Xu hướng này phản ánh tâm lý lo ngại bỏ lỡ cơ hội trên thị trường chứng khoán, cũng như mối lo ngày càng lớn về tương lai tài chính của giới trẻ ở đất nước mặt trời mọc...

Người trẻ Nhật Bản đang cắt giảm mọi khoản chi tiêu, từ ăn hàng tới đi nghỉ dưỡng, để rót tiền vào các tài khoản đầu tư miễn thuế.

Xu hướng này phản ánh tâm lý lo ngại bỏ lỡ cơ hội trên thị trường chứng khoán, cũng như mối lo ngày càng lớn về tương lai tài chính của giới trẻ ở đất nước mặt trời mọc.

Theo tờ báo Nikkei Asia, trong những năm gần đây, những loại tài khoản đầu tư miễn thuế như NISA (Nippon Individual Savings Account) đã trở thành một cơn sốt trong giới trẻ Nhật. Loại hình đầu tư này là một phần trong nỗ lực của chính phủ Nhật Bản nhằm khuyến khích các hộ gia đình chuyển đổi từ tiết kiệm tiền mặt sang đầu tư vào cổ phiếu và các tài sản tài chính khác.

Một ví dụ điển hình là Rio Taniguchi, một bà mẹ 27 tuổi với hai con nhỏ. Trước đây, cô đã đầu tư vào một kế hoạch bảo hiểm giáo dục cho con đầu lòng, nhưng sau khi sinh con thứ hai vào năm ngoái, cô bắt đầu tìm kiếm các lựa chọn đầu tư khác. Hiện tại, cô dành khoảng 20.000 yên (tương đương 123 USD) mỗi tháng vào NISA. Taniguchi chia sẻ rằng sau khi nghiên cứu về đầu tư trên mạng xã hội, cô nhận thấy rằng việc mua bảo hiểm giáo dục không còn là lựa chọn khôn ngoan và rằng cô sẽ bỏ lỡ cơ hội nếu không đầu tư qua NISA.

NỖI LO VỀ LẠM PHÁT VÀ SỨC HÚT CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Sự thay đổi này không chỉ là do mong muốn tối ưu hóa lợi nhuận từ thị trường chứng khoán mà còn xuất phát từ lo ngại về lạm phát và tương lai tài chính. Trong nhiều thập kỷ, các hộ gia đình Nhật Bản có thể an tâm gửi tiền vào ngân hàng vì giá cả hầu như không biến động. Tuy nhiên, lạm phát cao hơn mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) một cách dai dẳng đã thay đổi quan niệm tài chính của các hộ gia đình Nhật Bản. Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán Nhật liên tục lập kỷ lục trong thời gian qua càng khiến việc giữ tiền mặt trở nên kém hấp dẫn.

NISA được giới thiệu lần đầu vào năm 2014 và đã được cải tổ vào năm 2024, với các giới hạn đầu tư cao hơn và các ưu đãi thuế để khuyến khích đầu tư dài hạn. NISA có hai dạng đầu tư: một là đầu tư vào các quỹ tín thác (trust) với mức trần đầu tư hàng năm là 1,2 triệu yên, và một danh mục khác bao gồm cả quỹ tín thác, cổ phiếu Nhật Bản và cổ phiếu nước ngoài với mức giới hạn hàng năm là 2,4 triệu yên.

Sự tham gia vào NISA đã tăng trưởng đáng kể, từ 4,92 triệu tài khoản vào tháng 1/2014 lên khoảng 28,21 triệu tài khoản vào cuối năm 2025 - theo Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản. Tổng tài sản của chương trình này đã tăng từ 35 nghìn tỷ yên vào năm 2023 lên 71 nghìn tỷ yên vào năm 2025. Tính đến cuối tháng 6/2025, các nhà đầu tư dưới 40 tuổi chiếm khoảng 49% tổng số giao dịch NISA.

Tuy nhiên, làn sóng đầu tư này cũng đã dẫn đến sự xuất hiện của một thuật ngữ mới: "nghèo NISA" - ám chỉ những người cắt giảm chi tiêu hàng ngày để tối đa hóa đầu tư của họ. Thuật ngữ này trở thành chủ đề nóng khi một nghị sĩ đối lập hỏi Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama trong một cuộc họp ủy ban Quốc hội vào giữa tháng 3 rằng liệu bà có nghe thấy cụm từ này hay chưa. "Điều này có vẻ hơi gây sốc. Chúng tôi không bao giờ có ý định biến tiết kiệm trở thành mục tiêu”, bà Katayama trả lời.

Ông Misa Tei, một nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện nghiên cứu Dai-ichi Life, cho biết vì không có định nghĩa cụ thể cho cụm từ này, rất khó để ước tính có bao nhiêu người rơi vào trạng thái “nghèo NISA”. "Lạm phát hiện nay đã ăn sâu hơn so với khi chương trình NISA mới bắt đầu, và chắc chắn có nhiều người lo lắng rằng nếu giá cả tiếp tục tăng, cuộc sống sẽ ngày càng khó khăn hơn. Tôi cho rằng số người cảm thấy mình 'nghèo NISA' có thể đã tăng lên trong hai năm qua”, ông Tei nói với Nikkei Asia.

