN LƯỢC VÀ KINH TẾ BIỂN

Khánh Hòa đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một cực tăng trưởng logistics quan trọng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Địa phương sở hữu những lợi thế nổi trội về vị trí địa lý khi là cửa ngõ hướng biển của Tây Nguyên và kết nối trực tiếp với khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bên cạnh hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, Khánh Hòa còn nắm giữ tài sản chiến lược, đặc biệt là hệ thống vịnh nước sâu tự nhiên, nổi bật là khu vực Vân Phong – một trong số ít nơi tại Việt Nam có điều kiện lý tưởng để phát triển cảng trung chuyển quốc tế quy mô lớn.

Phát biểu tại hội nghị, ông Huỳnh Tấn Hải, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh việc xây dựng Đề án phát triển dịch vụ logistics tỉnh Khánh Hòa có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa các định hướng phát triển kinh tế biển, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương và tạo nền tảng để logistics trở thành một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong giai đoạn tới.

Sự ra đời của Đề án cũng nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước theo Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đại diện nhóm tư vấn xây dựng Đề án, TS Cao Cẩm Linh cho biết đề án được xây dựng trên cơ sở đánh giá toàn diện tiềm năng, lợi thế lẫn những điểm nghẽn. Mục tiêu cốt lõi không chỉ dừng lại ở xây dựng hạ tầng vật chất đơn thuần, mà là kiến tạo một hệ sinh thái logistics hiện đại, xanh, thông minh, kết nối vùng hiệu quả và từng bước hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

NHẬN DIỆN NHỮNG "ĐIỂM NGHẼN" CỐT TỬ

Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế tự nhiên vượt trội, song các chuyên gia thẳng thắn nhìn nhận ngành logistics của Khánh Hòa hiện vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu và chưa phát huy hết tiềm năng. Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, hoạt động logistics tại đây vẫn chủ yếu dựa trên các dịch vụ truyền thống như vận tải và kho bãi, trong khi các dịch vụ giá trị gia tăng cao, logistics tích hợp, logistics số hay logistics xanh còn phát triển chậm.

Chỉ ra hàng loạt thách thức lớn mà tỉnh cần đối mặt, ông Hải cho biết đó là nguồn hàng chưa ổn định. Khánh Hòa chưa phải là trung tâm tạo nguồn hàng lớn của cả nước, quy mô công nghiệp chế biến, chế tạo và sản xuất xuất khẩu còn khiêm tốn. Nguồn hàng chưa đủ lớn khiến việc hình thành các chuỗi dịch vụ chuyên nghiệp gặp nhiều khó khăn.

Cùng với đó, hạ tầng và công nghệ chưa đồng bộ, khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải còn hạn chế; mức độ ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và logistics thông minh chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Hơn nữa, quy mô và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp logistics địa phương còn nhỏ và phân tán.

Từ thực tế này, ông Trần Thanh Hải lưu ý về một nghịch lý phổ biến: Hạ tầng có thể được đầu tư rất lớn nhưng hiệu quả khai thác lại phụ thuộc chủ yếu vào dòng hàng hóa ổn định. Lợi thế tự nhiên chưa đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh thực tế. Vì vậy, sự thành công của chiến lược dài hạn phụ thuộc vào khả năng hình thành chuỗi cung ứng mới và thu hút dòng hàng liên vùng.

CHUYỂN DỊCH TƯ DUY: LẤY "NGUỒN HÀNG" LÀM TRUNG TÂM

Để hoàn thiện Đề án và nâng cao tính khả thi, các đại biểu và chuyên gia đã đóng góp nhiều kiến nghị mang tính chiến lược, thúc đẩy sự thay đổi căn bản trong tư duy quy hoạch dịch vụ logistics.

Thứ nhất: Chuyển từ tư duy phát triển hạ tầng sang tư duy phát triển hệ sinh thái dựa trên nguồn hàng.

Đề án cần đặt nguồn hàng ở vị trí trung tâm, tránh nguy cơ đầu tư hạ tầng đi trước quá xa nhu cầu thị trường. Khánh Hòa cần xây dựng chuyên đề riêng để lượng hóa cụ thể dòng hàng hóa từ các khu vực, xác định rõ nguồn hàng chiến lược đến từ khu kinh tế Vân Phong, hàng phục vụ công nghiệp năng lượng, thương mại điện tử và đặc biệt là vùng Tây Nguyên.

Thứ hai: Xây dựng hành lang logistics Tây Nguyên - Khánh Hòa như một trụ cột.

Nếu xem Vân Phong là hạt nhân hạ tầng thì Tây Nguyên phải là hạt nhân nguồn hàng. Đây là nơi sản xuất nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực (cà phê, hồ tiêu, nông sản, gỗ...) và có nhu cầu nhập khẩu vật tư lớn. Việc hình thành mạng lưới trung tâm logistics vệ tinh, cảng cạn (ICD) tại Tây Nguyên để tạo chuỗi logistics khép kín kết nối với cảng biển Khánh Hòa sẽ giúp tỉnh tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt.

Ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh thêm: "Trong thời gian tới, địa phương cần đặc biệt quan tâm đến việc phát triển nguồn hàng, tăng cường kết nối với khu vực Tây Nguyên, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực của doanh nghiệp logistics nhằm tạo ra sức bật mới cho ngành logistics của tỉnh".

Thứ ba: Lượng hóa thực chất lộ trình cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy một cảng trung chuyển hàng đầu cần mạng lưới hãng tàu toàn cầu, hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh và cơ chế chính sách đặc biệt hấp dẫn chứ không chỉ dựa vào luồng sâu tự nhiên. Do đó, đề án nên xây dựng lộ trình theo từng cấp độ: giai đoạn đầu tập trung trở thành trung tâm logistics biển của khu vực, sau đó mới từng bước mở rộng chức năng trung chuyển quốc tế khi các điều kiện thị trường đã chín muồi.

Thứ tư: Xây dựng chiến lược thu hút doanh nghiệp logistics đầu đàn.

Theo ông Hải, việc phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao và xây dựng các cơ chế, chính sách thu hút các doanh nghiệp logistics "đầu đàn", các tập đoàn đa quốc gia và hãng tàu lớn được xem là yếu tố quyết định để đưa hệ thống logistics Khánh Hòa hội nhập sâu vào mạng lưới toàn cầu.

Ngoài ra, hướng tới tầm nhìn đến năm 2050, Đề án phát triển dịch vụ logistics tỉnh Khánh Hòa cần xác định lấy cảng biển, cảng hàng không, các trung tâm logistics gắn với Vân Phong, Cam Ranh và chuyển đổi số làm động lực phát triển chủ đạo. Tỉnh ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến như cảng thông minh (Smart Port), cảng xanh (Green Port), dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain vào quản lý chuỗi cung ứng.