Sự tăng trưởng của thị trường chứng khoán Nhật Bản đã tạo ra một động lực khác cho giới trẻ nước này đua nhau đầu tư. Chỉ số Nikkei 225 đã đạt mức cao kỷ lục hơn 72.000 điểm vào tháng trước, gần như tăng gấp đôi trong 1 năm qua nhờ sự bùng nổ của các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn. "Không giống như thế hệ cha mẹ của họ, giới trẻ ngày nay có xu hướng cho rằng các khoản đầu tư được thực hiện bây giờ sẽ tăng giá trị trong dài hạn”, ông Tei nói.

Tsubasa Abe, một sinh viên đại học năm thứ tư, đầu tư từ 30% đến 40% thu nhập từ công việc bán thời gian của mình thông qua NISA và dự định tăng số tiền đầu tư khi bắt đầu làm việc chính thức vào tháng 4 năm sau. "Tôi không quá lo lắng về rủi ro vì tôi đang đầu tư với tầm nhìn dài hạn. Điều tồi tệ nhất tôi có thể mất là số tiền tôi đã đầu tư. Hơn nữa, tôi vẫn còn ở độ tuổi 20, vì vậy tôi tin rằng mình có thể phục hồi ngay cả khi mắc sai lầm”, Abe nói.

MỐI LO VỀ TÀI CHÍNH CHO TUỔI GIÀ

Ở một quốc gia có truyền thống tiết kiệm tiền mặt và e ngại rủi ro tài chính, sự phổ biến ngày càng rộng rãi của NISA cho thấy một sự thay đổi âm thầm trong tư duy. Đối với nhiều người trẻ Nhật Bản, rủi ro lớn hơn không còn là đầu tư, mà là không đầu tư. Niềm tin của họ vẫn chưa được thử thách bởi một thị trường giá xuống (bear market) kéo dài. Nhiều nhà đầu tư trẻ mới chỉ tham gia thị trường sau khi chương trình NISA được cải tổ vào năm 2024, trong thời kỳ giá cổ phiếu Nhật Bản tăng vọt.

Theo một cuộc khảo sát được công bố vào tháng 4 bởi công ty tuyển dụng JAIC, 19,4% số người được hỏi cho biết họ có kế hoạch đầu tư khoản lương đầu tiên của mình thông qua các chương trình như NISA - tăng 5,5 điểm phần trăm so với cuộc khảo sát năm trước.

Ngoài nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội, hay FOMO, về lợi nhuận từ xu hướng tăng giá cổ phiếu, lo ngại về an toàn tài chính sau khi nghỉ hưu yếu tố quan trọng khác thúc đẩy làn sóng đầu tư này. Một cuộc thăm dò ý kiến công chúng được thực hiện vào tháng 11 năm 2023 bởi Văn phòng Nội các Nhật Bản cho thấy 24,7% số người được hỏi trong độ tuổi từ 18 đến 29 cho biết họ dự định khi nghỉ hưu chủ yếu sống dựa vào tiền tiết kiệm và các tài sản khác. Tỷ lệ này ở những người trong độ tuổi từ 50 đến 59 là 9,6%.

Dữ liệu từ Tổ chức Giáo dục và kiến thức tài chính Nhật Bản (J-FLEC) cho thấy tỷ lệ người trong độ tuổi 20 coi tiết kiệm cho lúc về hưu là lý do để nắm giữ tài sản tài chính đã tăng lên 40,3% vào năm 2025, từ 24,4% vào năm 2016.

"Trong giờ nghỉ trưa, đồng nghiệp của tôi thường nói về việc lương hưu từ nhà nước có thể giảm trong tương lai và họ đã bắt đầu đầu tư thông qua NISA để chuẩn bị cho điều đó. Tôi đã quan tâm đến đầu tư và bất cứ khi nào tôi nhìn vào Instagram, tôi đều bị ngập tràn với nội dung liên quan đến đầu tư. Với những lo ngại về tương lai tài chính của mình và cảm giác từ mạng xã hội rằng mọi người khác đã đầu tư, tôi cảm thấy rằng mình cũng cần phải bắt đầu đầu tư”, Seiya Nakamura, một nhân viên văn phòng 24 tuổi ở tỉnh Aichi, cho biết.

Một bài đăng trên X cho thấy giá trị của danh mục đầu tư NISA của một người dùng đã gần như tăng gấp đôi trong thời gian từ tháng 4 đến cuối tháng 6. Bài đăng đã tạo ra 1,87 triệu lượt hiển thị và nhận được 3.745 lượt thích, cho thấy cách mà những nội dung về lợi nhuận đầu tư trên mạng xã hội thể đang khuyến khích nhiều người hơn đưa tiền của họ vào thị trường.

"Trên mạng xã hội, mọi người đăng những thứ như 'Tôi đã đầu tư số tiền này một lần vào đầu năm,' hoặc 'Danh mục đầu tư của tôi đã tăng trưởng như thế này sau khi mua cổ phiếu.' Nhìn thấy những bài đăng đó có thể khiến người khác cảm thấy họ cần phải làm nhiều hơn nữa, tạo ra cảm giác FOMO”, ông Tei nhận xét.